II SA/Sz 448/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] Decyzją z dnia 18 stycznia 2008 r. Burmistrz S. przyznał E. S. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu długotrwałej choroby w wysokości 59,12 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2008 r. do 30 czerwca 2008 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że rodzina wnioskodawczyni jest trzyosobowa, a w jej skład oprócz wnioskodawczyni wchodzą dzieci wnioskodawczyni D. S. i W. W. Dochód rodziny wynosi ogółem 993,88 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje 331,30 zł, zatem dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego wskazanego w ustawie o pomocy społecznej, a w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono potrzebę udzielenia pomocy z powodu długotrwałej choroby w rodzinie oraz niepełnosprawności. W odwołaniu od decyzji E. S. wskazała, że kwota przyznanego jej świadczenia jest zbyt niska i nie wystarczy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb rodziny. Ponadto, że ma na utrzymaniu troje dzieci, ponieważ mieszka z nią także 27-letnia córka, która nie może znaleźć pracy, a dwoje pozostałych dzieci uczy się w trzeciej klasie Gimnazjum w S. Wskazała, że jest chora na raka tarczycy i nowotwór płuc, przyznano jej rentę do 30 września, która ostatnio wzrosła, ale mimo tego nie jest w stanie utrzymać rodziny i móc pokrywać koszty leczenia, tj. koszty wyjazdów do lekarzy w S., S.S., Szczecinie, oraz do Warszawy na chemioterapię. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 10 marca 2008 r. Nr SKO.KA.430-531/08 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazało, że podaniem z dnia 28 grudnia 2007 r. E. S. zwróciła się o udzielenie Jej pomocy na zakup żywności, opału (drewno, węgiel), butów dla dzieci oraz dofinansowanie do opłat i zakup energii. Ze znajdującego się w aktach sprawy wywiadu środowiskowego wynika, że rodzina strony składa się z trzech osób ponieważ zamieszkująca z wnioskodawczynią dorosła córka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a łączny dochód rodziny jest niski i nie pozwala na zaspokojenie najważniejszych potrzeb. Wnioskodawczyni jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, samotnie wychowuje dwoje dzieci w wieku szkolnym, od lat ciężko choruje i jest pod stałą opieką lekarzy specjalistów w związku z czym ponosi duże koszty leczenia. Łączny miesięczny dochód strony wynosi 993,88 zł i nie przekracza kryterium ustawowego które w przypadku rodziny strony wynosi 1.053 zł (351 zł x 3 osoby), zatem rodzina z uwagi na wysokość dochodu uprawniona jest do świadczeń z opieki społecznej na zasadach ogólnych, w tym także do wnioskowanego zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.) zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, rodzinie której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Sposób ustalania wysokości kwoty przyznawanego zasiłku okresowego został określony w art. 38 ust. 2 ustawy, i w przypadku rodziny ustala się go do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, przy czym jest to maksymalna wysokość zasiłku okresowego. W myśl art. 38 ust. 4 tej ustawy, kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Kolegium wskazało, że wysokość zasiłku zależy od uznania administracyjnego, w odróżnieniu od samego przyznania pomocy w tej formie, które, przy spełnieniu ustawowych przesłanek jest obligatoryjne. Jedynie konkretna wysokość omawianego zasiłku jest uzależniona od uznania organu, który ograniczony jest jego dolną i górną wysokością, w niniejszej sprawie od 20 zł do 59,12 zł, oraz własnymi możliwościami finansowymi i potrzebami społecznymi istniejącymi na terenie działania organu. Wyznacznikami ustalenia prawa do zasiłku okresowego są zatem z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy, z drugiej możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Wobec powyższego SKO wskazało, że organ I instancji przyznając E. S. pomoc w kwocie 59,12 zł, tj. w maksymalnej dopuszczalnej w sprawie kwocie, działał zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, w granicach przyznanego ustawą uznania administracyjnego. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w swym podaniu z dnia 28 grudnia 2007 r. strona wnosiła także o pomoc na zakup opału, odzież, oraz dofinansowanie do zakupu energii elektrycznej, co jednak nie stało się przedmiotem rozważań organu I instancji. W związku z tym należy uznać, że wniosek strony nie został rozpoznany w całości przez organ I instancji, co skutkuje koniecznością rozpatrzenia przyznania stronie dodatkowego świadczenia na wskazane cele w jednej z form przewidzianych ustawą o pomocy społecznej, w szczególności w postaci zasiłku celowego. Kolegium wskazało ponadto, że przyznając pomoc w określonej wysokości, czy też odmawiając takiej pomocy, organ baczy między innymi na swoje możliwości finansowe, stąd też każda decyzja oparta na uznaniu administracyjnym, winna wskazywać na wysokość środków finansowych będących w dyspozycji OPS, a mających wpływ na wymiar konkretnej pomocy pieniężnej. W skardze do Sądu E. S. ponownie wskazała, że ma na utrzymaniu troje dzieci, a nie dwoje jak utrzymują organy orzekające w sprawie, ponieważ także najstarsza dorosła 27 letnia córka N. mieszka z nią, jest na jej utrzymaniu i opiekuje się skarżącą, która jest osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności, potrzebującą opieki drugiej osoby. Oświadczyła, że córka nie prowadzi osobnego gospodarstwa, cały czas mieszka ze skarżącą i jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi są tożsame z prezentowanymi w postępowaniu administracyjnym przez skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że skarga jest zasadna. Przedmiotem skargi jest decyzja przyznająca skarżącej zasiłek okresowy. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, rodzinie której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Definicję rodziny zawiera art. 6 pkt 14 ww. ustawy, zgodnie z którą rodzinę tworzą osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji, że rodzina E. S. oprócz niej składa się z D. S. i W. W. Pomimo, że skarżąca w odwołaniu od decyzji wskazywała, iż mieszka z trojgiem dzieci, ponieważ najstarsza córka N. także mieszka z nią i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wskazując, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa. Kolegium w uzasadnieniu decyzji nie odniosło się do zarzutów strony, że rodzina składa się z czterech osób, a nie trzech. Wskazało jedynie, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż najstarsza córka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Zatem istotą sporu w niniejszej sprawie jest skład osobowy rodziny skarżącej. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy, bowiem wysokość zasiłku okresowego ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Jak ustaliły organy orzekające w sprawie, czego skarżąca nie kwestionuje, łączny miesięczny dochód jej rodziny wynosi 993,88 zł. Stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Organy obu instancji wskazały, że w rodzinie skarżącej występuje ubóstwo, długotrwała i ciężka choroba, niepełnosprawność, zatem występują co najmniej dwie przesłanki z wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy. Ponadto, że dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego, które dla tej rodziny wynosi 1053 zł. Kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie wynosi 351 zł, zatem dla rodziny składającej się z trzech osób wynosi 1053 zł, a z czterech 1401 zł, zatem ilość osób w rodzinie ma decydujące znaczenie dla ustalenia kryterium dochodowego rodziny, a co za tym idzie maksymalnej kwoty zasiłku okresowego. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie wyjaśniły, dlaczego uznały, że pomimo, iż najstarsza córka skarżącej mieszka z nią i nie ma żadnych dochodów, prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Powyższe uchybienie oznacza, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzono z naruszeniem zasad określonych w art. 7 i 77 § 1 kpa, tj. nie zebrano w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, mającego istotne znaczenie w sprawie. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 kpa. Przepis ten określa podstawowe części składowe, jakie powinna zawierać decyzja. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia obejmującego dyspozytywną jego część. Ta część uzasadnienia jako jeden z elementów decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów, oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem faktycznym i prawnym uzasadnienia decyzji ma istotne znaczenie dla zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 kpa. Obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organy do podnoszonych przez stronę zarzutów i przedłożonych dowodów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien w uzasadnieniu decyzji wskazać z ilu osób składa się rodzina skarżącej zgodnie z ustawową definicją rodziny, o której była mowa wyżej i na jakiej podstawie ustaleń tych dokonał, co ma wpływ na kryterium dochodowe dla tej rodziny oraz maksymalną możliwą kwotę zasiłku okresowego, do którego co do zasady skarżąca jest uprawniona, jak wskazały organy obu instancji. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.