II SA/Sz 453/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Asesor WSA Joanna Wojciechowska/spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium za wyniki w nauce I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu z [...] r. nr [...], II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego A. S. kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...]r. A. S. złożył wniosek o przyznanie stypendium za wyniki w nauce w Wydziale Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu . Do wniosku dołączył zaświadczenie z Wyższej Hanzeatyckiej Szkoły Zarządzania o uzyskanej średniej ocen za [...] rok studiów wraz z informacją o skali ocen obowiązującej w tej uczelni. Decyzją Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 175 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym / Dz. U. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm./ w związku z § 4 ust. 1 i 4 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu Szczecińskiego w Szczecinie, stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...]r., przyznano A. S. na semestr zimowy roku akademickiego [...] od miesiąca [...]r. stypendium za wyniki w nauce w wysokości [...] zł miesięcznie. Na podstawie art. 107 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz.1071 z późn. zm./ Wydziałowa Komisja ds. Pomocy Materialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania odstąpiła od sporządzenia uzasadnienia decyzji, uznając że uwzględniła w całości żądanie strony. A. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania i wniósł o przyznanie mu stypendium za wyniki w nauce w kwocie [...] zł miesięcznie. Zarzucił decyzji, iż nie podano w niej podstawy prawnej zmiany skali ocen, sposobu oraz metody przeliczenia ocen, bowiem ani przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, ani regulamin, wprowadzony zarządzeniem rektora Uniwersytetu Szczecińskiego nr [...], nie przewidywały możliwości negowania średniej ocen uzyskanej w innej uczelni bądź na stosowanie jakichkolwiek przeliczników. Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu decyzją z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 175 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 4 ust. 2 i 4, § 24 ust. 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu , stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...]r., utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji ds. Pomocy Materialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania z dnia [...]r. nr[...]. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że zgodnie z treścią § 27 ust. 3 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu, Wydziałowa Rada Samorządu studenckiego w porozumieniu z Dziekanem ustala stawki stypendialne za poszczególne średnie na liście rankingowej wydziału bądź kierunku. Ponadto, na mocy uchwały nr 3 podjętej przez Wydziałową Radę Samorządu Studenckiego w porozumieniu z Dziekanem Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu doszło do przeliczenia średnich ocen do stypendium za wyniki w nauce dla studentów, którzy byli klasyfikowani w skali ocen 2-6 w roku akademickim [...]. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Uczelnianej Komisji ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu , A. S. przyznano stypendium za wyniki w nauce prawidłowo. A. S. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił decyzji obrazę przepisów prawa materialnego przez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, błędy faktyczne w obliczeniu wysokości stypendium za wyniki w nauce, naruszenie art. 35 § 3 Kpa w kwestii rozpatrzenia odwołania, art. 9 i 10 § 1 Kpa poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków oraz niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Podniósł także kwestię legalności ustanowienia przeliczenia średnich ocen do stypendium za wyniki w nauce dla studentów, którzy byli klasyfikowani w skali ocen 2-6. Wskazał, że przeliczenie ocen jest dla niego krzywdzące, bowiem nigdy nie otrzymał wyższej oceny niż 5. Nadto podał, że skoro decyzja organu I instancji zapadła w czasie obowiązywania regulaminu wprowadzonego zarządzeniem Rektora Uniwersytetu nr [...] sprawa powinna być rozpoznawana według tegoż regulaminu. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że decyzja organu II instancji oparta została o art. 186 ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym oraz § 27 ust. 5 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu , stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr [...] Rektora Uniwersytetu z dnia [...]r., a także tabelę przeliczeniową ocen. Podał, iż w stosunku do skarżącego dokonano przeliczenia ocen zgodnie z powyższą tabelą i przyznano mu stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie. Stosowanie przeliczenia ocen jest sprawiedliwe wobec istnienia różnych skal ocen w różnych uczelniach i prowadzi do wyrównania szans osób starających się o stypendia. Zarzut skarżącego, iż nie otrzymał on oceny wyższej niż 5 jest dla sprawy bez znaczenia, gdyż jako student uczelni miał możliwość otrzymania oceny zgodnie ze skalą ocen obowiązującą na tej uczelni. Stanowisko skarżącego dotyczące rozpoznania sprawy w oparciu o stary regulamin jest błędne, bowiem zarówno w czasie wydania decyzji I jak i II instancji obowiązywała zasada przeliczenia średnich ocen, z tym że w czasie wydania decyzji organu I instancji obowiązywała uchwała nr 3 Wydziałowej Rady Samorządu Studenckiego podjęta w porozumieniu z Dziekanem Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu , zaś w czasie decyzji II instancji- zasada wprowadzona uchwałą nr 3 została ujęta expressis verbis w postaci § 27 ust. 5 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu . Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym uchybiono przepisom postępowania w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi, choć z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione. Zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie : 1/ stypendium socjalnego; 2/stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 3/ stypendium za wyniki w nauce lub sporcie; 4/ stypendium ministra za osiągnięcia w nauce; 5/ stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe; 6/ stypendium na wyżywienie; 7/ stypendium mieszkaniowego; 8/ zapomogi. Na podstawie art. 175 ust. 1 w/w ustawy w uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne świadczenia, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8 są przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, przy czym stypendium za wyniki w nauce może być także przyznane bez konieczności składania wniosku przez studenta. Art. 175 ust. 2 w/w ustawy stanowi, że od decyzji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej studentowi przysługuje odwołanie do rektora składane w terminie czternastu dni od otrzymania decyzji, zaś z ust. 3 wynika, iż na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor przekazują uprawnienia, o których mowa w ust. 1 i 2, odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej. Na mocy art. 207 ust. 1 i 4 w/w ustawy do decyzji podjętych przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną, o których mowa w art. 175 ust. 3 w/w ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z póź. zm./ oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Stosowanie odpowiednio przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej w skrócie Kpa, wskazuje, iż są to sprawy administracyjne rozstrzygane co do istoty decyzją administracyjną w rozumieniu tejże ustawy (por. wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r. sygn. akt I SA 1477/98). Odpowiednie stosowanie przepisów Kpa ma zapewnić właściwą procedurę, niezbędną dla załatwienia spraw i zachowania uprawnień strony, przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej. Odpowiednie stosowanie, chociaż zezwala na odstępstwa nie może prowadzić do dowolnego stosowania przepisów Kpa przez organy (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2002 r. sygn. akt. I SA 106/02). Zgodnie z art. 7 Kpa, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Na mocy art. 11 Kpa, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy. Art. 107 § 1 Kpa określa składniki decyzji, która powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie czy i jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Z § 3 tegoż artykułu wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zgodnie z art. 107 § 4 Kpa organ może odstąpić od uzasadnienia decyzji, gdy uwzględnia ona w całości żądania strony, nie dotyczy to jednak decyzji rozstrzygających sporne interesy stron oraz decyzji wydanych na skutek odwołania. Zdaniem Sądu, Wydziałowa Komisja ds. Pomocy Materialnej Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu oraz Uczelniana Komisja ds. Pomocy Materialnej Uniwersytetu naruszyły powyższe przepisy Kpa. W decyzji organu I instancji odstąpiono od uzasadnienia, pomimo iż nie orzeczono zgodnie z wnioskiem strony, bowiem przyznano skarżącemu stypendium za wyniki w nauce w kwocie niższej niż wynikała z osiągniętej średniej ocen. Organ I instancji nie przedstawił podstawy prawnej ani sposobu przeliczenia średniej ocen, by strona mogła się nimi zapoznać. Decyzja II instancji zapadła w oparciu o nowy regulamin zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Uniwersytetu , stanowiący załącznik do Zarządzenia nr 10/2007 Rektora Uniwersytetu z dnia 1 lutego 2007r. i jej uzasadnienie ograniczyło się jedynie do wskazania przesłanek wydania decyzji organu I instancji, tym samym organ II instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania odwoławczego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Powyższe uchybienie utrudniło stronie właściwe ustosunkowanie się do tychże decyzji, a także uniemożliwiło Sądowi kontrolę zaskarżonej decyzji, przez zapoznanie się z przesłankami rozstrzygnięcia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W decyzji winny być wskazane zasady i sposób wyliczenia należnego wnioskodawcy stypendium. Uzasadnienie faktyczne i prawne w konkretnej sprawie winno być zawarte w decyzjach administracyjnych organów, a nie wynikać z innych pism takich jak odpowiedź na skargę /por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 września 2004 r. sygn. akt VSA 5413/03 /. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny wydać decyzję w zakresie wniosku strony na podstawie obowiązujących przepisów prawnych i prawidłowo ją uzasadnić. Na marginesie, Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Powyższe oznacza, że zasady i tryb przyznawania pomocy materialnej dla studentów danej uczelni kształtuje tylko regulamin i załączniki do niego, nie zaś decyzje innych organów np. uchwała Wydziałowej Rady Samorządu Studenckiego. Z powyższych względów uznając, że zaskarżona decyzja we wskazanym powyżej zakresie została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzekł jak w sentencji, uchylając także decyzję organu pierwszej instancji na zasadzie art. 135 w/w ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.