II SA/Sz 449/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych p o s t a n a w i a odmówić ustanowienia radcy prawnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w kwocie [...] zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. decyzję K. K. zawarł wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając wniosek oświadczył, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, ponieważ ma liczne długi wobec ZUS i wielu wierzycieli indywidualnych, których nie jest w stanie zaspokoić. Skarżący wyjaśnił, że nie ma stałego źródła dochodów mimo tego, że od roku prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi mu dochód w kwocie [...] zł miesięcznie. Stałe ponoszone przez niego wydatki wynoszą: żywność [...] zł, leki [...] zł, media [...] zł, wynajem lokalu [...] zł, środki czystości [...] zł. Wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe którego utrzymanie jest bardzo kosztowne, a wszelkie uzyskane przez niego dochody przeznacza na leki, żywność, media, odzież i środki czystości. K. K. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie ma żadnych oszczędności ani nieruchomości, a jego jedynym majątkiem jest samochód dostawczy o wartości [...] zł. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. (doręczonym w dniu 8 maja 2015 r.) zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy; - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie mieszkania (pokoju) i leczenie, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego dochody skarżącego uzyskane w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego zadłużenie wobec ZUS, - oświadczenia dotyczącego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej, - oświadczenia, do kogo należy mieszkanie przy ul. [...] Wnioskodawca na wezwanie nie odpowiedział. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a stosownie do art. 262 tej ustawy, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zasadą, wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, w tym kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego, a zwolnienie od ponoszenia tych kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce, gdy dana osoba wykaże, że spełnia ustawowe przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem, to rzeczą skarżącego, jako zainteresowanego, jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w przytoczonych wyżej przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Informacje podane przez skarżącego w urzędowym formularzu okazały się niewystarczające do oceny Jego rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych, a skarżący nie przedłożył dokumentów źródłowych określonych w wezwaniu. Samo złożenie oświadczenia, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest zadłużony i nie uzyskuje stałych dochodów, nie jest niewystarczające do uznania, iż wykazał on, że nie jest w stanie ustanowić pełnomocnika z własnych środków finansowych. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący mieszkał w N. przy ul.[...] . Z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że pod tym adresem do 2004 r. prowadził do działalność gospodarczą polegającą na drogowym transporcie towarów. Z wniosku o prawo pomocy wynika, że obecnie skarżący mieszka w domu przy ul.[...] , a od [...] r. prowadzi działalność gospodarczą pod adresem D. Skarżący, mimo wezwania, nie przedłożył dokumentów źródłowych pozwalających na zweryfikowanie informacji zawartych we wniosku. Nie było możliwe ustalenie do kogo należy mieszkanie w którym skarżący poprzednio mieszkał, ani do kogo należy dom w którym zamieszkuje obecnie. Z wniosku wynika, że comiesięczne wydatki wnioskodawcy na żywność, media, leki i wynajem lokalu w całości pochłaniają uzyskiwane przez niego dochody. Mimo to w postępowaniu administracyjnym deklarował, że regularnie płaci bieżące alimenty, a powstałe zadłużenie jest gotów spłacać w kwocie po [...] zł miesięcznie. W odwołaniu od decyzji twierdził ponadto, że jego wydatki na leki są wyższe od obecnie deklarowanych i wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Złożone oświadczenie o sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodach wnioskodawcy budziło wątpliwości co do jego prawdziwości. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych. Analiza złożonego wniosku nie pozwoliła na ustalenie sytuacji majątkowej, rodzinnej, dochodów i wydatków wnioskodawcy. Tymczasem dopiero ustalenie, że strona postępowania nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Ponieważ skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania mu prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.