II SA/Sz 437/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./ Protokolant Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2005r. sprawy ze skargi K. i K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]r. Nr [...] II nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] numer [...] Prezydent Miasta odmówił K. i K. B. nabycia z mocy prawa własności nieruchomości położonej przy ul. K., w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...] m2 oraz przy ul.[...], w obrębie [...], oznaczonej numerem działki [...] o powierzchni [...], stanowiącej własność gminy Miasto . W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż K. i K. B. nabyli prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości gruntowej na podstawie umowy notarialnej zawartej w dniu [...] oraz postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] r. Sygn.akt [...], a w związku z tym nie spełniają warunków określonych w art.1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz.1209 z późn.zm. ). Od decyzji tej odwołali się K. i K. . podnosząc, iż: - użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości byli A. i A. J. od [...] r. - akt notarialny Rep.[...]; - [...] zmarła A. J., a jej spadkobiercami zostali A. J. ([...]) i J. R. - postanowienie Sądu z dnia [...] Sygn.akt [...] - [...] r. zmarł A. J., a jego spadkobiercami zostali K. i K. B. - postanowienie Sądu z dnia [...] Sygn.akt [...]; - K. i K. B. umową sprzedaży z dnia [...] r. odkupili od J. R. prawo do[...] % części prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości - akt notarialny Rep.A nr [...]. Zdaniem odwołujących się, w świetle zapisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 L o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz.1209 z późn.zm. ), przysługuje im nabycie z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. numer [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium ustaliło, iż zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( Dz.U. z 2001 r. Nr 113, poz.1209 z późn.zm. ) osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001 r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi ww. osób. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, że o nabycie prawa własności w trybie przedmiotowej ustawy może ubiegać się jedynie taka osoba fizyczna, która była użytkownikiem wieczystym zarówno w dniu 26 maja 1990 r, jak również w dniu 24 października 2001 r. Posiadanie prawa użytkowania wieczystego musi bowiem zostać wykazane w obu ww. datach łącznie. Podobna sytuacja zachodzi także wówczas, jeżeli o nabycie prawa własności na warunkach ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. , ubiega się następca prawny użytkownika wieczystego. Art. 1 ust.2 cytowanej ustawy, w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wskazuje, że następstwo prawne w rozumieniu przepisów tej ustawy nie odnosi się do wszystkich użytkowników wieczystych, a jedynie do takich, którzy wykonywali swoje prawo łącznie w dniu 26 maja 1990 L oraz w dniu 24 października 2001 r. Jak ustalono w niniejszej sprawie, co jest bezsporne i nie kwestionowane przez strony, ani użytkownicy wieczyści, ani ich następcy prawni, nie wykonywali przysługującego im prawa użytkowania wieczystego łącznie w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. O ile bowiem A. i A. J. byli użytkownikami wieczystymi w dniu [...], o tyle następcy prawni ww. użytkowników wieczystych – K. i K. B. - nabyli prawo użytkowania wieczystego po dniu[...] i wykonywali je tylko w dacie [...] i z tych też względów stanowisko organu I instancji jest prawidłowe. K. i K. B. zaskarżyli przedmiotową decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . W skardze powtórzyli okoliczności podniesione uprzednio w odwołaniu, a także zarzucili, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w swojej decyzji nie zajęło przekonującego stanowiska. Ich zdaniem, gdyby następcy prawni musieli być wieczystymi użytkownikami zarówno [...], jak i [...], to po co w ogóle w ustawie byłaby mowa o następcach prawnych. Z zaskarżonej decyzji wynika, że następcy prawni nie nabywają z mocy prawa własności nieruchomości, a to jest sprzeczne z ustawą, która enumeratywnie wyszczególnia listę osób uprawnionych do nabycia własności nieruchomości z mocy prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 L Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -OZ.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ). W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości ( OZ.U. z 2001 L Nr 113, poz.1209 z późn.zm. ) osoby fizyczne będące w dniu [...] oraz w dniu wejścia w życie ustawy lj. w dniu [...] r., użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi ww. osób ( ust.2 ). Przepis ten zawiera więc przesłanki normatywne, które łącznie muszą być spełnione przez osobę fizyczną będącą użytkownikiem wieczystym, by mogła ona uzyskać przysługujące z tej ustawy roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Jedną z tych przesłanek jest wymóg posiadania przez osoby zainteresowane prawa użytkowania (współużytkowania) wieczystego nieruchomości w dniu [...] oraz w dniu wejścia w życie ustawy z dnia [...] Chodzi tu więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach - czyli ta sama osoba powinna być użytkownikiem zarówno w dniu [...] r., jak i w dniu [...] Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie o nabycie własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. przysługuje użytkownikowi (współużytkownikowi) wieczystemu, który spełniał wszystkie przesłanki określone w art.1 ust.1 ustawy, bądź zgodnie z ust.2 tego przepisu jego następcy prawnemu tj. osobie, która w uprawnienia tego użytkownika wieczystego weszła w drodze sukcesji uniwersalnej ( np. poprzez dziedziczenie) lub sukcesji pod tytułem szczególnym tzw. sukcesji syngularnej ( w drodze umowy). W ocenie Sądu, w przypadku nabycia prawa użytkowania wieczystego pomiędzy datami określonymi w ustawie - w drodze sukcesji szczególnej, następca prawny nie uzyskał roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości. Przedmiotem sukcesji pod tytułem szczególnym jest bowiem pojedyncze określone prawo lub prawa, ale nie ogół praw majątkowych zbywcy. Na nabywcę przechodzi ono w takich granicach w jakich przysługiwało poprzednikowi. Osoba, która była użytkownikiem wieczystym w dniu [...] r. nie nabyła jeszcze roszczenia o nieodpłatne nabycie nieruchomości z art. 1 ust.1 ustawy, ponieważ do tego niezbędnym było posiadanie tego prawa także w dniu wejścia w życie ustawy z dnia [...] r. Następca prawny tej osoby - nabywający od niej prawo użytkowania wieczystego w drodze umowy - nie mógł więc tą drogą nabyć roszczenia o nabycie prawa własności. Inaczej przedstawia się kwestia następstwa prawnego w drodze sukcesji uniwersalnej - poprzez dziedziczenie. Zasadę sukcesji uniwersalnej statuuje art.922 § 1 Kc, a wyraża się ona we wstąpieniu spadkobiercy w ogół, należących do spadku, cywilnych praw i obowiązków majątkowych zmarłego. Wprawdzie art.922 Kc zalicza do spadku tylko prawa i obowiązki majątkowe, jednakże na spadkobierców mogą również przejść niektóre sytuacje prawne tzn. takie, w których prawo podmiotowe jeszcze nie powstało, lecz z których może ono powstać. Przykładem sytuacji prawnej przechodzącej na spadkobierców może być przedawnienie lub zasiedzenie, których bieg rozpoczął się za życia spadkodawcy. W rozpoznawanej sprawie mamy również do czynienia z podobną sytuacją prawną, która nie zrodziła jeszcze prawa w postaci roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności wieczyście użytkowanej nieruchomości, ale rozpoczął się bieg zdarzeń, którego początkiem było posiadanie przez osobę fizyczną – A. i A. J. - prawa użytkowania wieczystego w dniu [...] r. Przy sukcesji uniwersalnej w drodze nabycia spadku, spadkobierca wchodzi w prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy, a więc zachodzi kontynuacja praw majątkowych w takim zakresie, jaki przysługiwał spadkodawcy. Jeżeli zatem osoba fizyczna była użytkownikiem wieczystym w dniu [...] r., a następnie zmarła przed dniem [...] r. (dniem wejścia w życie ustawy z [...] r. ) to spadkobiercy tej osoby są kontynuatorami jej praw, w tym praw związanych z sytuacją zapoczątkowaną [...] r. Stąd też, jeżeli spadkobiercy byli użytkownikami wieczystymi w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r., należy uznać, że przesłanka zawarta w art.1 ust.1 ustawy, odnosząca się do posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego w dniu [...] r. i w chwili wejścia w życie tej ustawy została spełniona. Dodać należy, że z powołanego przepisu nie wynika, aby w przypadku, istniejącej już w pierwszej z tych dat, wielości użytkowników wieczystych konkretnej nieruchomości, nie mogła ulec zmianie wielość udziałów poszczególnych uprawnionych podmiotów w prawie użytkowania wieczystego, tak jak miało to miejsce w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Przepis art.1 ust1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. , nie wymaga bowiem, aby osoby występujące z wnioskiem o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości o jakiej w nim mowa ( [...]) były ( [...]) w dniu [...] r. również użytkownikami wieczystymi całej nieruchomości. Dokonana przez organy orzekające wykładnia art. 1 ust1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. , która legła u podstaw zaskarżonej decyzji, a także decyzji organu I instancji, jest zatem wynikiem niewłaściwej interpretacji przepisu i jako taka narusza prawo w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lita oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. ), orzekł jak w sentencji.