II SA/Sz 446/09

referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a: odmówić ustanowienia radcy prawnego lub adwokata W. D. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącemu zasiłku celowego. W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Uzasadniając wniosek wskazał, że od [...] r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a zaawansowany wiek i przebyty zawał serca eliminują wnioskodawcę z rynku pracy. Pomimo tego organy administracji publicznej odmawiają skarżącemu pomocy socjalnej pozbawiając w ten sposób podstawowych praw obywatelskich. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada mieszkanie o pow. 48,17 m² w którym nie mieszka, ponieważ mieszkanie wynajmuje za [...] zł miesięcznie, sam natomiast mieszka w pokoju wynajętym od znajomej. Skarżący oświadczył, że poza dochodem z najmu mieszkania z którego opłaca czynsz w spółdzielni mieszkaniowej w kwocie [...] zł miesięcznie, nie ma żadnych dochodów. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów tj.: - zaświadczenia z powiatowego urzędu pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, - oświadczenia, czy osoba u której skarżący mieszka, prowadzi z nim wspólne gospodarstwo domowe, jeśli tak do przedłożenia dowodów potwierdzających dochody tej osoby, a jeśli nie, umowę najmu pokoju, - umowę najmu mieszkania skarżącego i dowodów potwierdzających zadłużenie tego mieszkania, - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych wnioskodawcy i osoby z którą zamieszkuje, o ile osoba ta prowadzi z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki na leki i inne wydatki związane z utrzymaniem skarżącego poniesione w okresie ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że mieszka w mieszkaniu które jest jego własnością, a okresowo ma prawo przebywać poza miejscem swojego zamieszkania, natomiast osoba u której czasowo przebywa nie jest jego krewną i nie ma obowiązku go utrzymywać. Poza tym osoba ta ma prawo do ochrony jej prywatności i miru domowego. Wnioskodawca przedłożył umowę najmu należącego do niego lokalu mieszkalnego zawartą w dniu [...] r. na czas nieokreślony z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzające, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dowód potwierdzający zadłużenie skarżącego w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na kwotę [...] zł, a także dowody potwierdzające wysokość opłat za dostarczanie wody, energii elektrycznej i gazu do mieszkania skarżącego. W pozostałym zakresie skarżący wezwania nie wykonał. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W myśl art. 246 ww. ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskujący o taką pomoc wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przedmiotem sprawy, w której został złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest zasiłek celowy. W tej sytuacji zastosowanie ma art. 239 pkt 1 lit. a powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Wobec ustawowego zwolnienia skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, brak jest możliwości przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy orzeczenia sądu. Odnośnie wniosku o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata należy wskazać na wstępie, że instytucja przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, iż strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną. Nie wystarczy jedynie ogólnikowe powołanie się na istniejące trudności, czy prawidłowe wypełnienie formularza. Oceniając złożone oświadczenie jako niewystarczające, Sąd ma prawo żądać od strony dodatkowych wyjaśnień bądź złożenia dokumentów (art. 255 p.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że skarżący jest [...]. Pomimo tego, od [...] r. czyli od czasu powrotu ze [...] jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Tylko w okresie od [...] r. do [...] r. pracował jako [...] w [...]. Pomimo braku dochodów, skarżący w [...] r. zrezygnował z przyznanej pomocy społecznej w postaci obiadów, ze względu na ich niską jakość (k-18 akt administracyjnych). We wniosku o prawo pomocy skarżący oświadczył, że mieszka w należącym do niego mieszkaniu przy ul. [...] w [...]. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca przedłożył umowę z dnia [...] r. z której wynika, że mieszkanie to w całości wynajął innej osobie na czas nieoznaczony, z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia. Z umowy najmu wynika, że obowiązek uiszczania opłat za wodę, energię elektryczną i gaz spoczywa na najemcy. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący swoje mieszkanie wynajmuje różnym osobom od [...] r. (k-29 akt administracyjnych). We wniosku złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawca oświadczył, że wynajmuje pokój u znajomej, jednakże nie przedłożył umowy najmu pokoju, a w odpowiedzi na wezwanie oświadczył, że mieszka w swoim mieszkaniu i tylko czasowo przebywa u osoby która nie jest jego krewną i nie ma obowiązku go utrzymywać. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Wprawdzie skarżący udokumentował, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jednakże nie wskazał gdzie faktycznie mieszka, z kim zamieszkuje i z czego się utrzymuje. Nie sposób przyjąć, żeby osoba obca, nie związana w żaden sposób ze skarżącym, u której jak twierdzi czasowo przebywa, utrzymywała go od [...] r. Wnioskodawca nie udokumentował także, by faktycznie wynajmował pokój od tej osoby. Skarżący, mimo wezwania nie wyjaśnił swojej sytuacji osobistej i majątkowej. Na podstawie oświadczenia skarżącego i złożonych przez niego dokumentów nie jest możliwe dokonanie pełnej oceny jego stanu majątkowego i sytuacji osobistej, a co za tym idzie ustalenie, czy zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a należało orzec, jak w postanowieniu.