II SA/Sz 449/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, , po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: "organ I instancji") działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a.") oraz art. 49e pkt 3, art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane, dalej "u.p.b.", wydał 5 marca 2025 r. decyzję nr PINB.5160.178.III.2023.2025.AK, w której nakazał M. S. (dalej: "skarżąca", "strona", "inwestor") rozbiórkę samowolnie wybudowanego zespołu obiektów budowlanych składającego się z przyczepy typu holenderskiego wraz z przylegającym zadaszonym tarasem i budynkiem gospodarczym oraz zbiornikiem bezodpływowym na działce nr ew. [...] w obrębie ewidencyjnym K. , gmina D.. Z akt administracyjnych i uzasadnienia wydanej decyzji wynika następujący stan faktyczny i prawy sprawy: Organ I instancji podał, że 21 sierpnia 2023 r. przeprowadził kontrolę na przedmiotowej działce i ustalił, iż na działce znajduje się przyczepa typu holenderskiego o wymiarach około 11 x 3,70 m, posadowiona na bloczkach betonowych. Przyczepa posiada salon z aneksem kuchennym, 2 pokoje, łazienkę. Wyposażenie: łóżka, meble, szafki kuchenne, zlewozmywak, instalację elektryczną oraz wodno-kanalizacyjną. Przed przyczepą holenderską wykonano taras drewniany o wymiarach około 9 x 3 m. Część niezadaszona tarasu ma wymiary około 2,40 m x 1,70 m. Do tarasu dobudowano budynek gospodarczy konstrukcji drewnianej o wymiarach około 2,80 m x 2,20 m (przedłużenie tarasu). W budynku gospodarczym przechowywane są narzędzia, kosiarka, rowery. Całość posadowiona jest na bloczkach betonowych. Na działce posadowiono również zbiornik bezodpływowy. Inwestor złożyła do protokołu oświadczenie, że nabyła działkę w 2015 r. i przebywa na niej około 1,5 miesiąca w ciągu roku. Udostępniła kontrolującym wypis z aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z 26 października 2015 r., który został w formie zdjęć dołączony do protokołu, a z którego treści § 2 wynika m.in., że do aktu przedłożono zaświadczenie wydane 27 kwietnia 2025 r., nr [...] przez Wójta Gminy D. stwierdzające, że działka nr [...] w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy D. opisana jest jako łąki, pastwiska, nieużytki bez zabudowy oznaczone symbolem RZ. Pismem z 22 września 2023 r., organ I instancji zwrócił się do Starosty [...] o wskazanie, czy organ ten wydał pozwolenie na budowę lub przyjął bez sprzeciwu, zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym K. , gmina D.. W odpowiedzi z 9 października 2023 r., Starosta poinformował, iż w zasobach archiwalnych tego organu nie znajduje się dokumentacja dotycząca wydania pozwolenia na budowę bądź przyjętego bez sprzeciwu zgłoszenia budowy przedmiotowego obiektu na ww. działce. Organ I instancji ustalił, że działka nr [...] w obrębie ewidencyjnym K. , gmina D., znajduje się na obszarze P2 (prawidłowo "RZ" – dopisek WSA) - łąki, pastwiska, nieużytki bez zabudowy oraz że położona jest w obszarze Koszalińskiego Pasa Nadmorskiego - Uchwała [...] z dnia [...] czerwca 2005 roku w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy D. – dalej: "m.p.z.p." (pismo z Gminy D. znak: [...] z 22 stycznia 2024 roku, z którego wynika m.in., że działka jest położona w polderze). Organ I instancji podał, że uwzględniając powyższe 28 lutego 2024 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego strony opisanego w protokole kontroli. 16 kwietnia 2024 r. organ I instancji wydał postanowienie, w którym wstrzymał budowę związaną z samowolnym posadowieniem przyczepy typu holenderskiego wraz z przylegającym zadaszonym tarasem, budynkiem gospodarczym, jak i zbiornikiem bezodpływowym na ww. działce oraz poinformował stronę o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia (art. 48a ust. 1 u.p.b.). Pismem z 10 maja 2024 roku (data wpływu 20 maja 2024 roku) strona poinformowała o chęci legalizacji w/w zespołu obiektów. 24 czerwca 2024 r. na przekazanym pismem z 22 maja 2024 r. obowiązującym druku PB-19, do organu I instancji wpłynął wniosek strony o legalizację przedmiotowych obiektów na działce [...]. W związku z powyższym, postanowieniem z 28 czerwca 2024 r., organ nadzoru budowlanego nałożył na stronę obowiązek wykonania i dostarczenia wymaganych dokumentów do dnia 30 września 2024 r. 4 września 2024 r. inwestor złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Pismem z 19 lutego 2025 r. inwestor poinformowała organ I instancji o chęci legalizacji samowoli budowlanej. W załączeniu przekazała wystąpienie do Wójta Gminy D. wraz z inwentaryzacją geodezyjną nieruchomości nr [...]. Organ I instancji stwierdził, że jest uprawniony do wydania decyzji o rozbiórce istniejącego zespołu obiektów na ww. działce z uwagi na brak wymaganego pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia na prowadzenie robót budowlanych, albowiem nie zachowano ustawowego terminu - dotyczącego nałożonego obowiązku uzupełnienia wniosku o legalizację. M. S. pismem z 14 marca 2025 r. złożyła odwołanie od ww. decyzji, w którym podała, że wydana przedwcześnie przez organ I instancji decyzja uniemożliwia przeprowadzenie całej procedury legalizacyjnej, o którą sama wniosła. W motywach uzasadnienia zakwestionowała termin wykonania obowiązków nałożonych postanowieniem organu I instancji z 28 czerwca 2024 r. oraz zasadność wydania postanowienia organu odwoławczego z 31 stycznia 2025 r. Odwołująca się zarzuciła nieuwzględnienie przez organ I instancji jej stanowiska z pisma z 19 lutego 2025 r. W uzupełnieniu stanowiska strona poinformowała, że ma problem z uzyskaniem zaświadczenia o zgodności zabudowy jej działki z planem miejscowym od Gminy D., ze względu na przystąpienie do opracowania nowego planu miejscowego i wniosła o zawieszenie postępowania odwoławczego do tego czasu lub uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał 25 kwietnia 2025 r. decyzję nr WOA.7721.40.2025.KSa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.), w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie, przytoczył treść art. 49e pkt 3 u.p.b. i wyjaśnił w oparciu o cytowane orzecznictwo sądowe, że jeżeli inwestor złoży wniosek o legalizację, organ nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania wdraża procedurę legalizacyjną, którą inicjuje wydanie postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Do dokumentów legalizacyjnych konieczne jest dołączenie zaświadczenia właściwego organu o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a w przypadku obiektu budowlanego realizowanego bez zgłoszenia - również projekt zagospodarowania działki lub terenu (art. 48b ust. 2 i 3 u.p.b.). Nieprzedłużenie dokumentacji legalizacyjnej w określonym terminie skutkuje rozbiórką (art. 49e pkt 3 u.p.b.) Następnie organ II instancji w oparciu o piśmiennictwo wyjaśnił, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49e u.p.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu w tej kwestii żadnej swobody. Jeżeli podmiot uprawniony do wniesienia o legalizację nie złoży stosownego wniosku w terminie lub bezskutecznie będzie się ubiegał o przywrócenie terminu, właściwy organ nadzoru budowlanego ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu orzeczenia o rozbiórce decyzją administracyjną. Ta sama sytuacja ma miejsce w razie wycofania wniosku o legalizację, obojętnie czy cofnięcie wniosku nastąpi na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, czy też w postępowaniu odwoławczym. W ocenie organu odwoławczego, wzmocnionej poglądem prawnym orzecznictwa sądowego, decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 u.p.b. ma charakter związany. Zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.p.b., każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany a nie uznaniowy i nie jest zależna od woli organu lub inwestora. Wyłącznie wymagania ustawowe decydują w prawie budowlanym o możliwości zalegalizowania obiektu, a ich niespełnienie wyklucza zastosowanie innego, pozaustawowego trybu doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem. Organ wojewódzki stwierdził, że skarżąca nie przedłożyła dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym przez organ I instancji terminie. W związku z powyższym, organ I instancji, związany dyspozycją art. 49e u.p.b., obowiązany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Ponadto, organ II instancji ocenił, że uwzględniając posadowienie przedmiotowego zespołu obiektów budowlanych uprawnione jest stwierdzenie, że nie są one powiązane z gruntem w rozumieniu art. 48 Kodeksu cywilnego, zgodnie, z którym: "Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania", a zatem stanowią własność skarżącej, jako inwestora, co oznacza, że to ona, zgodnie z art. 52 ust. 1 u.p.b. została prawidłowo wskazana jako adresat zaskarżonej decyzji. Wprawdzie działka nr [...] w obrębie ewidencyjnym K. , gmina D., stanowi współwłasność skarżącej oraz P. Z., B. R., G. i D. M., p. M. M. oraz p. W. B., jednakże przedmiotowy bezodpływowy zbiornik na nieczystości płynne, jako urządzenie budowlane przynależne do obsługiwanego obiektu budowlanego, stanowi nadal własność skarżącej. Postanowieniem z 24 czerwca 2025 r. organ odwoławczy umorzył postępowanie wywołane wniesieniem żądania zawieszenia postępowania odwoławczego. M. S. złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania uwzględniającego uzupełnienie w zakresie stanu faktycznego istniejącej zabudowy na nieruchomości. Skarżąca zadeklarowała chęć legalizacji zabudowy jej działki oraz wyjaśniła, że składając odwołanie również wnioskiem z 16 kwietnia 2025 r. wystąpiła do organu odwoławczego o zawieszenie postępowania przed tym organem ze względu na konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego w postaci rozpoznania jej wniosku o zgodności zabudowy z miejscowym planem zagospodarowania terenu. Poinformowała, że w tej sprawie toczy się postępowanie odwoławcze przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K.. Na dowód powyższego w załączeniu przekazała postanowienie SKO z 6 maja 2025 r., znak: SKO.4100.756.2025, przesuwające termin rozpoznania jej zażalenia do 30 września 2025 r. Skarżąca zarzuciła organowi nieprawidłową kwalifikację jej przyczepy typu holenderskiego jako obiektu budowlanego. W jej ocenie obiekt ten nie jest związany trwale z gruntem, nie posiada fundamentów tylko zbudowany jest na konstrukcji metalowej, która posiada 2 koła na jednej osi w środku konstrukcji oraz wyposażona jest w hak holowniczy dla transportowania jej (ciągnięcia) przez samochód. Nie jest to obiekt trwale związany z gruntem w każdej chwili, przy pomocy samochodu, może być przemieszczony w inne miejsce również w inną lokalizację. Według wnoszącej skargę nie jest prawdą, że przyczepa posadowiona jest na fundamencie z bloczków betonowych, tylko nadal posiada koła, fabryczne wyposażenie w cztery stojaki metalowe do ich montowania przy postoju przyczepy, aby nie obciążać kół. Stojaki znajdują się na podkładkach z kostki betonowej - typu trylinka. Nie ma żadnych fundamentów jak podają w rozstrzygnięciach obydwa organy. Skarżąca zarzuciła błędnie ustalony stan faktyczny na nieruchomości mający istotny wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie. W ocenie skarżącej również pozostałe obiekty nie wymagają pozwolenia ani zgłoszenia, z uwagi na brzmienie art. 29 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.b. W jej ocenie istniejący drewniany budynek gospodarczy spełnia wymogi wskazanych przepisów. Ma wymiary 1,70 x 2.40 m, posadowiony jest bez fundamentów bezpośrednio na rodzimym gruncie, a istniejący taras z drewna z zadaszeniem jest wiatą osłoniętą z jednej strony (ścian wozu typu holenderskiego), posadowioną na podpórkach punktowych z takich samych bloczków betonowych - trylinka), która spełnia wymogi wymienionego przepisu Prawa budowlanego (do 50 m2). Kolejnym obiektem niewymagającym pozwoleń jest zbiornik bezodpływowy. Jego pojemność jest mniejsza niż 5 m3. Według skarżącej w żaden sposób nie można było zakwalifikować całości zabudowy jako obiektów budowlanych, ponieważ przyczepa typu holenderskiego nie jest obiektem budowlanym związanym z gruntem a budynek gospodarczy, zbiornik bezodpływowy i wiata, zgodnie z prawem nie wymagają pozwolenia ani zgłoszenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W uzupełnieniu skargi z 2 lipca 2025 r. skarżąca zawarła argumentację dotyczącą wydanego przez organ odwoławczy postanowienia z 24 czerwca 2025 r., którym organ ten umorzył postępowanie wywołane wniesieniem żądania zawieszenia postępowania odwoławczego oraz złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania przez Sąd wydanych w sprawie decyzji. W wydanym 25 września 2025 r. postanowieniu tut. Sąd wstrzymał wykonanie decyzji objętych wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: W myśl art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania tej decyzji. Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten nie narusza ani przepisów wskazywanych w skardze, ani innych przepisów, co w konsekwencji prowadzić musiało do uznania skargi za niezasadną. Spór w sprawie dotyczy wydania decyzji o rozbiórce zespołu obiektów budowlanych w postaci przyczepy typu holenderskiego wraz z przyległym zadaszonym w części tarasem, budynkiem gospodarczym i urządzeniem budowlanym w postaci zbiornika bezodpływowego. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowalnych oraz postanowienie o nałożeniu na stronę obowiązku wykonania projektu zagospodarowania działki i dostarczenia wymaganych dokumentów. Podstawą prawną tego ostatniego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 48b ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.p.b. Z ust. 1 wskazanego uregulowania wynika, że w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia (ust. 1). Z kolei w ust. 2 powołanego przepisu wskazano, że w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę lub w przypadku budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, do dokumentów legalizacyjnych należą: 1) zaświadczenie wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami: obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; 2) dokumenty, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4, oraz dwa egzemplarze projektu technicznego. Opisane postanowienia mają walor ostateczności i wiążą organy administracji. W ostatnim z nich z 28 czerwca 2024 r. nałożono na skarżącą obowiązek przedłożenia stosownych dokumentów, w tym zaświadczenia o zgodności budowy z ustaleniami m.p.z.p. Bezsporne jest, że skarżąca nie przedłożyła ww. zaświadczenia. Tym samym organ I instancji związany dyspozycją art. 49e u.p.b., obowiązany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowego obiektu, a organ odwoławczy, w wyniku stwierdzenia braku uchybień proceduralnych, do zaaprobowania tego stanowiska. Przepis ten stanowi bowiem, że organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. W świetle powyższego zarzuty skargi o niepodleganiu wykonanej inwestycji obowiązkowi uzyskania pozwolenia czy też zgłoszenia, jak i zarzut, że decyzja została wydana przedwcześnie, a także poruszona w uzupełnieniu skargi kwestia prawidłowości wydania przez organ odwoławczy postanowienia umarzającego postępowanie wywołane wniesieniem żądania zawieszenia postępowania administracyjnego, zdaniem Sądu, nie przenosi się na kontrolowaną sprawę, której przedmiotem było zbadanie przez orzekające organy czy w sprawie ziściła się przesłanka z art. 49e pkt 3 u.p.b. Zaskarżona decyzja posiada uzasadnienie faktyczne i prawne. Organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał jego oceny, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów. Okoliczność, że skarżąca nie akceptuje stanowiska organu, nie świadczy o naruszeniu przez niego przepisów postępowania. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.