II SA/Sz 438/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./, Asesor WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 20, 47, 4, 5, 6, 8, 12 ust.3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, oraz § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433), działając z upoważnienia Wójta Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. przyznał W.B. zasiłek rodzinny ([...] zł.) i dodatek do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka ([...] zł) miedzy innymi S.B. w okresie od [...]r. do [...] r. W jednozdaniowym uzasadnieniu decyzji, Kierownik Ośrodka wskazał, że na podstawie złożonych dokumentów stwierdził, że wnioskodawczyni kwalifikuje się do otrzymania tych świadczeń. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 163 K.p.a. oraz art. 70a ust. 1, 3, 4, 5 ustawy z dnia 30 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 192, poz.1963), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Wójta Gminy [...] – zmienił z urzędu od dnia [...] r. decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...] w części dotyczącej przyznanego W.B. dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka S. B. w ten sposób, że dodatek ten przyznał w okresie od dnia [...] r. do dnia [...]r. w kwocie [...] zł. Organ powołał się na zmianę ustawy o świadczeniach rodzinnych i złożone przez stronę zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] o wysokości pobieranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w [...]r. na córkę S. B. i wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że stronie w tej sytuacji przysługuje z wyrównaniem od [...] r. dodatek z tytułu samotnego wychowywania tej córki w wysokości 70 % przysługującego w [...] r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Obie wyżej wskazane decyzje stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] tenże Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w oparciu o art. 104 K.p.a. i art. 6 ust. 1, art.12 ust. 1 i 3, art. 47, art. 70a ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004r.(Dz. U. Nr 213,poz. 2162) – przyznał W.B. dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka S. B. od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji Kierownik GOPS stwierdził, że po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r. oraz zaświadczenia o pobieraniu alimentów z Funduszu Alimentacyjnego w [...] r. złożonego w dniu [...] r. został stronie przyznany dodatek na córkę S.B. od dnia [...] r. do dnia [...] r. w podwyższonej kwocie 70 % świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobranego w [...] r. (decyzja Nr [...] z dnia [...] r.) i wskazał, że w okresie od [...] r. do [...] r. kwota w/w dodatku wynosić będzie [...] zł. Od tej ostatniej decyzji odwołała się W.B. nie zgadzając się z okresem na jaki przyznano Jej przedmiotowy dodatek tj. do ukończenia przez córkę 18 roku życia. Wyjaśniła, że w [...] r. S.B. urodziła dziecko, ale nadal uczy się w szkole. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 3 pkt 17, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania – utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium ustaliło stan faktyczny w sposób zgodny z wyżej przedstawionym tokiem sprawy, po czym stwierdziło, że podziela stanowisko organu I instancji, stosownie bowiem do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Organ pierwszej instancji zaskarżoną decyzją przyznał stronie na córkę S. B. zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka do ukończenia przez córkę 18 roku życia tj. do [...] r. a więc zgodnie z obowiązującym prawem. Organ odwoławczy poinformował ponadto W.B., że w celu uzyskania świadczenia na dalszy okres powinna wystąpić z odpowiednim wnioskiem do organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] W. B. wniosła o "ponowne szczegółowe i wnikliwe rozpatrzenie przedmiotowej sprawy" podnosząc, ze decyzja jest krzywdząca ponieważ zasiłek przysługuje do ukończenia 18 roku życia lub nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 r. życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153,poz. 1269 z zm.) według kryterium zgodności z prawem, doprowadziła do stwierdzenia, że decyzja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podkreślenia wymaga na wstępie, że zaskarżona decyzja wydana została w przedmiocie dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka, a nie w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka, jak to błędnie przyjął organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji. O prawie strony do zasiłku rodzinnego organ orzekł wcześniejszą decyzją, która w tym przedmiocie nie była w żaden sposób wzruszana. Dlatego powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może być uznany za wystarczające wyjaśnienie sprawy i dostateczne uzasadnienie podzielenia przez organ odwoławczy stanowiska organu I instancji co do czasookresu na jaki został przyznany sporny dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka. Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu zaskarżonej decyzji, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy ( z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art.14-16, który to wyjątek w sprawie nie zachodzi), począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W myśl art. 3 pkt 10, ilekroć w ustawie jest mowa o okresie zasiłkowym- oznacza to okres od 1 września do 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Stosownie do art. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustawa ta określa warunki do nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami rodzinnymi – w myśl art. 2 są – " 1) zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego; 2) świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie." Z powyższych przepisów wynika, że pewna kategoria świadczeń przewidzianych ustawą powiązana jest z zasiłkiem rodzinnym, skoro objęta została zbiorczą nazwą: " dodatki do zasiłku rodzinnego." Powiązanie to ma charakter podmiotowy, o czym świadczy treść art. 4 ust. 2., a zatem - w ocenie Sądu - co do zasady przyznać trzeba rację skarżącej, że wskazany w katalogu (art. 8) dodatków przysługujących do zasiłku rodzinnego, dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka przysługuje, tak jak stanowi to art. 6 ust 1 w odniesieniu do zasiłku rodzinnego, do ukończenia przez dziecko: 1) 18 roku życia lub 2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Z zasady ogólnej dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) wynika między innymi obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy (w której wniesiono odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji) w kontekście zarzutów odwołania. W niniejszej sprawie organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji nie rozważył, czy rzeczywiście wolą ustawodawcy było, odmiennie niż stanowi to art. 24 ust. 1 i 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalanie prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowania dziecka, a także prawa do zasiłku rodzinnego, nie na okres zasiłkowy, lecz na taki okres, który wiąże się z jedną z ustawowych przesłanek wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3. W ocenie sądu, rozumowanie, że zasiłek rodzinny, a zatem i dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka, mogą i powinny być przyznane wyłącznie do ukończenia przez dziecko 18 roku życia, nawet wówczas, gdy dziecko to kontynuuje naukę w szkole, co jest – tak jak było to w niniejszej sprawie – udokumentowane właściwymi zaświadczeniami ze szkoły, zaś przyznanie tych świadczeń na dalszy czas, o którym mowa art. 6 ust. 1 pkt 2, wymaga złożenia nowego wniosku i wydania nowej decyzji – narusza wyrażoną w art. 24 ust. 1 ustawy zasadę przyznawania świadczeń na okres zasiłkowy. Dlatego Sąd uznał, że nie wyjaśnienie wyżej wskazanej kwestii, stanowiącej istotę wniesionego przez stronę odwołania, powoduje naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższego względu należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.