II SA/Sz 465/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędzia WSA Alicja Polańska Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda działając na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających [...], ustawy i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz. 1793) oraz art. 6c ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst. jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania I. W. od decyzji Starosty z dnia [...]r. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości, i orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że Starosta odmówił I. W. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, uznał za osobę bezrobotną z dniem [...]r. i przyznał prawo do zasiłku na okres[...] miesięcy od dnia [...]r. Zdaniem Starosty strona nie spełnia warunków do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, ponieważ udokumentowała jedynie [...] letni staż pracy, obejmujący zatrudnienie w P.", w okresie od [...]r. do [...]r. Natomiast praca wykonywana w [...] nie może być uwzględniona, ponieważ do okresu zasiłkowego zalicza się zatrudnienie za granicą, w przypadku gdy powrót do Polski nastąpił na warunkach repatriacji (art. 23 ust. 1 lit. h cyt. ustawy), a zatem ustawowy warunek nie został spełniony. I. W. złożyła odwołanie od tej decyzji. Postępowanie odwoławcze wykazało, że rozstrzygnięcie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, które poza wyjątkiem przewidzianym w art. 62, nie przewidują możliwości rozstrzygania jedną decyzją administracyjną o kilku sprawach, mających odrębne podstawy materialnoprawne (uznanie za bezrobotnego i przyznanie zasiłku dla bezrobotnego oraz rozpatrzenie prawa do zasiłku przedemerytalnego). Powyższy pogląd podziela NSA, który w uzasadnieniu wyroku z [...]r., V SA[...] i [...] uznał, że kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która przewidywałaby możliwość wszczęcia i prowadzenia jednego postępowania dotyczącego dwóch lub więcej spraw tej samej strony. Organ I instancji rozstrzygnął o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na okres [...] miesięcy od dnia [...]r., jakkolwiek było to bezprzedmiotowe, ponieważ inną, ostateczną decyzją administracyjną z dnia [...]r., Nr [...], ten sam organ orzekł już o utracie tego prawa z powodu upływu maksymalnego okresu pobierania zasiłku. O wydaniu decyzji nie powiadomiono organu odwoławczego, takiej informacji nie zawierały również przekazane do wglądu akta strony. Fakt ten można było ustalić dopiero w dniu [...]r., po otrzymaniu dodatkowych informacji. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie nieobowiązujących już przepisów prawa, a mianowicie na podstawie uchylonego art. 37j powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uprawnienia strony do zasiłku przedemerytalnego powinny być rozpatrzone na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania decyzji. Biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy, powinny być ocenione pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art. 11 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (...). Zgodnie z tymi przepisami, osoby, które przed dniem 1 stycznia 2002r. zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego nabywają prawo na dotychczasowych zasadach, tzn., na zasadach określonych w uchylonym art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W tym przypadku, zasiłek przedemerytalny przysługiwał osobom, które spełniały warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadały status uprawniający do emerytury, a zatem posiadały okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet lub posiadały okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z dowodów zebranych w sprawie wynika, że I. W. przedstawiła dokumenty potwierdzające okres zatrudnienia wynoszący [...] lat [...] miesiące i [...] dni, w tym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni na terenie kraju oraz [...] lata [...] miesięcy i [...] dni na terenie [...]. Nie można jednak uznać, że strona spełniła wymóg posiadania 30 letniego okresu zatrudnienia, ponieważ do tego okresu nie można zaliczyć zatrudnienia na terenie [...]. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 2 lit. h cyt. wyżej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, okres zatrudnienia za granicą może być zaliczony do okresów dających uprawnienia, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie przybyła jako repatriant. I. W., jak to wynika z przedłożonych przez nią dokumentów, nie przesiedliła się do kraju na warunkach repatriacji, w rozumieniu odrębnych przepisów. Zgodnie z decyzją Wojewody Nr [...] z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 9 i 17 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim, została uznana za obywatelkę polską. Natomiast nie nabyła obywatelstwa polskiego z mocy prawa, w trybie art. 12 tej ustawy przewidującego procedurę nabywania obywatelstwa dla osób przybywających do Polski jako repatrianci. Zainteresowana od [...]r. nie podjęła żadnych działań, aby wyjaśnić i ewentualnie zmienić swój status dotyczący obywatelstwa. Nie uczyniła tego również pod rządami nowej ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji (Dz.U. Nr 106, poz. 1118, ze zm.), która również stwarzała możliwości ubiegania się o status repatrianta. Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001r., a więc na [...] miesięcy przed rejestracją zainteresowanej w powiatowym urzędzie pracy. Organ odwoławczy stwierdził nadto, że nie podziela argumentacji strony, obarczającej winą za zaistniały stan rzeczy pracowników powiatowego urzędu pracy. Organy zatrudnienia przy rozpatrywaniu spraw o udzielenie świadczeń dla bezrobotnych mają obowiązek rozstrzygania na podstawie przepisów prawa i w oparciu o ustalony stan faktyczny, a nie hipotetyczny. Przepisy prawa nie upoważniają ich do uznania w drodze wyjątku, że zainteresowana powróciła do Polski na warunkach repatriacji, skoro z przedłożonych przez nią dokumentów urzędowych bezspornie wynikało, iż nastąpiło to w innym trybie. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z [...]r. z której wynika. iż stronie wyjaśniano jej sytuację prawną i faktyczną, pomimo, że sprawy dotyczące nabywania obywatelstwa nie są w gestii urzędów pracy. Od powyższej decyzji I. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 i 9 kpa, ponieważ w toku postępowania, po złożeniu wniosku o zasiłek przedemerytalny, nie została pouczona o możliwości dokonania zmiany w jej statusie prawnym i uzyskania uprawnień przysługujących repatriantom, co wiązałoby się z możliwością zaliczenia do stażu pracy zatrudnienia za granicą. Skarżąca działała w dobrej wierze, miała [...] letni staż pracy, pracodawca zapewnił ją o nabytych uprawnieniach do zasiłku przedemerytalnego a zatrudnienie za granicą było uwzględniane przy wysłudze lat - [...] letniej. Zdaniem skarżącej nie udzielenie właściwej informacji spowodowało utratę prawa do należnego jej świadczenia i postawiło w trudnej sytuacji życiowej. Tym samym naruszono art. 9 kpa, który stanowi o tym, że organy czuwają nad tym, aby strony postępowania administracyjnego nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Skarżąca w treści skargi opisała również fakty dotyczące jej powrotu do Polski, uzyskania obywatelstwa i wniosła o wnikliwe rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie prawidłowo wskazanych przepisów prawa materialnego i mających zastosowanie w sprawie. Skarżącej nie zaliczono do wymaganego okresu zatrudnienia pracy wykonywanej za granicą, gdyż nie przybyła do Rzeczypospolitej Polskiej w ramach repatriacji, co jest wymogiem ustawowym. Stanowi o tym art. 23 ust. 1 pkt 2 lit.h w związku z art. 37j ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy (...) - Dz.U. Nr 154, poz. 1793. Skarżąca uzyskała obywatelstwo polskie na podstawie uznania w myśl przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim (Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.). Nie jest to jednak równoznaczne z uzyskaniem statusu prawnego repatrianta i uniemożliwia korzystanie z ustawowych uprawnień przysługujących tym osobom. Skarżąca trafnie wskazała, czego organ nie kwestionuje, że w chwili rejestracji we właściwym organie i rozpoczęcia starań o przyznanie zasiłku przedemerytalnego miała jeszcze możliwość ubiegania się o status repatrianta na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2000r. o repatriacji, ale nie została o takiej możliwości przez organ poinformowana. Wskazana przez strony ustawa o repatriacji w myśl art. 41 ust. 1 istotnie dawała taką możliwość osobom, które przed jej wejściem w życie nabyły obywatelstwo polskie na podstawie ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim, ale jednocześnie zawierała ograniczenie, że wniosek o uznanie za repatrianta, przy spełnieniu innych jeszcze wymogów, mógł być zgłoszony tylko w terminie [...] miesięcy od dnia wejścia tej ustawy. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez stronę należy zatem stwierdzić, że obowiązek spoczywający na organach administracji, wynikający z art. 7 i 9 kpa został tylko częściowo wypełniony. W aktach sprawy znajduje się notatka z dnia [...]r. sporządzona przez pracownika organu I instancji w której stwierdzono, że I. W. została poinformowana o braku podstaw prawnych do zaliczenia pracy wykonywanej za granicą do stażu dającego możliwość ubiegania się o zasiłek przedemerytalny (k. 12 akt administracyjnych). Udzielając informacji wskazano na przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy z 1962r. o obywatelstwie polskim. Nie wzięto jednak pod uwagę nowego stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 2001r. związanego z wejściem w życie ustawy o repatriacji. Naruszono tym samym art. 9 kpa nakazujący dbanie o pełną informację dla strony tak, aby nie doznała ona uszczerbku z uwagi na nieznajomość przepisów prawa. Uchybienie to nie daje jednak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W chwili jej wydania skarżąca nie miała statusu repatrianta i zaliczenie czasu jej pracy za granicą nie było w myśl obowiązujących przepisów możliwe. Warunek ten nie jest również obecnie możliwy do spełnienia, ponieważ termin o którym mowa w art. 41 ustawy o repatriacji jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Tak więc osoby, które nie wystąpiły ze stosownym wnioskiem nie mają możliwości zmiany swego dotychczasowego statusu prawnego na status repatrianta i korzystania z uprawnień przysługującym tym osobom. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.