II SA/Sz 46/10

WyrokWSA w Szczecinie2010-03-17

Skład orzekający: Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk – Meder, Elżbieta Makowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwrot nieruchomości przejętej przez gminę na podstawie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, wydanej na podstawie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r., może nastąpić na podstawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. lub art. 216 tej ustawy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że żądanie zwrotu nieruchomości nie może być uwzględnione, ponieważ przejęcie nieruchomości przez gminę nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a nie na podstawie ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, przejęcie nastąpiło na rzecz gminy, a nie Skarbu Państwa, co wyklucza zastosowanie art. 216 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak jest podstaw materialnych do zwrotu nieruchomości przejętej przez gminę na podstawie decyzji podziałowej wydanej w oparciu o przepisy ustawy z 1985 r. W związku z tym postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości było bezprzedmiotowe.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części nieruchomości, która została przejęta przez gminę na podstawie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, wydanej na podstawie ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skarżący argumentowali, że nieruchomość została wywłaszczona i nie została zagospodarowana zgodnie z celem. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, a organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstaw prawnych do zwrotu nieruchomości. Skarżący zaskarżyli decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 marca 2010 r. sprawy ze skargi Z. i B. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...], powołując się na art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.) oraz art. 136 ust. 3, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) odmówił Z. i B. S. zwrotu części nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], której prawo własności z dniem uprawomocnienia się decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z dnia [...], zatwierdzającej projekt podziału działki nr [...], przeszło na rzecz Gminy [...]. Od przedmiotowej decyzji odwołanie złożyli Z. i B. S., reprezentowani przez córkę I.S., wnosząc o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucili: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 w zw. z art. 2, art. 7 i art. 21 usta. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji RP oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, - naruszenie prawa materialnego w postaci art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez zastosowanie jako podstawy prawnej decyzji, nieobowiązującego przepisu prawa; - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postaci art. 7, art. 77§1, art. 80 Kpa, które w sposób istotny wpłynęło na wynik sprawy. Decyzją z dnia [...], numer [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Rozpatrując powyższe odwołanie organ odwoławczy ustalił, iż decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...], na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127), po rozpatrzeniu wniosku B.S., zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], stanowiącej własność Z. i B. S. W wyniku podziału powstała między innymi działka nr [...] przeznaczona pod drogę gminną, która z dniem uprawomocnienia się ww. decyzji przeszła na własność Gminy [...]. Za przejęcie działki nr [...] Gmina [...] wypłaciła na rzecz Z i B. S. odszkodowanie w kwocie [...] zł. Wnioskiem z dnia [...] Z. i B. S. wystąpili do Starosty [...] o zwrot części nieruchomości gruntowej, położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], gdyż zdaniem wnioskodawców, "... przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Gminy [...] decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości nr [...] i do dnia dzisiejszego nie została zabudowana i zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, a zatem nie została wybudowana na części, której zwrotu domagają się wnioskodawcy, droga publiczna - zgodnie z celem wywłaszczenia ...". Pismem nr [...] z dnia [...], Starosta [...], zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Następnie decyzją nr [...], z dnia [...], Starosta [...], odmówił zwrotu przedmiotowej części nieruchomości, z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wywłaszczenia działki nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, a zwrot, stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może nastąpić wyłącznie nieruchomości lub jej części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa. Przed wydaniem decyzji, Starosta, umożliwił uprawnionym, stosownie do art. 10 § 1 Kpa, wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Po ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz analizie prawa Wojewoda [...] ustalił, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn w nim podniesionych. Decyzję należy wyeliminować z obrotu prawnego, ponieważ organ I instancji wydając ją, rażąco naruszył prawo formalne i materialne. Materialnoprawną podstawą do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości są przepisy art. 136 ust. 3 oraz art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z poźn. zm.). Zgodnie z art. 136 § 3 poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Zgodnie z art. 216 cyt. ustawy roszczenie o zwrot przysługuje nie tylko w razie wywłaszczenia nieruchomości na podstawie obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, ale również dotyczy nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych ustaw taksatywnie wymienionych w tym przepisie, w tym także nabytych pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.). Wojewoda [...] stwierdził, iż obie podstawy żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie mają jednak zastosowania w przedmiotowej sprawie. Nie ma tu zastosowania art. 136 ust. 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem przejęcie przez Gminę [...] działki nr [...] nastąpiło na podstawie art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), a nie obowiązującej ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Nie ma tu również zastosowania art. 216 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ przejęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło nie na rzecz Skarbu Państwa, a na rzecz Gminy. Ponadto ust. 2 tego przepisu dotyczy nieruchomości nabytych na postawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami, a nie przejętych na jej podstawie. Ustawodawca, używając pojęcia "nabycie" wyłączył przypadki "przejęcia" nieruchomości. Pojęcie "przejęcia" nieruchomości oznacza przejście prawa własności nieruchomości z mocy prawa, niewymagające czynności prawnych właściwego organu. W przedmiotowej sprawie, jak wynika z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...], własność działki nr [...] została przeniesiona na rzecz Gminy [...] z mocy prawa, bez wydania jakiejkolwiek dodatkowej decyzji w tym przedmiocie. Dlatego też, zdaniem organu II instancji, skoro językowe ujęcie art. 216 ust. 2 ww. ustawy wyraźnie odnosi się wyłącznie do nieruchomości nabytych, to przepis ten nie może być stosowany do przypadków przejęcia własności nieruchomości z mocy prawa. W obecnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstawy materialnej do zwrotu nieruchomości przejętej na rzecz Gminy na podstawie prawomocnej decyzji podziałowej, wydanej w oparciu o art. 10 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W świetle powyższego, zdaniem organu odwoławczego, nie było dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego w zakresie zwrotu części przedmiotowej nieruchomości, a zasadnym było umorzenie wszczętego postępowania jako bezprzedmiotowego, stosownie do treści art. 105 § 1 Kpa. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak jednego z elementów materialnego stosunku procesowego, w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. Postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstawy prawnej do orzekania w przedmiocie zwrotu nieruchomości, wobec czego należało orzec jak w osnowie. Powyższa decyzja została zaskarżona przez Z i B. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego to jest: - art.136 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2, 7, 21 ust.2 oraz art.64 ust.1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie , iż nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem przejęcia nieruchomości na własność gminy [...] doszło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, - art.216 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że skarżący wskazywali ów przepis jako podstawę złożonego wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżący podnieśli, iż w bogatym w tym zakresie orzecznictwie, nie budzi wątpliwości fakt, iż działanie organu administracji publicznej polegające na przymusowym ograniczeniu prawa własności w postaci przejęcia gruntu na skutek podziału, z mocy prawa na swoją własność, stanowi formę wywłaszczenia. Zakres pojęcia "nieruchomość wywłaszczona", którym posługuje się art.136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, obejmuje nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia pojmowanej sensu stricte. Poprzez termin sensu stricte rozumieć w tym zakresie należy, iż nastąpiło to na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji administracyjnej, wydanej na podstawie obowiązujących ustaw, regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności albo innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem. Takie stanowisko, zdaniem skarżących, zaprezentował również Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 9 grudnia 2008 r. SK 43/07. Kwestią rozumienia i znaczenia terminu "odjęcia nieruchomości na skutek podziału zajmował się już WSA w Białymstoku, który stwierdził, iż odjęcie gruntu pod drogi związane z podziałem własności stanowi de facto swoistą formę wywłaszczenia, jest bowiem równoznaczne z pozbawieniem władztwa podmiotu dotychczas dysponującego odpowiednim tytułem prawnym do nieruchomości, mimo że ustawodawca nie rozstrzyga w decyzji o podziale w przedmiocie utraty własności, przesądzając jedynie kwestię jej nabycia przez gminę lub Skarb Państwa "( wyrok z 14.02.2008 r. sygn.akt II SA/Bk 504/07 ). W treści tego wyroku WSA podkreślił, iż art.136 ust.3 nie zawiera ograniczenia, że dotyczy on wyłącznie nieruchomości wywłaszczonych w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie. Powyższe, zdaniem skarżących, upoważnia do stwierdzenia, ze zwrotowi mogą podlegać nieruchomości lub ich części wywłaszczone, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, ale musiało nastąpić na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej. Co więcej Trybunał Konstytucyjny dokonując oceny zgodności art.216 ustawy z Konstytucją RP odniósł się również do treści art.136 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wskazał, że znajduje on zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest właśnie taką ustawą, czyli ustawą wywłaszczeniową. Należy pamiętać, iż każdorazowo kiedy dochodzi do ograniczenia prawa własności w drodze aktu administracyjnego należy stosować nie tylko zasady wyrażone w art.21 czy też 64 Konstytucji RP, gdyż istotne znaczenie odgrywają również podstawowe zasady demokratycznego państwa prawa, w tym zasada zaufania obywatela do działania państwa i organów administracji publicznej. Odnosząc się do niniejszej sprawy wskazać należy, że sprzecznym z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi jest wąskie pojmowanie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości, które w konsekwencji prowadzi do tego, że osoby którym podmiot publiczny przejął nieruchomość z mocy prawa w 1997 r. w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami mają prawo domagania się zwrotu nieruchomości, zaś skarżący, którym przejęto nieruchomość w 1996 r. jeszcze w oparciu o przepisy ustawy z 1985 r. takiego prawa nie mają. W ocenie skarżących, przedstawiona w decyzjach interpretacja przepisów jest sprzeczna z zasadami państwa prawa oraz poglądami zawartymi w licznym orzecznictwie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie Bezspornym jest, że decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w [...}, na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 10 ust. 1, 3 i 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127), po rozpatrzeniu wniosku B.S., zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], stanowiącej własność Z. i B. S. W wyniku podziału powstała między innymi działka nr [...] przeznaczona pod drogę gminną, która to działka z dniem uprawomocnienia się ww. decyzji przeszła na własność Gminy [...]. Za przejęcie działki nr [...] Gmina [...] wypłaciła na rzecz Z i B. S. odszkodowanie w kwocie [...] zł. Skarżący, uznając że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona i dotychczas nie została zagospodarowana w całości zgodnie z celem na jaki miała być przeznaczona, wystąpili o zwrot części tej nieruchomości. W stanie prawnym obowiązującym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji problematykę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości normuje art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2004 r. Nr 261,poz.2603 z późn.zm.). W myśl tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zakres stosowania art. 136 ustawy wyznacza termin "nieruchomość wywłaszczona". W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez termin ten "należy rozumieć wyłącznie nieruchomości, w stosunku do których Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia pojmowanej sensu stricto, a więc na podstawie indywidualnej (w znaczeniu podmiotowym) i konkretnej (w sensie przedmiotowym) decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu administracyjnym na podstawie obowiązujących ustaw (i dekretów z mocą ustaw), regulujących ogólne zasady i tryb przymusowego odjęcia lub ograniczenia własności albo innych praw rzeczowych na nieruchomości za odszkodowaniem ( patrz: wyrok WSA w Białymstoku z 3.06.2004 r. sygn.akt II SA/B 156/2004 – LEX 160387 ). Zakres ten obejmuje także nieruchomości wywłaszczone na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz.127 z późn.zm.). Rozszerzenie możliwości zwrotu nieruchomości w trybie i na zasadach przewidzianych w art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami również na nieruchomości, których własność nabył Skarb Państwa w trybie i na zasadach nie mieszczących się w pojęciu wywłaszczenia sensu stricto i które nie mogłyby być zwrócone na podstawie tych przepisów, zawiera art. 216 tej ustawy. Przepis ten enumeratywnie wylicza kategorie nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa w innym trybie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku o sygn. SK 22/01 ( patrz: LEX 49537 ) przyjął, że "ustawa z 21 sierpnia 1997 r. utrzymała zasadę zwrotu i - w art. 136 - odniosła ją do wszelkich przypadków wywłaszczenia nieruchomości na podstawie indywidualnej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 216 tej ustawy dodatkowo przewidział odpowiednie stosowanie tej zasady do niektórych innych przypadków odjęcia własności". Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2008 r. o sygn.SK 43/07 podzielił to stanowisko ( patrz: LEX 466668 ). W ocenie Trybunału Konstytucyjnego art. 136 ustawy znajduje zastosowanie do wszelkich wypadków wywłaszczenia nieruchomości bez względu na podstawę prawną dokonanego wywłaszczenia. Dotyczy to również ustaw i innych aktów normatywnych, które stanowiły podstawę wywłaszczenia przed 1 stycznia 1998 r. Art. 216 ustawy, przewiduje zwrot nieruchomości, których własność została odjęta w trybie innym niż wywłaszczenie, pod warunkiem, że nieruchomość została przejęta lub nabyta na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule bądź na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw, bądź w związku z potrzebami [...] Parku Narodowego. W niniejszej sprawie żądanie stron dotyczy zwrotu części nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], przeznaczonej pod drogę gminną, która z dniem uprawomocnienia się decyzji z dnia [...] o podziale nieruchomości przeszła na własność Gminy [...]. Mamy więc do czynienia z przejęciem nieruchomości przeznaczonej pod drogę z mocy prawa ( art.10 ust.5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ). Należy przyznać, że takie przejęcie jest szczególną postacią wywłaszczenia nieruchomości, jednakże następuje z mocy prawa, a więc kwestia zasadnicza odjęcia własności nie jest w tym przypadku rozstrzygana w drodze indywidualnego aktu – decyzji administracyjnej. Trzeba także zwrócić uwagę na fakt, że o ile decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości można podjąć tylko w ściśle określonych przypadkach zakreślających ramy czasowe przeznaczenia nieruchomości na cel publiczny ( np. art.116 , art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami), o tyle przejęcie nieruchomości wydzielonej pod drogi może nastąpić gdy w planie miejscowym terenu objętego podziałem zostały przewidziane linie rozgraniczające drogi. W niniejszym postępowaniu Sąd nie bada prawidłowości przeznaczenia pod drogę działki nr [...], a jedynie istnienie podstaw prawnych do zwrotu przejętej nieruchomości. Dodać należy, że choć droga dotychczas nie została wybudowana na części przejętej nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący ( planowane skrzyżowanie ), nie oznacza to, że uległo zmianie planowane przeznaczenie nieruchomości. Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy do rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości nie może być zastosowany art.136 obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nie ma także podstaw do zastosowania art.216 ust.2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami bowiem przepis ten reguluje jedynie kwestie zwrotu nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa, a w przypadku przedmiotowej nieruchomości przejęcie nastąpiło przez jednostkę samorządu terytorialnego – Gminę [...]. Dodać także należy, że przytoczone w skardze orzeczenia dotyczyły całkowicie odmiennych stanów faktycznych i wyjęte z kontekstu ich uzasadnień zdania, nie mogą stanowić przykładów na istnienie linii orzecznictwa sądów administracyjnych w kwestii traktowania przejęcia nieruchomości z mocy prawa pod drogi na równi z wywłaszczeniem nieruchomości. Jakkolwiek więc należy przyznać skarżącym rację, iż interpretacja ww. przepisów winna urzeczywistniać zasadę sprawiedliwości społecznej, zaufania obywatela do państwa oraz ochronę praw właścicielskich, Sąd nie dopatrzył się naruszenia art.2, 7, 21 ust.2, 31 ust.3 i 64 ust.1 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej. Należy także dodać, że celem postępowania administracyjnego jest realizacja normy prawa materialnego wobec określonego podmiotu poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana tylko wtedy, gdy zaistnieje stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę, zobowiązujący organ do podjęcia decyzji administracyjnej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, co w niniejszej sprawie ma miejsce. W tym stanie rzeczy, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia rozstrzygnięcie Wojewody [...] odpowiada prawu i dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło