II SA/Sz 454/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk–Meder Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Protokolant Krzysztof Chudy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005r. sprawy ze skargi K. SZ. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego o d d a l a skargę K. Sz. złożyła, w dniu [...]. do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], wniosek o przyznanie pomocy na zakup środków czystości oraz żywność. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) odmówił, K. Sz. przyznania, zasiłku celowego na cele bytowe (środki czystości, żywność). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że dochód w rodzinie skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił [...] zł, i jest wyższy od kryterium dochodowego rodziny, przewidzianego w ustawie tj. od kwoty [...] zł. Dlatego brak jest podstawowej przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Po analizie sytuacji materialnej wnioskodawczyni, Kierownik MOPS uznał, że zachodzi przesłanka z art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, która uzasadniałaby przyznanie pomocy specjalnej, jednakże mimo jej wystąpienia, pomoc taka nie może zostać udzielona ze względu na możliwości finansowe ośrodka przyznane na realizację zadań własnych gminy. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Kierownik MOPS w [...] wskazał, że budżet ośrodka na realizację zadań własnych gminy w [...]r. wynosi [...] zł. Z kwoty tej pokrywany jest koszt wyżywienia dzieci w szkołach, który rocznie wynosi ok. [...] zł oraz koszt pobytu dzieci w przedszkolach w wysokości ok. [...] zł. Wobec powyższego w dyspozycji ośrodka pozostaje kwota [...] zł, którą ośrodek może przeznaczyć na pomoc w formie zasiłków celowych i okresowych. Z pomocy ośrodka korzysta ok. [...] środowisk, i na każde z nich przypada rocznie kwota pomocy w wysokości ok. [...] zł. Organ podkreślił też, że o ostatecznej wysokości pomocy decyduje nie wyżej wymieniona kwota, tylko indywidualna sytuacja każdego ubiegającego się o pomoc. Ponadto organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...]r. o nr [...] K. Sz. przyznano pomoc w formie celowego zasiłku specjalnego na cele bytowe. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. Sz. zarzucając, że decyzja jest wynikiem przekroczenia granic kompetencji, jest wadliwa i powoduje straty w majątku rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]. o nr [...], na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (DZ. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593) - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji wskazał, że rodzina K. Sz. składa się z [...] osób: skarżącej, Jej [...] dzieci oraz [...] i z osobami tymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Najstarszy syn – T. jest studentem [...]I roku Akademii [...], i otrzymuje od [...]r. stypendium w kwocie [...] zł miesięcznie, sam opłaca akademik w wysokości [...] zł (opłata za miesiąc [...].). Młodszy syn skarżącej – Ł. jest osobą [...], jest uczniem [...] kl. [...]. Córka S. jest [...] matką – wychowuje córkę E. K, na którą pobiera zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł., dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł., a także otrzymała dobrowolne [...] za grudzień w wysokości [...] zł. Skarżąca, nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, nie pracuje zawodowo i zajmuje się opieką nad niepełnosprawnym synem Ł, na którego pobiera zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł., dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka [...] zł. Ponadto skarżąca otrzymuje rentę rodzinną, która w miesiącu [...]r. wynosiła [...] zł. Na dochód rodziny składa się również dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. miesięcznie, który jest w całości przekazywany na konto zarządcy. Wobec powyższego, organ II instancji ustalił, że dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w grudniu [...]r. wynosił [...] zł. Kolegium w dalszej części uzasadnienia podniosło, że kryterium dochodowe pięcioosobowej rodziny wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej uprawniające do przyznania świadczenia wynosi [...] zł, bowiem kryterium na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. W tej sytuacji Kolegium ustaliło, że istotnie dochód rodziny odwołującej się jest wyższy od ustawowego. Ponadto Kolegium wyjaśniło skarżącej sposób obliczenia dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej oraz podkreśliło, że organ I instancji prawidłowo obliczył Jej dochód. Kolegium podniosło też, że organ I instancji rozpatrzył sprawę K. Sz. również pod kątem przyznania zasiłku celowego specjalnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy, który nie podlega zwrotowi. Ograniczone środki finansowe ośrodka przyznane na realizację zadań własnych uniemożliwiły jednak objęcie strony taką formą pomocy. Kolegium podkreśliło, że zasiłek celowy nie jest obligatoryjną formą pomocy, ma charakter uznaniowy, a jego przyznanie uzależnione jest od tego, czy ośrodek pomocy społecznej dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi, aby móc przyznać zasiłek celowy bez uszczerbku w pomocy udzielanej osobom i rodzinom, które albo w ogóle nie mają środków do życia, albo mają je w ilości nie wystarczającej na podstawową egzystencję. K. Sz. złożyła na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skargę w której wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) według kryterium zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Jednakże, jak to trafnie podniósł organ II instancji, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 powołanej wyżej ustawy), a osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 ustawy o pomocy społecznej). Prawidłowo ustaliły organy pomocy społecznej, że dochód rodziny K. Sz. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego wynosił [...] zł, czyli przekroczył ustawowe kryterium przewidziane dla [...] rodziny, które nie powinno przekraczać [...] zł. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kryterium na osobę w rodzinie nie powinno przekraczać [...] zł. Podnieść też należy, że organy orzekające badały sprawę pod kątem zastosowania art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, na podstawie którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji organ ten rozważając możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego miał na względzie ograniczoną ilość środków finansowych oraz liczbę osób wymagających pomocy. Jednocześnie należy podkreślić, że w przypadku zasiłku celowego jak też specjalnego zasiłku celowego przepisy nie nakładają na organy pomocy społecznej obowiązku jego przyznania, lecz stanowią, że może zostać przyznany. Oznacza to, że kwestia przyznania zasiłku, została pozostawiona uznaniu organów pomocy społecznej. Uznanie to nie może mieć dowolnego charakteru, lecz powinno być uzasadnione sytuacją osoby potrzebującej pomocy oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej w kontekście potrzeb innych osób oczekujących pomocy. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, iż skarżąca otrzymała pomoc w formie zasiłku specjalnego na cele bytowe, a przyznanego decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...]. Nr [...]. Lektura uzasadnień decyzji obu organów w powiązaniu zebranym materiałem dowodowym wskazuje, że organy te nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Z jednej strony rozważyły bowiem potrzeby wnioskodawczyni, a z drugiej strony uwzględniły zakres dotychczas udzielonej Jej pomocy społecznej, a także wykazały w sposób przekonywający faktyczne możliwości finansowe organu I instancji w zakresie świadczeń pomocy społecznej na terenie jego właściwości. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego nie narusza granic uznania administracyjnego, a zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.