II SA/Sz 46/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-05-22
Skład orzekający: Wiesław Drabik, Marzena Iwankiewicz, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, które oddaliło zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, narusza prawo, w szczególności w kontekście braku wymagalności obowiązku, określenia obowiązku niezgodnie z prawem, wygaśnięcia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz braku wymagalności z innych przyczyn?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego nie narusza prawa. Organy prawidłowo oceniły, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z przepisów prawa, a jego realizacja jest zgodna z obowiązującymi przepisami wykonawczymi. Zarzuty dotyczące braku wymagalności obowiązku, określenia go niezgodnie z prawem, wygaśnięcia obowiązku, braku upomnienia oraz innych przyczyn braku wymagalności zostały uznane za bezzasadne. Sąd podkreślił, że profilaktyka zdrowotna jest obowiązkiem konstytucyjnym, a obowiązek szczepień, mimo ingerencji w życie prywatne, służy ważnym celom społecznym, takim jak ochrona zdrowia publicznego i ochrona praw innych osób, a także dobru dziecka.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej obowiązku poddania małoletniej córki szczepieniom ochronnym. Skarżący podnosił szereg zarzutów dotyczących m.in. braku wymagalności obowiązku, jego określenia niezgodnie z prawem, wygaśnięcia obowiązku oraz braku upomnienia. Organy administracji stopniowo rozpatrywały te zarzuty, częściowo uwzględniając zarzut braku wymagalności z uwagi na odroczenie terminu szczepienia, a w pozostałym zakresie oddalając pozostałe zarzuty. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, oceniając legalność postanowień organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędzia WSA Joanna Wojciechowska po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Szczecinie z dnia 29 listopada 2024 r. nr NEP.906.1.2024 w przedmiocie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oddala skargę.
Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Szczecinie postanowieniem z dnia 29.11.2024 r. nr NEP.906.1.2024, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 123 i 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2024 r., poz. 416) oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S., nr EP.907.5.344.2.2021 z dnia 14.10.2024 r. w pkt 2 w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez M. R. (dalej "strona", "skarżący"), przedstawiciela ustawowego małoletniej P. R..
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy.
Upomnieniem z 15.12.2022 r. PPIS wezwał skarżącego do wykonania obowiązku zgłoszenia się z córką do podmiotu leczniczego celem poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce.
Strona pismem z dnia 22.08.2023 r. zwróciła się z prośbą do PPIS o dołączenie do akt sprawy zaświadczeń lekarskich:
- z dnia 28.02.2023 r. wystawionego przez dr n. med. P. D. dot. przeciwwskazania do szczepień u dziecka według kalendarza;
- z dnia 18.08.2023 r. wystawionego przez lek. med. J. M., specjalistę medycyny rodzinnej dot. bezterminowego odroczenia szczepień do czasu uzyskania remisji choroby,
- z dnia 06.03.2020 r., 23.04.2020 r. o stanie zdrowia małoletniej oraz orzeczenia o niepełnosprawności z 28.03.2018 r., 07.04.2020 r. oraz 08.06.2021 r.
W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, PPIS w dniu 12 stycznia 2023r. wystawił tytuł wykonawczy oraz wystosował do Wojewody Zachodniopomorskiego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do strony.
Skarżący w piśmie z dnia 21.06.2023 r. zgłosił zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł z dnia 12.01.2023 r. wskazując na:
1) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, tj. art. 17 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2018 r. poz. 151, 1669 - dalej "u.z.z.z."), poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia, wystawienia zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu kwalifikacyjnym,
2) wygaśnięcie obowiązku w związku z jego wykonaniem przed wszczęciem postępowania,
3) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 ust. 1 w zw. z art. 15 § 3 u.p.e.a. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020 r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu,
4) naruszenie przez organ egzekucyjny art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przystąpienie do egzekucji podczas gdy tytuł nie spełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj.:
a) niewłaściwe podana przez wierzyciela podstawa prawa obowiązku o charakterze niepieniężnym skutkujące pominięciem art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z.,
b) błędnie wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawa prawna prowadzonej egzekucji.
Jednocześnie wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości.
PPIS w S. w dniu 11.12.2023 r. wydał postanowienie, w którym oddalił zarzuty w całości.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie z dnia 21.12.2023 r. z uwagi na:
- pominięcie przez organ utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie tytułu wykonawczego na podstawie upomnienia z dnia 15.12.2022 r. wzywającego do wykonania obowiązku poddania córki obowiązkowym szczepieniom ochronnym, pomimo iż w dacie wydania upomnienia obowiązek szczepienia wynikał z Programu Szczepień Ochronnych zawartego w komunikacie GIS, a więc bez podstawy prawnej, co skutkuje uznaniem, że w chwili doręczenia upomnienia obowiązek szczepień nie istniał,
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. poprzez pominięcie przez wierzyciela obowiązku wykluczenia przeciwskazań do szczepienia, podczas gdy skarżący przedłożył zaświadczenia lekarskie w tym zaświadczenie wydane przez specjalistę pediatrę reumatologa P. D. wskazujące na niemożność zaszczepienia dziecka na przedmiotowe choroby z uwagi na przeciwskazania w związku z chorobą przewlekłą.
Ww. postanowienie w dniu 29.01.2024 r. zostało uchylone przez ZPWIS w Szczecinie, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
PPIS w dniu 08.07.2024 r. wydał postanowienie, w którym postanowił uznać zarzut w części dotyczącej braku wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, a w pozostałym zakresie oddalił ten zarzut.
ZPWIS w Szczecinie postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2024 r. uchylił w całości postanowienie PPIS w S. z dnia 08.07.2024 r., jednocześnie przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem uzupełnienia materiału dowodowego i rozpoznania wszystkich zarzutów.
W dniu 19.09.2024 r. do PPIS wpłynęła kserokopia zaświadczenia lekarskiego z dnia 10.09.2024 r. wydanego przez lekarza chorób wewnętrznych, specjalistę reumatologa J. N. z Przychodni Medycznej G., w którym ww. specjalista stwierdził, że małoletnia obecnie ma aktywne zapalenie błony naczyniowej oka prawego, zaś szczepienie w tym momencie może spowodować nasilenie zapalenia i w efekcie nieodwracalną ślepotę oka, wobec tego podtrzymuje zakaz wszelkich szczepień przez okres 4 miesięcy. Decyzja o szczepieniu po kolejnej konsultacji u ww. lekarza oraz wcześniejszej konsultacji okulistycznej w styczniu 2025 r.
Z kolei w dniu 25.09.2024 r. organ otrzymał pismo z dn. 23.09.2024 r. dr n. med. P. D. - specjalisty pediatry i reumatologa z Samodzielnego Publicznego Specjalistycznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...]" w S. informujące o istnieniu czasowych przeciwwskazań (do momentu wyciszenia aktywnej fazy choroby autoimmunologicznej) do realizowania szczepień zgodnie z PSO.
Dnia 14.10.2024 r. PPIS wydał postanowienie znak: EP.907.5.344.2.2021, w którym:
1. uznał zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr EP.3151.2.2023 z dnia 12.01.2023 r. w części dotyczącej braku wymagalności obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniej P. R. przeciw: odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce - II dawka przypominająca, błonicy, tężcowi, krztuścowi - I dawka przypominająca, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) - dawka przypominająca (art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a.)
2. oddalił zarzut w pozostałym zakresie, tj.:
- określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a.);
- wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.),
- braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.),
- braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).
Skarżący składając zażalenie na pkt 2 postanowienia podtrzymał swoje stanowisko zawarte w wcześniejszym zażaleniu z dn. 21.12.2023 r. dodatkowo wskazując na:
- błędną interpretację prawa zgodnie co do treści z poprzednim zażaleniem wystosowanym w dn. 21.12.2023 r. do organu odwoławczego, które uwzględniało nieprawidłowości związane z wydaniem postanowienia przez organ niższej instancji,
- nie wzięcie pod uwagę stanu zdrowia córki dotkniętej chorobą, która z punktu widzenia medycyny nie daje możliwości wyleczenia.
ZPWIS utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji wskazał, że w postanowieniu z dnia 29 stycznia 2024 r. ustosunkował się do zastrzeżeń sformułowanych w zażaleniu skarżącego z dnia 21 grudnia 2023 r. dotyczących zaliczenia komunikatu GIS do katalogu źródeł prawa i odnoszących się do braku jego skuteczności w ustalaniu Programu Szczepień Ochronnych wskazując, że wobec wejścia w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych straciły one na aktualności, a ponadto nie mogą być przedmiotem zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a.
Odnosząc się do pkt 2 postanowienia organ odwoławczy, podzieli stanowisko PPIS, że ustalenie ogólnego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym dla osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z., za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy. Treść obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym córki skarżącego ur. 23.03.2013 r. przeciw chorobom zakaźnym odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce (II dawka przypominająca), błonicy, tężcowi, krztuścowi (I dawka przypominająca), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu - poliomyelitis (dawka przypominająca) została określona w tytule wykonawczym nr EP.3151.2.2023 z dnia 12.01.2023 r. w części B poz. 5, zaś upomnienie z dnia 15.12.2022 r. wystawione na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a, odebrane zostało przez skarżącego w dniu 16.12.2022 r. Nadto PPIS wezwał do dobrowolnego wykonania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 2 u.z.z.z., § 2 pkt 1, 5, 6, 7, 9, 10, 11 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18.08.2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. W dniu 01.10.2023 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27.09.2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 - dalej: rozporządzenie z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych), które zastąpiło dotychczas obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18.08.2011 r. W związku z powyższym na dzień wydania niniejszego orzeczenia przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w szczególności załącznik 1 do tego rozporządzenia, który doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. Jednocześnie na co słusznie zwrócił uwagę PPIS skarżący nie wykazał, aby obowiązek został przez niego wykonany jeszcze przed wszczęciem postępowania. Z kolei przechodząc do zarzutu braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b ZPWIS zaznaczył, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z wskazanych powyżej przepisów prawa, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 1 b u.z.z.z. i rozporządzenia z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. W rozporządzeniu z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wskazane zostały przedziały wiekowe poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym do 19 roku życia, niemniej taka rozpiętość czasowa nie oznacza dowolności wykonania szczepienia w tych okresach, ale związana jest m.in. z coroczną zmianą terminów obowiązkowych szczepień ochronnych ujętych w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok. W załączniku 1 do ww. rozporządzenia wskazano wiek dziecka, w którym obowiązek szczepień staje się wymagalny dla danego szczepienia. Zgodnie zaś z treścią § 11 rozporządzenia z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Mając na uwadze powyższe, ZPWIS w Szczecinie działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., w granicach zgłaszanych zarzutów, uznał za uzasadnione utrzymanie w mocy zaskarżone postanowienie.
Jednocześnie odnosząc się do podjętej przez skarżącego w zażaleniu kwestii niebrania pod uwagę stanu zdrowia córki dotkniętej chorobą o idiopatycznym podłożu organ II instancji wywiódł, że PPIS poczynił wszelkie starania, aby rzetelnie ocenić stan faktyczny w sprawie i zebrać materiał potrzebny do jej rozstrzygnięcia zgodnie z wytycznymi ZPWIS, w konsekwencji czego w pkt 1 postanowienia z dnia 14.10.2024 r. uznał zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego w części dotyczącej braku wymagalności obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniej.
Końcowo organ odwoławczy podniósł, że nie posiada kompetencji do umorzenia postępowania egzekucyjnego, ani do wniesienia o jego umorzenie.
Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył powyższe postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z. w zw. z rozporządzeniem z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez wprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,
2. art. 5 ust. 1 pkt 1b u.z.z.z. w zw. z § 3 rozporządzenia z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
3. art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, że obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej;
4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego jej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.
W skardze skarżący wniósł o:
- uchylenie postanowień wydanych przez organy administracyjne obu instancji oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania,
- zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją: art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z., art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1,2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób, u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok wykaz chorób ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy,
- ewentualnie zwrócenie się Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,
- zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz utrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Wskazać również należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do postanowień art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem skargi uczyniono postanowienie Zachodniopomorskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 listopada 2024 r., utrzymujące w mocy pkt 2 postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, w którym organ ten jako wierzyciel zajął stanowisko dotyczące zarzutów wniesionych przez skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 12 stycznia 2023 r.
Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Na gruncie badanej sprawy PPIS postanowieniem z dnia 14 października 2024 r. w punkcie pierwszym - uznał zarzut braku wymagalności obowiązku poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym córki skarżącego przeciw: odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) wobec odroczenia terminu jego wykonania, zaś w punkcie drugim oddalił zarzut w pozostałym zakresie, tj.: określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części, braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, braku wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a i b u.p.e.a. Oznacza to zatem, że PPIS uwzględnił zarzut wymagalności, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 6 lit. a u.p.e.a., natomiast nie uznał zarzutów wymienionych w art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, pkt 4, pkt 5 i pkt 6 lit. c u.p.e.a. Nie jest więc prawdą, że PPIS oddalił wszystkie zgłoszone przez skarżącego zarzuty, zaś ZPWIS utrzymał to postanowienie w mocy. ZPWIS orzekł wyłącznie co do punktu drugiego postanowienia PPIS i tylko w tym zakresie utrzymał to postanowienie w mocy. Powyższe dowodzi, że profesjonalny pełnomocnik bezrefleksyjnie powiela treść innych skarg zupełnie pomijając, że w sprawie występują odmienne okoliczności. Co więcej argumentacja skargi w główniej mierze odnosi się do kwestii wymagalności obowiązku szczepień, pomimo tego, że PPIS uwzględnił zarzut braku wymagalności powołując się na udokumentowaną okoliczność odroczenia terminu wykonania obowiązku szczepień, zaś kwestia ta z uwagi na zakres wniesionego odwołania nie była rozpoznawana przez organ odwoławczy. W sferze zainteresowania tego organu pozostało wyłącznie zagadnienie zgłoszonych w sprawie egzekucji administracyjnej zarzutów z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c, pkt 4, pkt 5 i pkt 6 lit. c u.p.e.a., w tym braku wymagalności, ale z innych przyczyn niż określone w art. 33 § 2 pkt 6 lit.a i b u.p.e.a. W tej sytuacji Sąd uznał, że dokonanie merytorycznej oceny argumentacji skargi, powinno nastąpić wyłącznie pod kątem zasadności oddalenia ww. zarzutów.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.).
Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.z.z.z. zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym.
Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).
Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.
Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. i obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Rozporządzenie to określiło:
1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;
2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;
3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;
4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;
5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;
6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;
7) wzory:
a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,
b) książeczki szczepień,
c) karty uodpornienia;
8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;
9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;
10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.
I tak, wskazane rozporządzenie określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Jak wynika z akt sprawy PPIS w dniu 12 stycznia 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy wobec skarżącego obejmujący obowiązek poddania jego małoletniej córki szczepieniom ochronnym przeciw: odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince), różyczce - II dawka przypominająca, błonicy, tężcowi, krztuścowi - I dawka przypominająca, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) - dawka przypominająca. W tytule wykonawczym wskazano w sposób wystarczający właściwe przepisy prawa, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 i art. 17 ust. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2172). Co prawda ww. rozporządzenie zostało zastąpione przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, jednakże wbrew stanowisku strony w chwili wydania zaskarżonego postanowienia istniały przepisy wskazujące na obowiązek poddania córki szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym.
Należy jeszcze raz podkreślić, że sam obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Jego realizacja odbywa się zaś według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.
W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Podstawą jednak obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Z przepisu tego, jak i z innych obowiązujących źródeł prawa, w tym przepisów Konstytucji RP, nie wynika, aby przy egzekwowaniu obowiązku szczepień ochronnych organ miał obowiązek uwzględniać podnoszone przez skarżącą kwestie jak: bazowanie na dobrowolności szczepień i "świadomej zgody na wykonanie tej procedury medycznej", uwzględnianie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, badanie zachorowalności, wystąpienia Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP), brak celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek. Sąd nie dostrzega wadliwości przedmiotowego rozporządzenia z powodu nieuwzględnienia w nim aspektów podnoszonych przez skarżącego.
Sąd zaznacza, że jedynie określenie szczegółowego kalendarza szczepień, obwarowanego względami medycznymi, warunkami epidemiologicznymi, pozostawione zostało regulacji w formie komunikatu ogłoszonego przez wyspecjalizowany organ administracji publicznej. W komunikacie wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2547/18).
Ocena powyższa pozostaje aktualna również po wydaniu przez Trybunał Konstytucyjny, powołanego przez skarżącego, wyroku z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19, w którym stwierdzono, że artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji RP. Trybunał orzekł jednocześnie, że wymienione przepisy we wskazanym tam zakresie, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.
Z uzasadnienia wyroku Trybunału wynika, że uszczegółowienie obowiązku szczepień ochronnych adresowanego do jednostki winno być unormowane wyłącznie rozporządzeniem, a sytuacja, w której treść obowiązku szczepienia jest współkształtowana komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, niebędącym aktem prawa powszechnie obowiązującego (a contrario art. 87 Konstytucji RP), jest niedopuszczalna. Trybunał wskazał, że wydany wyrok powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. W ocenie Trybunału – wobec stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy – nie zaś art. 17 ust. 11 u.z.z.z., jak i § 5 rozporządzenia jako takich – zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Trybunał podkreślił, że wyrok nie pozbawia Głównego Inspektora Sanitarnego kompetencji do ogłaszania w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ani nie ogranicza zakresu treści, które mogą być zawarte w owym komunikacie. Termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych powinny być – w ślad za źródłem powszechnie obowiązującego prawa – wskazane w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, jednakże komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie może stanowić podstawy do rekonstrukcji zakresu nakazów wynikających z obowiązku szczepień ochronnych nałożonego na jednostkę na mocy ustawy. Jednocześnie Trybunał wskazał, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Trybunał dostrzegł potrzebę dostosowania stanu prawnego, a określenie w wyroku innego terminu utraty mocy obowiązującej uznał za niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych. Termin 6 miesięcy, w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian.
W związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało wspomniane wcześniej rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, które - jak już wyżej wskazano - zawiera schemat szczepień dzieci uzależniony od ich wieku (załącznik nr 1). Wobec tego w stanie prawnym obowiązującym na dzień podjęcia zaskarżonego postanowienia nie budzi żadnych wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Twierdzenia zatem skarżącego że ww. rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej nie zasługuje na akceptację.
Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że wymienione w tytule wykonawczym szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 i § 3 rozporządzenia. Przy czym wcześniej zostało doręczone upomnienie, zaś skarżący nie wykazał, aby obowiązek szczepienia wygasł. Co prawda na tle badanej sprawy PPIS uwzględnił zarzut braku wymagalności obowiązku wobec odroczenia terminu wykonania szczepień, jednakże w postępowaniu, w którym wierzyciel wypowiada się co do zasadności zarzutów wniesionych w trybie art. 33 u.p.e.a. nie może dojść do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bowiem do tego uprawniony jest tylko organ egzekucyjny, którym w niniejszej sprawie jest Wojewoda Zachodniopomorski.
Mając powyższe na uwadze nie sposób przyjąć, aby w sprawie doszło do naruszenia art. 78 Konstytucji w zw. z art. 17 ust. 11 u.z.z.z., art. 5 ust. 1 pkt 1b w zw. z § 3 rozporządzenia 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.
Chybione jest również zarzut art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., albowiem organ prawidłowo zinterpretował i zastosował obowiązujące w tej sprawie przepisy prawa oraz należycie ocenił zebrane dowody, czemu dał wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.
Nie można także podzielić argumentacji jakoby doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 w związku z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W ocenie Sądu, chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.
Nadto podkreślenia wymaga, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa nr 47621/13 - Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem jednak Trybunału ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, że ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka - czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" - przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżącego nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).
W rezultacie Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze oraz zawieszenia postępowania sądowego.
W tym stanie rzeczy z uwagi na bezzasadność podniesionych przez skarżącego zarzutów, przy jednoczesnym braku okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę oddalił stosownie do art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło