II SA/Sz 444/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędziowie: Sędzia WSA Maria Mysiak Sędzia NSA Danuta Strzelecka – Kuligowska /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości. I. u c h y l a zaskarżona decyzję II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu III. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej R. K. kwotę [...] zł /[...]/ tytułem zwrotu kosztów postępowania Samorządowe kolegium Odwoławcze , decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 1 ust. 1 i ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U Nr 113, poz. 1209 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] roku, w sprawie odmowy nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, położonej przy ul. [...] w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem działki [...] o powierzchni" [...] m2 oznaczonej , w księdze wieczystej, numerem działki [...] o pow. [...] m2/, stanowiącej własność Gminy Miasto dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], będącej w użytkowaniu wieczystym R. K.. W odwołaniu od decyzji organu I instancji R. K. wskazała, że jest użytkownikiem wieczystym już od [...] roku, a wniosek o nabycie prawa własności złożyła w [...] roku. Podniosła również, że w wyniku postępowania spadkowego stała się użytkownikiem wieczystym całej działki i dlatego wnosi o pozytywne załatwienie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji podniosło, że zgodnie z art. 1 ust 1 i ust 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości osoby fizyczne będące w dniu [...] r. oraz w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy lj. w dniu [...] roku, użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub stanowiących nieruchomości rolne nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości. Prawo własności nieruchomości nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi w/w osób. Z przytoczonego przepisu prawa wynika zatem, że o nabycie prawa własności w trybie przedmiotowej ustawy może ubiegać się jedynie taka osoba fizyczna, która była użytkownikiem wieczystym zarówno w dniu [...] r, jak i również w dniu [...] r. Posiadanie prawa użytkowania wieczystego musi bowiem zostać wykazane w obu ww. datach łącznie. Podobna sytuacja zachodzi także wówczas, jeżeli o nabycie prawa własności na warunkach ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. ubiega się następca prawny użytkownika wieczystego. Art. 1 ust 2 cyt. ustawy w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości wskazuje, że następstwo prawne w rozumieniu przepisów tej ustawy nie odnosi się do wszystkich użytkowników wieczystych, a jedynie do takich, którzy także wykonywali swoje prawo łącznie w dniu [...] r oraz w dniu [...] r., przy czym następcą prawnym w rozumieniu przepisów przedmiotowej ustawy nie jest każdy następca, ale jedynie taka osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu [...] Jak wynika z akt sprawy wprawdzie postanowienie Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. akt [...]) wydane zostało w dniu [...], a więc po dacie [...]r, niemniej mając na uwadze okoliczność, iż spadek zgodnie z przepisem art. 925 kodeksu cywilnego nabywa się z chwila śmierci spadkodawcy nie zaś z chwilą wydania postanowienia stwierdzić należy, iż udziały R. K. w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w dniu [...] r. oraz w dniu [...]r. nie były takie same. W dniu [...] r. udział strony w prawie użytkowania wieczystego wynosił [...] części, w dniu zaś [...] r. na skutek zgonu P. K. w dniu [...] r. udział ten wzrósł o [...] część w tym prawie. Fakt ten stanowi zdaniem organu negatywną przesłankę uniemożliwiającą nabycie prawa własności na ich rzecz na warunkach ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości. Treść art. 1 tej ustawy wskazuje, że uprawnionym do nabycia prawa własności (współwłasności) nieruchomości jest tylko taki użytkownik wieczysty (współużytkownik), który wykazał się prawem użytkowania wieczystego (współużytkowania) do nieruchomości w ww. datach w takiej samej, identycznej wysokości. Istotą przedmiotowej regulacji jest bowiem uwłaszczenie osób fizycznych w takim kształcie w jakim przedmiotowe prawo przysługiwało im łącznie w dniu [...] oraz w dniu [...]. Skarżąca w różnych udziałach wykonywała swoje prawo w dniu [...]. i w dniu [...]r., a także w dniu [...]r., kiedy to w wyniku zawarcia umowy zniesienia działu spadku stała się wyłącznym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła R. K. i domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego . Zdaniem skarżącej organ dokonał błędnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości , przytaczając argumentację jak w jej uzasadnieniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Skargę uznać należy za zasadną. Ustawa z dnia z 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji z [...] r., w art. 1 ust. 1 określała przesłanki podmiotowe, jakie musiały być spełnione do uzyskania przez użytkownika (współużytkownika) wieczystego będącego osobą fizyczną, roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości rodzajowo wymienionej w tej normie. Jedną z tych przesłanek było legitymowanie się przez wnioskodawcę prawem użytkowania wieczystego do nieruchomości zarówno w dniu [...] r, jak i w dacie wejścia w życie ww. ustawy ([...] r.). Chodzi tu więc o ciągłość podmiotową w osobie użytkownika wieczystego w obu tych datach. Ustawodawca dwie daty znacznie odległe w czasie – ustanowił jako początek i koniec zdarzenia, z którym ustawa wiązała powstanie skutku prawnego - przy spełnieniu pozostałych warunków przewidzianych ta ustawą – w postaci uzyskania roszczenia o nieodpłatne nabycie prawa własności użytkowanej wieczyście nieruchomości. Skoro zatem ustawodawca w roku [...] ustalił w ustawie datę sprzed [...] lat ( [...] r.) jako początek zdarzenia prawnego, którego określony ustawą skutek powstawał w dacie wejścia w życie tej ustawy, to uprawniony jest pogląd, że z woli ustawodawcy, który działa racjonalnie, dotyczy to wszystkich osób (fizycznych), które w tej początkowej dacie były użytkownikami wieczystymi z wszystkimi z faktu tego wynikającymi konsekwencjami. P. K. – zmarły [...]r. był wraz ze swą [...] R. K. w dniu [...] r. współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonej przy ul. W.. Rozpoczął się więc w tym przypadku okres ograniczony w ustawie dwoma datami – [...] r. i [...] r., w którym użytkownik wieczysty powinien posiadać to prawo, co było przesłanką niezbędną dla uzyskania wzmiankowanego roszczenia. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że jakkolwiek wydawać by się mogło, że ustawa w art. 1 ust. 1 wymaga tylko aby ta sama osoba była użytkownikiem wieczystym w obu wymienionych w tym przepisie datach, co mogłoby sugerować, że w okresie między tymi datami prawo użytkowania wieczystego mogłoby być przedmiotem obrotu, byleby w dacie końcowej ta sama osoba była użytkownikiem wieczystym nieruchomości co w dniu [...] r., to jednak sens tego przepisu wskazuje, że chodzi tu o ciągłość korzystania z prawa użytkowania wieczystego w omawianym okresie przez tę samą osobę. Tak więc w istocie nie tylko daty wskazane w art.1 ust. 1 ustawy będące datami granicznymi pewnego okresu, ale także i sam okres zawarty między tymi datami ma znaczenie w sprawie nabycia roszczenia, o jakim stanowi ten przepis. Oznacza to, że dla wszystkich osób fizycznych, które w dniu [...] r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości, o jakich mowa w art. 1 ust. 1, rozpoczął się w tej dacie początek okresu kończącego się wejściem w życie ustawy z dnia [...] r., w którym winni być użytkownikami wieczystymi nieruchomości. Następstwem przyjętego przez ustawodawcę w art. 1 ust. 1 ustawy założenia będzie stwierdzenie, że w przypadku gdy użytkownik wieczysty, dla którego w dniu [...]r. rozpoczął się okres, który kończy dzień wejścia w życie ustawy, to w jego miejsce wstępują spadkobiercy będący z mocy prawa kontynuatorami jego praw związanych z wykonywaniem prawa użytkowania wieczystego w omawianym okresie. Stąd też, jeżeli spadkobiercy ci byli użytkownikami w dacie wejścia wżycie ww. ustawy, to należy uznać, że w takim przypadku przesłanka zawarta w art. 1 ust. 1 ustawy odnosząca się do posiadania przez osobę fizyczną prawa użytkowania wieczystego w dniu [...] r. i w chwili wejścia w życie ustawy została spełniona. Potwierdzeniem tego stanowiska jest cel dla którego ustawa o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości powstała. Celem powołanej ustawy było stworzenie możliwie szerokiemu kręgowi użytkowników wieczystych będących osobami fizycznymi warunków do nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości będącej przedmiotem wieczystego użytkowania. Świadczą o tym nie tylko zmiany jakim poddana została ustawa, w wyniku których roszczeniu uległ jej zasięg terytorialny na cały kraj oraz odstąpienie od zakreślenia ściśle oznaczonego terminu do złożenia wniosków w tej sprawie, ale także i to, że uprawnionymi do uzyskania przewidzianego ustawą roszczenia, byli nie tylko użytkownicy wieczyści, o których mowa w art. 1 ust.1 ustawy , ale także ich następcy prawni. Odnosząc powyższe do rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że R. K. spełnia warunki przewidziane ustawą z dnia [...] r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości, której jest użytkownikiem wieczystym. Okoliczność, że skarżąca R. K. w różnych udziałach wykonywała swoje prawo w dniu [...]r, i w dniu [...]r., także w dniu [...]r., kiedy to wyniku zawarcia umowy zniesienia działku spadku stała się wyłącznym użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości w tej konkretnej rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia. To oznacza zaś, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, odmawiająca skarżącej nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości, wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy, a o kosztach na podstawie przepisu art. 200.