II SA/Sz 46/13

Dnia 13 marca 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. i A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] zmienił decyzję organu I instancji w zakresie dotyczącym terminu wykonania przez M.R. obowiązku polegającego na wykonaniu określonych czynności i robót budowlanych w werandzie przylegającej do budynku mieszkalnego przy ul. [...], a w pozostałym zakresie utrzymał tę decyzję w mocy. Skargę na ww. decyzję wnieśli A.W. i A.W. Skarżący, wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, złożyli na urzędowych formularzach wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podali, że nie są w stanie uiścić wpisu od skargi bowiem jedynym ich dochodem jest wynagrodzenie za pracę skarżącej wynoszące [...] zł miesięcznie brutto ([...] zł netto), a comiesięczne stałe wydatki na utrzymanie mieszkania i spłatę kredytu wynoszą [...]zł (gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, woda [...]zł, kredyt mieszkaniowy [...] zł). Oprócz tego skarżąca uiszcza opłaty eksploatacyjne w kwocie [...] zł za kawalerkę którą odziedziczyła po matce (przy ul. [...]). Wnioskodawcy podali, że są współwłaścicielami mieszkania o pow. [...] m2 położonego przy ul. [...], gdzie mieszkają wspólnie z [...] letnim synem, nie mają innego majątku ani żadnych oszczędności. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 lutego 2013 r. skarżący przedłożyli zaświadczenie o dochodach skarżącej, zaświadczenie z powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że skarżący od dnia [...]r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dowody potwierdzające wydatki na utrzymanie dwóch mieszkań, tj. przy ul. [...], umowę najmu kawalerki przy ul. [...], wyciągi ze wspólnego rachunku bankowego oraz z rachunku bankowego skarżącego nr [...]. Kolejnym wezwaniem z dnia 21 lutego 2013 r. (doręczonym w dniu 26 lutego 2013 r.) referendarz wezwał skarżącego do przedłożenia w ciągu 3 dni: - kserokopii decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości położonej w [...], - kserokopii umowy kredytowej, - wykazów lub wyciągów z rachunku bankowego skarżącego nr [...] z okresu ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia, od kiedy skarżący nie uzyskuje dochodów, - kserokopii dowodu rejestracyjnego samochodu. Skarżący na wezwanie to nie odpowiedział. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy w określonych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie dotyczące częściowego lub całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a). Przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązkiem stron postępowania wynikającym z art. 199 ww. ustawy jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie z własnych środków finansowych, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od zasady. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu Państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Prawo pomocy może być więc przyznane osobom które wykażą, że znajdują się w bardzo trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie pełnych czy też częściowych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla wnioskującego i jego rodziny. Konieczne koszty utrzymania to takie które umożliwiają zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Ciężar wykazania, że dana osoba spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy, a rozstrzygniecie sądu zależy od tego co zostanie wykazane przez stronę. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody oraz sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy, a także wysokość obciążających stronę kosztów postępowania. W razie wątpliwości, strona jej zobowiązana złożyć na wezwanie oświadczenia i dokumenty źródłowe dotyczące swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej (art. 255 p.p.s.a.). Dane zawarte we wniosku A.W. i A.W. nie były wystarczające do oceny ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Z informacji zawartych w urzędowych formularzach wynika, że comiesięczny dochód skarżących wynosi [...]zł brutto (ok. [...] zł netto), a ponoszone przez nich stałe comiesięczne wydatki tylko na utrzymanie mieszkania i kredyt wynoszą [...] zł, czyli przewyższają uzyskiwane dochody. Oprócz tego do [...]r. skarżąca ponosiła koszty utrzymania kawalerki przy ul. [...]którą odziedziczyła po matce, a którą obecnie wynajmuje za [...] zł miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że mieszkają w mieszkaniu przy ul. [...]i oprócz tego mieszkania i wspomnianej wyżej kawalerki, nie mają innych nieruchomości ani żadnych oszczędności. Jednakże ze znajdujących się w aktach oraz przedłożonych na wezwanie dowodów (m. in. wyciągów bankowych, zaświadczenia o dochodach skarżącej, wypisu z rejestru gruntów) wynika, że skarżący posiadają jeszcze mieszkanie przy ul. [...]. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że skarżący oprócz rachunku w Banku posiada inny rachunek bankowy nr [...] z którego nie przedłożył wykazu ani wyciągu, a z którego dokonywał przelewów na znaczne kwoty ([...]zł, [...] zł). Z analizy wydatków wnioskodawców wynika, że na same tylko usługi telekomunikacyjne wydają oni ponad [...] zł miesięcznie ([...] zł). Skarżący nie przedłożyli kserokopii umowy kredytowej, co nie pozwala ocenić kiedy zaciągnęli kredyt i na jaki cel, oraz czy wydatek na ratę kredytu można ewentualnie potraktować jako konieczny dla utrzymania rodziny. Mimo wydatków przewyższających uzyskiwane dochody, z wyciągów z rachunku bankowego wynika, że skarżący posiada samochód. Oceniając informacje zawarte w złożonym wniosku oraz dowody zgromadzone w sprawie w aspekcie przesłanek ustawowych, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego należy stwierdzić, że wnioskodawcy nie wykazali w sposób przekonujący, iż nie są w stanie uiścić opłat sądowych bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i syna. Badanie złożonego wniosku nie pozwoliło na ustalenie, jak duży majątek w postaci nieruchomości i oszczędności posiadają wnioskodawcy, co nie pozwala na rzetelną ocenę ich zdolności płatniczych. Skarżący posiadają trzy mieszkania, przy czym w oświadczeniu złożonym w urzędowym formularzu podali, że posiadają dwa mieszkania, a ponoszone przez nich wydatki tylko na ratę kredytu i utrzymanie tych mieszkań, są zbliżone do deklarowanych dochodów. Oprócz tego wnioskodawcy ponoszą konieczne koszty codziennego utrzymania siebie i syna, opłacają bardzo wysokie rachunki za telefony, ubezpieczenie mieszkania ([...] zł), telewizję cyfrową. Skarżący nie wyjaśnił, od kiedy nie pracuje. Skarżący tylko częściowo wypełnili ciążący na nich obowiązek do przedłożenia dokumentów źródłowych, przedkładając dowody mające świadczyć o ich trudnej sytuacji finansowej. W tej sytuacji należy uznać, że wnioskodawcy nie wykazali, iż faktycznie znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie częściowych czy też całkowitych kosztów sądowych w postępowaniu zainicjowanym ich skargą. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.