II SA/Sz 465/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia[...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 3, 3a, 3b i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1. poz. 7 ze zm.), Prezydent Miasta orzekł o uznaniu P. L. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Prezydent Miasta podał, że z posiadanej dokumentacji w sprawie wynika, iż zgodnie z ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym [...] P. L. zobowiązał się do płatności alimentów w kwocie [...]na rzecz dziecka – J. K. W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do P. L. przez komornika sądowego w przedmiocie zaległych świadczeń alimentacyjnych okazało się bezskuteczne, osobie uprawnionej – J. K., decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia [...] w wysokości[...], które to świadczenie pełniło rolę zastępczej płatności alimentów. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że w dniu [...] do P. L. zostało wystosowane wezwanie, celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Niniejsze wezwanie zostało doręczone domownikowi P. L. – A.K. w dniu [...] P. L., w wyznaczonym przez organ terminie, nie stawił się w siedzibie Ośrodka. W związku z powyższym, stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w dniu [...] wobec P. L. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie uznania go za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Prezydent Miasta podkreślił, iż w trakcie prowadzonego postępowania uzyskano od komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne w stosunku do P. L. informacje, że w okresie poprzedzających wydanie decyzji nie wywiązywał się on z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego w kwocie co najmniej kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z posiadanej przez organ dokumentacji wynika ponadto, że za okres od[...]. P. L. posiadał bieżące zobowiązanie alimentacyjne na łączną kwotę [...]. W tym okresie nie dokonał żadnych spłat. Powołując się na treść art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ stanął na stanowisku, że zaistniały określone w tym przepisie przesłanki uzasadniające uznanie P. L. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od powyższej decyzji P. L. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym wyjaśnił, że w dniu składania odwołania, [...]., stawił się w Ośrodku Pomocy Społecznej na wywiad alimentacyjny i złożył oświadczenie majątkowe. Zaznaczył, że z powodu braku zatrudnienia w okresie od[...]nie dokonywał żadnych spłat zadłużenia alimentacyjnego, jednakże od [...] podjął zatrudnienie na umowę o pracę na trzymiesięczny okres próbny, w związku z czym zobowiązał się od [...] dokonywać spłat zadłużenia. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, decyzją z dnia[...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, na podstawie analizy stanu faktycznego i prawnego sprawy, jak również treści złożonego odwołania oraz informacji podanych w kwestionariuszu wywiadu alimentacyjnego wskazał, że zarówno wcześniejsze uchylanie się od płacenia alimentów, jak i zatrudnienie na okres próbny - nie stwarza na przyszłość gwarancji systematycznego wywiązywania się przez P. L. z obowiązku alimentacyjnego, zwłaszcza gdy jak oświadczył, dobrowolnie łoży na utrzymanie córki J. L., a w ostatnich miesiącach pozostawał na utrzymaniu rodziny oraz utrzymywał się z okazjonalnych prac dorywczych. Na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego P.L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze P. L. podniósł, że Prezydent Miasta wydał decyzję uznającą go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych ponieważ nie stawił się na wywiad w wyznaczonym terminie. Po otrzymaniu decyzji organu I instancji stawił się w MOPS , gdzie został z nim przeprowadzony wywiad alimentacyjny. Skarżący wyjaśnił, że w ostatnim okresie miał trudną sytuację finansową, nie pracował i nie miał przez to z czego dokonywać wpłat na poczet zadłużenia alimentacyjnego, a w utrzymaniu pomagała mu babcia. Od lutego jednak pracuje jako ratownik i będzie dokonywał wpłat na poczet zadłużenia w kwocie[...]. Skarżący podkreślił, że decyzja o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stawia go w trudnej sytuacji, bowiem skutkiem powyższego będzie złożenie wobec niego wniosku o zatrzymanie prawa jazdy oraz o ściganie. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. Przedmiotem kontroli sądu, dokonanej pod kątem zgodności z prawem, stała się decyzja Samorządowego Kolegium, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o uznaniu P.L. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1. poz. 7 ze zm.). W myśl art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z treści ww. przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentując wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych za utrzymaniem w mocy decyzji uznającej P.L. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stwierdziło, że dotychczasowe uchylanie się przez skarżącego od płacenia alimentów oraz obecne zatrudnienie na okres próbny nie stwarza gwarancji systematycznego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego, zwłaszcza, że według oświadczenia P.L. , dobrowolnie łoży on na utrzymanie córki J.L. , a w ostatnich miesiącach pozostawał na utrzymaniu rodziny lub utrzymywał się z okazjonalnych prac dorywczych. W ocenie Sądu, przedstawione motywy wydania zaskarżonej decyzji, które zostały zaprezentowane przez organ odwoławczy na ostatniej stronie decyzji, w kontekście przytoczonych wyżej, obowiązujących przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie pozwalają na uznanie, że decyzja ta jest zgodna z prawem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie powołał się na wystąpienie którejś z okoliczności wymienionych w art. 5 ust. 3a ww. ustawy. Organ drugiej instancji nie odniósł się do podniesionej w odwołaniu kwestii wypełnienia już przez P. L. obowiązku, nałożonego wezwaniem Prezydenta Miasta stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Kolegium przyjęło natomiast, że za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia brak gwarancji systematycznego wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego. Sąd stwierdził, że przytoczenie takiego argumentu, stanowiącego zarazem jedyną przesłankę utrzymania w mocy decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Przepisy te, nie przewidują bowiem możliwości wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec braku gwarancji systematycznego wywiązywania się ze zobowiązań alimentacyjnych, czy też zaniechania płacenia alimentów w kwocie nie niższej niż kwoty bieżąco ustalonych alimentów w okresie ostatnich miesięcy. Z tego względu Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odwołując się do pozaprawnych przesłanek, które stanowić miały podstawę jej podjęcia, musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem Kolegium będzie wydanie decyzji przy jednoczesnym uwzględnieniu przedstawionego stanowiska Sądu co do warunków umożliwiających uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od obowiązków alimentacyjnych. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zamieszczone w pkt II wyroku znajduje oparcie art. 152 ww. ustawy.