II SA/Sz 462/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi G. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając z upoważnienia Burmistrza Miasta S., Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., na podstawie art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) – ustalił, że zasiłek rodzinny oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wypłacony za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. na rzecz A.W. w łącznej wysokości [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym (w punkcie [...] decyzji), a nadto wezwał G.W. do zwrotu kwoty [...] zł nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do całkowitej spłaty należności. Nieodebrana przez G.W. korespondencja zawierająca odpis opisanej wyżej decyzji została złożona w placówce pocztowej w dniu [...] r. (pierwsze awizo). Powtórnie awizowano przesyłkę w dniu [...]r., zaś w dniu [...]r. zwrócono ją nadawcy. W dniu [...] r. G.W. złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania od opisanej powyżej decyzji z dnia [...] r. Podniósł, że jest osobą niepełnosprawną, samotnie wychowuje syna i jest jedynym żywicielem rodziny. Pracuje bardzo ciężko w 3-zmianowym systemie pracy. Podkreślił, że nie otrzymał żadnego awiza, które stanowiłoby potwierdzenie wydania przez organ decyzji dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych zasiłków i jednocześnie dałoby mu możliwość złożenia stosownego odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu "aby mógł się odwołać i wyjaśnić tą sprawę do końca". Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiło G.W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja z dnia [...] r., którą organ I instancji ustalił świadczenia nienależnie pobrane i wezwał stronę do ich zwrotu została skarżącemu dostarczona na podstawie art. 42 i art. 43 k.p.a., za pośrednictwem Poczty Polskiej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi w jego miejscu zamieszkania bądź pracy, albo dorosłemu domownikowi, który zobowiązał się do przekazania korespondencji adresatowi, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, operator ten przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w tym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, w którym korespondencja jest przechowywana w placówce pocztowej operatora, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Kolegium zaznaczyło, że w niniejszej sprawie nieodebrana przez adresata przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...] r., nr [...] została złożona w placówce pocztowej w dniu [...] r. (pierwsze awizo), o czym pozostawiono zawiadomienie. Od tego zdarzenia należy liczyć termin doręczenia określony w art. 44 § 4 k.p.a. Powtórnie awizowano przesyłkę w dniu [...] r. Wobec powyższego, termin do wniesienia odwołania od wskazanej wyżej decyzji upłynął w dniu [...] r. G.W. złożył w MOPS wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji w dniu [...] r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie otrzymał stosownego awiza. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie brak jest podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania bowiem strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Trudno przyjąć, że skarżący nie wiedział o wydanej decyzji skoro w dniu [...] r. odebrał zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia czy zasiłek rodzinny wypłacony od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wypłacony we [...] r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Odbył także rozmowę z Burmistrzem Miasta S. oraz Kierownikiem MOPS w S. i został poinformowany, że świadczenia są nienależnie pobranymi i będą podlegały zwrotowi. Ponadto wystąpił z pozwem do Sądu Rejonowego w S. o zbadanie zasadności decyzji MOPS dotyczących świadczeń nienależnie pobranych, który Sąd postanowieniem z dnia [...] r. odrzucił. Powyższe postanowienie G.W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., wnosząc o "przywrócenie terminu odwoławczego". Wskazał, że w rozmowie z kierownikiem MOPS dowiedział się o wstrzymaniu mu świadczeń rodzinnych z uwagi na to że podjął pracę i pobiera je "nielegalnie". Zaznaczył, że powyższe nie jest zgodne z prawdą bowiem w chwili złożenia przez niego dokumentów dotyczących świadczeń rodzinnych osoba przyjmująca te dokumenty wiedziała o jego zatrudnieniu. Dodał, że podczas rozmowy z kierownikiem MOPS dowiedział się o konieczności zwrotu świadczeń ale nie poinformowano go o wydaniu decyzji. Zaznaczył, że żadnych wezwań nigdy nie znalazł w skrzynce pocztowej gdyż listonosz ich nie dostarczał. Zdaniem skarżącego winę za to ponosi MOPS w S. gdyż wiedział, że sam wychowuje on syna i pomimo inwalidztwa pracuje ciężko na trzy zmiany w nocy aby dziecko miało przyzwoite życie. Gdyby ukrył fakt i zataił dane dotyczące jego dochodów, nie zrezygnowałby z zasiłku stałego wyrównawczego, który także pobierał. Jednak od chwili podjęcia przez niego pracy zarobkowej, to jest od [...]r. złożył pisemne oświadczenie w MOPS w S. o rezygnacji z zasiłku z powodu podjęcia pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.", doprowadziła do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy, które to uchybienie proceduralne stanowiące naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. U podstaw wydania zaskarżonego postanowienia legło ustalenie, że przesyłka zawierająca odpis decyzji z dnia [...] r. wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta S. była prawidłowo awizowana i wobec tego należało uznać ją za doręczoną w myśl art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalenie to budzi jednak istotne wątpliwości, które w postępowaniu administracyjnym nie zostały należycie wyjaśnione i rozważone. Zgodnie z treścią art. 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 tej ustawy (w mieszkaniu, w miejscu pracy, w lokalu administracji publicznej, ewentualnie dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi): 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 33 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że skuteczność doręczenia zastępczego uzależniona jest od ścisłego przestrzegania wynikających z art. 44 k.p.a. zasad i procedur. Z ich realizacją prawodawca wiąże bowiem, skutek prawny doręczenia pisma adresatowi w sytuacji gdy faktycznie doręczenie nie ma miejsca. Za szczególnie istotne w tym względzie uznać należy czytelne wypełnienie przez doręczającego pracownika poczty względnie przez osobę o jakiej mowa w art. 44 § 1 pkt 2 k.p.a. dowodu doręczenia przez wpisanie daty podjęcia prób doręczenia, powodu niedoręczenia pisma adresatowi, faktu awizowania przesyłki, miejsca pozostawienia o tym informacji dla adresata oraz miejsca pozostawienia przesyłki, zgodnie z pouczeniem o możliwości i terminie jej odbioru. Powyższe informacje na dowodzie doręczenia powinny być też opatrzone podpisem doręczyciela. Zachowanie powyższych wymogów w odniesieniu do dowodu doręczenia na który powołało się w niniejszej sprawie Kolegium, budzi zasadnicze zastrzeżenia i wątpliwości, które nie zostały przed wydaniem zaskarżonego postanowienia przez organ odwoławczy wyjaśnione i rozważone. Z dowodu tego wynika bowiem, że wiadomość o próbie doręczenia oraz możliwości i terminie jej podjęcia i o miejscu złożenia przesyłki pozostawiono na drzwiach mieszkania, nie zaś w oddawczej skrzynce pocztowej. Tymczasem, jak wynika z uregulowań zawartych w art. 44 k.p.a., wspomniane zawiadomienie można pozostawić na drzwiach mieszkania wtedy gdy nie jest możliwe jego umieszczenie w oddawczej skrzynce pocztowej. Z adnotacji na potwierdzeniu odbioru nie sposób wywnioskować z jakich powodów pozostawienie zawiadomienia w tejże skrzynce nie było możliwe. Tymczasem w świetle twierdzeń skarżącego, o tym, że w skrzynce pocztowej nie pozostawiono mu jakiegokolwiek awiza, okoliczność ta ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza że pozostawienie zawiadomienia o przesyłce w sposób opisany w zwrotnym potwierdzeniu odbioru może wiązać się z niebezpieczeństwem jego przypadkowej utraty. W ocenie Sądu pozostawienie zawiadomienia o przesyłce powinno zostać uczynione w taki sposób, aby ryzyko to zostało zminimalizowane, zwłaszcza zważywszy na skutki niepodjęcia przesyłki dla strony postępowania administracyjnego. Nad powyższymi wątpliwościami Kolegium przeszło do porządku. W konsekwencji ustalenie, że doszło do zgodnego z prawem doręczenia przesyłki w dniu [...] r. zostało dokonane również z naruszeniem art. 80 k.p.a. Bez wyjaśnienia i rozważenia powyższych wątpliwości brak było też podstaw do przyjęcia, że doszło do skutecznego doręczenia odpisu decyzji z dnia [...] r. Przed prawidłowym i ostatecznym przesądzeniem tej kwestii rozpatrywanie wniosku o przywrócenie terminu należy uznać za przedwczesne. Na marginesie należy zauważyć, że pogląd Kolegium jakoby termin do wniesienia odwołania od wymienionej wyżej decyzji upłynął w dniu [...] r. jest nietrafny. Z tym właśnie dniem korespondencję uznano bowiem za doręczoną, a zatem 14 dniowy termin do wniesienia odwołania (liczony od tej daty) upływałby dopiero w dniu [...] r. Jak wynika z powyższych wywodów zaskarżone postanowienie zostało wydane bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej załatwienia, co skutkowało jego uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c oraz art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania Kolegium ponownie oceni w pierwszej kolejności prawidłowość doręczenia skarżącemu w trybie przepisów z art. 44 k.p.a. objętej odwołaniem decyzji Burmistrza Miasta S. objętej przesyłką z dnia [...] r., biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności. W miarę potrzeby przeprowadzi w tej kwestii dodatkowe postępowanie dowodowe. Dopiero w przypadku ustalenia, że termin do wniesienia odwołania zastał uchybiony rozważy okoliczności w jakich do tego ewentualnie doszło pod kątem treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a.