II SA/Sz 459/08
WyrokWSA w Szczecinie2008-09-17
Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Marzena Iwankiewicz, Mirosława Włodarczak-Siuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego ma podstawy do wydania nakazu rozbiórki kabla elektroenergetycznego, który został wybudowany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona przez sąd administracyjny?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego zasadnie odmówił wydania decyzji nakazującej rozbiórkę linii kablowej, ponieważ inwestycja została rozpoczęta, prowadzona i zakończona na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Nawet jeśli decyzja o pozwoleniu na budowę została później wyeliminowana z obrotu prawnego, nie można traktować wykonanych robót jako samowoli budowlanej podlegającej rozbiórce na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Postępowanie powinno zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych zgodnie z art. 51 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Skarżący domagali się nakazania usunięcia kabla elektroenergetycznego z ich nieruchomości, twierdząc, że został on wybudowany bezprawnie. Organy nadzoru budowlanego odmówiły wydania nakazu rozbiórki, wskazując, że inwestycja została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. WSA pierwotnie uchylił decyzje organów, uznając, że postępowanie powinno być zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie kasacyjne. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że nie zaistniały podstawy do uznania zagadnienia prejudycjalnego i nakazał merytoryczne rozpoznanie sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2008 r. sprawy ze skargi J. M. i T. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej usunięcie kabla elektroenergetycznego i przywrócenia do stanu poprzedniego oddala skargę
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia
10 marca 2006 r. odmówił wydania decyzji nakazującej M. W.
i K. Spółce z o.o. w K. usuniecie kabla energetycznego linii kablowej 15 kV ułożonego w gruntach nieruchomości nr 162 obręb M. oraz nr 343/62
i 343/63 obręb W. oraz przywrócenia nieruchomości do stanu przed jego położeniem. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że z żądaniem usunięcia kabla wystąpił w dniu 26 stycznia 2006 r. J. M. w imieniu własnym i syna T. M. wskazując, że ww. Spółka nigdy nie posiadała prawa do dysponowania ich nieruchomościami na cele budowlane.
Organ I instancji podniósł, że budowa linii kablowej SN 15 kV na trasie B.-SUW M. dla zasilania stacji uzdatniania wody w M. została rozpoczęta w dniu 16 sierpnia 2004 r. na podstawie ostatecznej, będącej w obrocie prawnym decyzji Starosty K. o pozwoleniu na budowę z dnia 10 grudnia 2002 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Z. z dnia 4 marca 2003 r. Inwestycja została zakończona zawiadomieniem o zakończeniu budowy z dnia 25 stycznia 2005 r. W prowadzonym postępowaniu należało zatem wyjaśnić, czy żądanie usunięcia kabla jest zasadne. Organ wskazał, że w sprawie zasadnicze znaczenie ma wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia z dnia 17 listopada 2005 r. sygn. akt SA/Sz 618/03 uchylający decyzję Wojewody Z. z dnia 4 marca 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. o pozwoleniu na budowę. Pismem z dnia 16 lutego 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie poinformował organ I instancji, że wyrok ten nie jest prawomocny gdyż skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli skarżący jak i uczestnik postępowania MWiK w K. Zatem decyzja Starosty K. z dnia 10 lutego 2002 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę pozostawała w obrocie prawnym, a jej wykonanie nie było wstrzymane w czasie realizacji budowy. Wobec tego, że obiekt został wybudowany na podstawie pozwolenia na budowę i decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, żądanie rozbiórki w świetle art. 48 ustawy Prawo budowlane jest bezzasadne.
Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., po rozpatrzeniu odwołania J. M. i T. M. decyzją z dnia 19 lipca 2006 r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając decyzję wskazał, iż skarżący podnieśli w odwołaniu, że organ I instancji nie uwzględnił faktu, że zarówno Starosta K. jak i Wojewoda Z. wydając decyzje ograniczające prawo własności nieruchomości skarżących po złożeniu przez nich w dniu 30 grudnia 2002 r. skarg do NSA Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie byli zobligowani do wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, czego nie uczynili. Skarżący wskazali, że wprawdzie decyzja Starosty K. o pozwoleniu na budowę nie została jeszcze wyeliminowana z obrotu prawnego, lecz wobec uchylenia przez Sąd Administracyjny decyzji Wojewody Z. utrzymującej w mocy decyzję o pozwoleniu na budowę, decyzja o pozwoleniu na budowę stała się nieprawomocna. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2006 r. J. M. podniósł, że sprawa dotyczy także pozostawienia w ziemi istniejącego kabla który zgodnie z projektem budowlanym powinien być wymieniony, a został pozostawiony w ziemi, czego nie kwestionował PINB w K. przy zgłoszeniu inwestycji do użytkowania.
Organ II instancji po rozpatrzeniu odwołania wskazał, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna została wybudowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę tj. decyzji Starosty K. z dnia 10 grudnia 2002 r. i została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Z. z dnia 4 marca 2003 r. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2005 r. uchylający decyzję Wojewody Z. o pozwoleniu na budowę został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez J. M. i T. M. oraz uczestnika postępowania M.W. i K. Spółkę z o.o. w K., zatem zgodnie z art. 168 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest prawomocny i nie podlega wykonaniu co oznacza, że uchylona tym wyrokiem decyzja Wojewody Z. z dnia 4 marca 2003 r. pozostaje w obrocie prawnym i podlega wykonaniu. Biorąc pod uwagę że linia elektroenergetyczna wybudowana została w oparciu o ostateczne decyzje administracyjne pozostające w obrocie prawnym, a zawiadomienie o zakończeniu budowy zostało przyjęte przez właściwy organ bez sprzeciwu, organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do wydania nakazu rozbiórki linii kablowej, co oznacza, że rozstrzygniecie podjęte przez organ I instancji jest zasadne. Organ odwoławczy wskazał, że pomimo prawidłowego rozstrzygnięcia organ I instancji błędnie powołał jako podstawę prawną decyzji art. 48 ust 1 ustawy Prawo budowlane. Biorąc pod uwagę że linia elektroenergetyczna wybudowana została na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, jest to przypadek inny niż określone w art. 48 ust 1 lub 49b ust 1 tej ustawy, wobec czego podstawą prawną decyzji odmawiającej wydania nakazu rozbiórki jest przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyli J. M. i T. M. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu I i II instancji do wydania decyzji nakazującej usunięcie kabla energetycznego wybudowanego bezprawnie i przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego oraz nałożenie sankcji na organ odwoławczy za przewlekłe postępowanie administracyjne.
Skarżący zarzucili celowe nieuwzględnienie stanu faktycznego znanego organom, uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji, nie przeprowadzenie rozprawy administracyjnej pomimo zgłoszonego w odwołaniu żądania przeprowadzenia rozprawy, pominięcie zobowiązania zawartego w decyzjach Starosty K. z dnia 21 października 2002 r. dotyczącego doprowadzenia nieruchomości, po zrealizowaniu inwestycji, do stanu poprzedniego.
Uzasadniając podniesione zarzuty skarżący podkreślili, że kabel energetyczny stanowiący przedmiot postępowania został wybudowany m. in. niezgodnie z ustaleniami obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Tego podstawowego zagadnienia celowo nie badały organy obu instancji. Jest to wystarczająca przesłanka prawna (art. 48 Prawa budowlanego) do wydania decyzji nakazującej usunięcie bezprawnie wybudowanego kabla.
Wskazali m. in., że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 21 października 2005 r. stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy M. z dnia 27 września 2001 r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie linii kablowej SN 15 kV h. Ponadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokami z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt SA/Sz 8/03 i sygn. akt SA/Sz 9/03 uchylił decyzje Starosty K. z dnia 21 października 2002 r. orzekające o ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomości skarżących oraz utrzymujące je w mocy decyzje Wojewody Z. z dnia 28 listopada 2002 r.
Zdaniem skarżących błędem było pominięcie rozprawy administracyjnej i nie dokonanie wizji lokalnej pomimo złożenia stosownych wniosków dowodowych.
Poza tym skarżący szczegółowo opisali przebieg postępowania i wskazali na podejmowane przez nich czynności procesowe.
J. M. i T. M. uzupełnili treść skargi w pismach procesowych z dnia 8 września 2006 r., 7 grudnia 2006 r. oraz 14 grudnia 2006 r. w których obszernie uzasadnili podnoszone zarzuty, a także krytycznie ocenili orzeczenie sądu administracyjnego oddalającego ich wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nr 162 obręb M., co ułatwiło organom administracji działania naruszające prawo. Skarżący wskazali na znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002 r., III RN 179/01, a także poinformowali o złożeniu skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. W przekonaniu skarżących w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do wydania decyzji odmownej w przedmiocie usunięcia kabla. Istniała natomiast podstawa do zawieszenia postępowania w związku z wniesieniem skarg kasacyjnych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2005 r. sygn. akt SA/Sz 618/03.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska.
Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 lipca 2006 r. i poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej usuniecie kabla elektroenergetycznego i przywrócenia stanu poprzedniego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że uzyskanie informacji przez organy orzekające w sprawie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2005 r. sygn. akt SA/Sz 618/03 uchylający decyzję Wojewody Z. z dnia 4 marca 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty K. z dnia 10 grudnia 2002 r. o pozwoleniu na budowę nie jest prawomocny, powinno skutkować zawieszeniem postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, ponieważ rozpatrzenie skarg kasacyjnych od tego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny ma znaczenie prejudycjalne dla toczącego się postępowania administracyjnego, a wydanie decyzji odmawiającej wydania nakazu rozbiórki było przedwczesne.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 365/07, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. NSA wskazał w uzasadnieniu wyroku, że nie zaistniały podstawy do uznania że w sprawie zachodzi zagadnienie prejudycjalne, zatem spełniona jest przesłanka z art. 97 § 1 pkt 4 kpa do zawieszenia postępowania. Pojęcie zagadnienia wstępnego dotyczy sytuacji gdy wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Jego rozstrzygnięcie zaś należy do kompetencji innego organu niż ten przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie lub sądu. Zawieszenie postępowania możliwe jest tylko wówczas, gdy organ ustali związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. Sąd II instancji wskazał, że niezasadne było stanowisko WSA, iż w przedmiotowej sprawie wystąpiło zagadnienie prejudycjalne stanowiące podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego. Rozpoznanie skarg kasacyjnych przez Naczelny Sąd Administracyjny może mieć znaczenie tylko dla bytu w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę spornego kabla. Nie zachodził zatem związek przyczynowy między możliwością wydania orzeczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozbiórki kabla, a rozpoznaniem skarg kasacyjnych dotyczących pozwolenia na budowę tego kabla. NSA wskazał, że rzeczą Sądu I instancji było rozpoznanie merytoryczne zaskarżonej decyzji Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z uwzględnieniem ustalonego przez organ stanu faktycznego i dokonanie wnikliwej oceny całego zebranego w sprawie materiału w aspekcie obowiązującej na datę wydania decyzji regulacji prawnej – przepisów prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy.
Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd któremu sprawa została przekazana w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Przedmiotem skargi, a zatem i oceny Sądu pod kątem zgodności zaskarżonego aktu z prawem, jest decyzja Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 19 lipca 2006 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej usuniecie kabla elektroenergetycznego i przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Nie mogą być przedmiotem rozważań Sądu Administracyjnego w tym postępowaniu podnoszone przez skarżących zarzuty dotyczące wad decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości skarżących czy decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, bowiem ocena legalności tych aktów została już dokonana w innych postępowaniach.
W sprawie niesporna jest okoliczność, że inwestor M. W.i K. Spółka z o.o. w K., uzyskał decyzję Starosty K. z dnia 10 grudnia 2002 r. Nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę linii kablowej SN 15 kV dla zasilania stacji uzdatniania wody w M.
Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, tj. Wojewodę Z. decyzją z dnia 4 marca 2003 r. Nr [...]. Uzyskała zatem charakter decyzji ostatecznej.
Inwestor na podstawie opisanej wyżej ostatecznej decyzji w dniu 16 sierpnia 2004 r. rozpoczął realizację zamierzonej inwestycji i budowę w całości zakończył powiadamiając o tym właściwy organ pismem z dnia 25 stycznia 2005 r.
J. M. i T. M. jako współwłaściciele działek nr 162 w obrębie M. oraz nr 343/62 i 343/63 w obrębie W., przez które przechodzi sporny kabel elektroenergetyczny, wnioskiem z dnia 26 stycznia 2006 r. skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. domagali się nakazania inwestorowi rozebrania spornego kabla i usunięcia z ich nieruchomości. Uzasadniając swoje żądanie powołali się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2005 r. którym to została uchylona decyzja Wojewody Z. z dnia 4 marca 2003 r. utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji liniowej - ułożenia kabla elektroenergetycznego do zasilania stacji uzdatniania wody.
Niesporna jest okoliczność, iż w dacie wydania wyroku uchylającego decyzję o pozwoleniu na budowę, tj. w dniu 17 listopada 2005 r. inwestycja była zakończona i zgłoszona organowi do użytkowania.
Żądanie J. i T. M. o nakazanie usunięcia kabla z ich działek zostało zgłoszone w dniu 26 stycznia 2006 r., gdy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 17 listopada 2005 r. nie był jeszcze prawomocny, bowiem skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli J.i T. M. oraz M. W. i K. Spółka z o.o. w K.
W powyższym stanie faktycznym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił nakazania inwestorowi usunięcia ze spornych działek kabla elektroenergetycznego decyzją z dnia 10 marca 2006 r., a organ odwoławczy Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia 19 lipca 2006 r. utrzymał w mocy to orzeczenie.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.) w wersji obowiązującej na dzień wydania zaskarżonej decyzji, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zatem samowola budowlana polega na wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę i co do zasady, skutkuje nakazem rozbiórki.
W rozpoznawanej sprawie inwestor rozpoczynając w dniu 16 sierpnia 2004 r. budowę linii kablowej SN 15 kV na trasie B.-S.U.W. M. dla zasilania stacji uzdatniania wody w M., dysponował ostateczną decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę linii kablowej. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Z. decyzją z dnia 4 marca 2003 r. zaskarżoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 17 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję Wojewody Z. i orzekł, że do dnia uprawomocnienia wyroku, decyzja ta nie podlega wykonaniu. Zatem do dnia 17 listopada 2005 r. decyzja Wojewody Z. utrzymująca w mocy decyzję Starosty K. o pozwoleniu na budowę pozostawała w obrocie prawnym i uprawniała do rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych. Zatem żądanie skarżących z dnia 25 stycznia 2006 r. o nakazanie inwestorowi usunięcia kabla elektroenergetycznego, nie znajdowało oparcia w przepisach prawa. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że inwestor, który prowadził roboty budowlane lub wybudował obiekt budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która to decyzja została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego, nie może być tratowany jako osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej, bądź jako osoba która prowadzi roboty bez pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z 18 czerwca 1998 r. sygn. akt IV SA 1399/96, OSP 2000/4/60, wyrok NSA z 31 października 2000 r. sygn. akt IV SA 1814/98, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2005 r. sygn. akt OSK 1605/04, niepubl.). Inwestorowi nie można w takiej sytuacji przypisać samowoli budowlanej, gdyż byłoby to równoznaczne z przerzuceniem nań konsekwencji błędnej decyzji organu administracji architektoniczno-budowlanej. Należy zauważyć, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę nie przesądza w sposób jednoznaczny o sytuacji samego obiektu budowlanego objętego tym pozwoleniem.
Trzeba odróżnić sytuację, w której budowa obiektu budowlanego została rozpoczęta bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę od tej, kiedy rozpoczęcie budowy miało miejsce na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona przez sąd administracyjny. W pierwszej sytuacji niedopuszczalne jest wydanie pozwolenia na budowę, gdyż należy wszcząć postępowanie mające na celu likwidację samowoli budowlanej (art. 48 Prawa budowlanego). W drugiej zaś sytuacji postępowanie powinno zmierzać do legalizacji wykonanych robót budowlanych, przez doprowadzenie tych robót do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy).
W rozpoznawanej sprawie, organy nadzoru budowlanego zasadnie odmówiły wydania decyzji nakazującej rozbiórkę linii kablowej, skoro inwestycja ta była rozpoczęta, prowadzona i zakończona na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Utrata mocy prawnej decyzji o pozwoleniu na budowę ma ten skutek, że robót budowlanych wykonanych do daty wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego nie można, jak to wskazano wyżej, oceniać jako samowoli budowlanej, podlegającej rozbiórce na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Jednak legalizacja wykonanych robót jest możliwa tylko wówczas, gdy doprowadzić to może do powstania obiektu zgodnego z prawem. Tak więc na etapie wydawania decyzji przewidzianej art. 51 ust 1 pkt 2 organ nadzoru budowlanego musi ocenić, czy już wykonane roboty są zgodne z wymogami prawa budowlanego, a jeśli nie to nakazać w decyzji wykonanie czynności które doprowadza je do stanu zgodnego z przepisami. Ocena taka obejmuje nie tylko zgodność wykonanych robót pod względem ich stanu technicznego, ale zgodność z wymaganiami prawa budowlanego, w tym ocenę, czy wykonane roboty nie naruszają chronionych praw osób trzecich. Ocena taka powinna być dokonana w odniesieniu już wykonanych robót, co do których nie musi być orzeczona ich rozbiórka na podstawie art. 48 (wyrok NSA z 20 stycznia 2003 r., IV SA 1613-1614/02).
Organ odwoławczy orzekając o odmowie nakazu rozbiórki uznał, że podstawą prawną decyzji jest art. 51 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, ponieważ linia elektroenergetyczna została wybudowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę i jest to przypadek inny niż określone w art. 48 ust 1 lub w art. 49b ust 1 tej ustawy. W ocenie Sądu podstawą prawną do wydania decyzji odmawiającej wydania nakazu rozbiórki jest art. 48 ust 1 tej ustawy który stanowi samodzielną podstawę do działania organów administracji stosowaną do wykonanych już obiektów budowlanych. Natomiast legalizacja wykonanych robót budowlanych powinna być dokonywana w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego. Jednakże naruszenie to jako nie mające wpływu na wynik sprawy nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Również wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie przesądza o obowiązku orzeczenia przymusowej rozbiórki jak domagają się skarżący. Brak uprzedniego wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oznacza, że organ nadzoru budowlanego w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 51 Prawa budowlanego będzie musiał samodzielnie w odniesieniu do treści obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego ustalić, czy teren na którym obiekt został zrealizowany jest przeznaczony w tym planie na cele inwestycyjne o funkcji jaką ma spełniać przedmiotowy obiekt.
Także uchylenie przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości skarżących, nie może być podstawą do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego. Decyzja starosty wydana na podstawie art. 124 ust 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603) wskazuje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, którym to prawem musi się wykazać podmiot składający wniosek o pozwolenie na budowę. Uchylenie takiej decyzji przez sąd administracyjny, a następnie uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę nie oznacza, że zrealizowany obiekt budowlany jest samowolą budowlaną.
Zarzuty skarżących, dotyczące naruszenia przez Wojewodę Z. art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nie wydanie postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji z dnia 28 listopada 2002 r. ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości skarżących po wniesieniu skargi na tę decyzję, są niewątpliwie zasadne, jednakże wykraczają poza ramy postępowania dotyczącego nakazu rozbiórki i nie mają bezpośredniego wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Powołany przez skarżących wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002 r. III RN 179/01 nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczy nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, z przekroczeniem linii zabudowy określonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ odwoławczy nie umożliwił skarżącym zapoznanie się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji należy uznać, że zarzut ten jest uzasadniony, jednakże nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji bowiem naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący w złożonym odwołaniu nie przedstawili żadnych nowych dowodów, a odwołanie, które zostało wszczęte przed organem II instancji skutkowało koniecznością ustosunkowania się w szczególności do zagadnień prawnych. W konsekwencji nie powiadomienie odwołujących się o możliwości zapoznania się z aktami pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Zarzut nie przeprowadzenia rozprawy administracyjnej pomimo wniosku skarżącego nie jest uzasadniony, bowiem art. 89 kpa nie nakłada na organy administracji publicznej obowiązku uwzględnienia wniosku strony w tym zakresie.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło