II SA/Sz 450/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych p o s t a n a w i a ustanowić radcę prawnego . We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF skarżący A. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podał, że posiada jedynie wykształcenie zawodowe i sprawa dotycząca odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych jest dla Niego skomplikowana. Nadto jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, otrzymuje z tego tytułu zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis stanowi art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Oznacza to, że ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych objęte są postępowania, których przedmiot należy do zakresu spraw wymienionych w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Należy więc przyjąć, że sprawa dotyczy zakresu pomocy i opieki społecznej wskazanej w art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W orzecznictwie sądowym uznano, że zwolnienie z mocy ustawy z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych obejmuje także sprawy ze skargi wierzyciela (Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego) na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji dotyczącego należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne rolników ( post. NSA z dnia 16 grudnia 2004 r., FZ 226/04, niepubl.). Tym bardziej zwolnieniem od kosztów sądowych z ustawy objąć należy skarżącego, który kwestionuje odmowę umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wobec powyższego w niniejszej sprawie skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Nadto wnioskodawca złożył wniosek o ustanowienie radcy prawnego, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Jak wynika ze złożonego oświadczenia dochód wnioskodawcy stanowi zasiłek stały w kwocie [...] zł, z którego potrącana jest kwota [...] zł na zaspokojenie roszczeń alimentacyjnych. W oparciu o akta administracyjne ustalono dodatkowo, że A. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z S. K. i [...] dzieci. Źródło utrzymania rodziny stanowią różne formy świadczeń otrzymywanych z ośrodka pomocy społecznej. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Z przedłożonego oświadczenia wynika, że sytuacja skarżącego pozwala na przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Jedyny jego dochód stanowi bowiem zasiłek stały, nie dysponuje On żadnym majątkiem ruchomym, czy nieruchomościami z których mógłby uzyskiwać dodatkowe dochody. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że A. M. nie ma możliwości na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Zatem wniosek o prawo pomocy w tym zakresie należało uwzględnić. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia.