II SA/Sz 467/14

WyrokWSA w Szczecinie2014-09-04

Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Marzena Iwankiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., prawidłowo zastosował przepisy prawa, czy też powinien był rozpoznać sprawę merytorycznie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, który dysponuje pełnym materiałem dowodowym i nie stwierdza potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, powinien rozpoznać sprawę merytorycznie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zamiast uchylać decyzję organu pierwszej instancji i przekazywać sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Błędne zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez organ odwoławczy, gdy możliwe jest merytoryczne rozstrzygnięcie, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) wszczął dwa postępowania dotyczące samowolnie wykonanych robót budowlanych (rozbudowa i przebudowa dachu) w budynku mieszkalnym. PINB nałożył na inwestora obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie rozbudowanej części budynku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) uchylił tę decyzję, uznając, że PINB powinien był zastosować art. 42 ust. 3 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i wydać pozwolenie na użytkowanie, a nie uchylać decyzję. Skarżący zarzucił WINB naruszenie przepisów K.p.a. poprzez wydanie decyzji w stosunku do stron, które nie wniosły środków zaskarżenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2014r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku uchyla zaskarżoną decyzję. Na skutek zawiadomienia otrzymanego od adwokata M. W., działającego jako pełnomocnik R. K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził w dniu [..] r. oględziny budynku mieszkalnego, zlokalizowanego przy ul. [...] w[..] , w trakcie których stwierdzono, że "na terenie dz. nr [...] znajduje się budynek mieszkalny dwurodzinny [...] Od strony wschodniej, przy granicy z działką nr[...] , budynek jest rozbudowany o piętrową część o wymiarach ok. 6,40 x 3,30m i wysokości ok 5,40m, ponadto w istniejącej części budynku mieszkalnego od strony wschodniej podniesiono na całej długości połać dachową" oraz "Roboty polegające na rozbudowie budynku i przebudowie połaci dachowej wykonano w [...] r. bez uprzedniego uzyskania stosownej decyzji administracyjnej. Inwestorem rozbudowy budynku w części parteru był R. K.. Rozbudowa na poziomie piętra i przebudowa połaci dachowej wykonana została przez Z. K.. Z. K. zmarł, a następcami prawnymi są K. , J. K. i T. K. ". Ujawnione w trakcie oględzin, samowolnie wykonane roboty budowlane, zostały przez PINB zakwalifikowane jako: 1. rozbudowa istniejącego budynku (polegająca na dobudowaniu całkiem nowej dwukondygnacyjnej części o wymiarach w rzucie ok. 6,40 x 3,30 m, posiadającej własne fundamenty, murowane ściany, żelbetowy strop, drewnianą więźbę dachową krytą blachą oraz wyposażonej w niezbędne instalacje sanitarne i elektryczne, w której na obu poziomach zlokalizowano łazienki, wc i przedpokoje) połączona z przebudową mającą na celu funkcjonalne połączenie istniejącej i nowo wybudowanej części oraz 1. przebudowa wschodniej połaci dachowej, polegająca na jej podniesieniu i wybudowaniu ścianki kolankowej, co pozwoliło na zwiększenie powierzchni użytkowej na poziomie I piętra. W związku z ustaleniem, że wszystkie roboty budowlane, wykonane w przedmiotowym budynku bez pozwolenia na budowę, zostały zakończone w [..] r. (co znajduje potwierdzenie także w oświadczeniu R. K. z dnia [..] r.), PINB zastosował się do dyspozycji art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane: 1. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Właściwość organów do załatwiania spraw, o których mowa w ust. 1, określa się na podstawie przepisów ustawy. Ponieważ do będących przedmiotem niniejszego postępowania robót budowlanych, miałyby zastosowanie przepis art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dotyczący obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, zaś przedmiotowa budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy tj. 1 stycznia 1995 r., należało zgodnie z przytoczonym wyżej art. 103 ust. 2 zastosować obowiązujące wcześniej przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Natomiast do robót budowlanych polegających na przebudowie połaci dachowej, należało zastosować przepisy art. 50 i 51 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, dotyczące prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, ale w przypadkach innych, niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1. W związku z powyższym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął dwa odrębne postępowania administracyjne, prowadzone w różnych trybach określonych w ustawach Prawo budowlane w brzmieniu odpowiednio z 1974 r. i 1994 r. i odnoszące się do wykonania robót budowlanych o odmiennym, z punktu widzenia prawa budowlanego, charakterze. Ze względu na lokalizację dobudowanej części obiektu budowlanego bezpośrednio przy granicy z działką nr [...] , za strony postępowania uznano także współwłaścicielki tej działki: K.K. i I. S.. PINB, w oparciu m.in. o wypis i wyrys z miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Szczecinek, zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w Szczecinku nr XLI/281/93 z dnia 30.07.1993 r. (Dziennik Urzędowy Wojew. Koszalińskiego z 1993r. nr 20 poz. 187) oraz wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "Szczecińska", zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Szczecinek nr XLII/384/06 z dnia 28.08.2006 r. (Dziennik Urzędowy Województwa Zachodniopomorskiego z 2006r. nr 100 poz. 1872) i zmienionego uchwałą Rady Miasta Szczecinek nr XXVI11/233/2012 z dnia 24.09.2012 r., które dopuszczają rozbudowę i przebudowę budynków mieszkalnych na warunkach określonych w planach, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki nakazujące przymusową rozbiórkę obiektu budowlanego określone w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane: "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: - znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub - powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia". W związku z tym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w toku postępowania mającego na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, wydał postanowienie z dnia r. na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, nakładające na współwłaścicieli budynku przy ul. [...] w [...] obowiązek dostarczenia w terminie do dnia [...] r. wielobranżowej inwentaryzacji budowlanej i ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego rozbudowanej części budynku, sporządzonej przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane, która powinna zawierać zakres robót niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami albo stwierdzenie zdatności do użytku rozbudowanej części obiektu. Na wniosek I. , J. i T. K. ów ostateczny termin dostarczenia ekspertyzy wykonanych robót przedłużono do 30.09.2013 r. R. K. w dniu [..] r. dostarczył do inspektoratu "Opinię techniczną dotyczącą stanu technicznego wykonanych robót budowlanych i instalacyjnych związanych z wykonaniem dobudówki od strony wschodniej w poziomie parteru" sporządzoną przez posiadających stosowne uprawnienia mgr inż. J. P. i mgr inż. K. K., w której zalecono wykonanie takich robót jak: dodanie izolacji poziomej stropu nad parterem w pomieszczeniach łazienki i wc, poprawienie parapetów i rynien oraz podwyższenie komina wentylacyjnego i zawarto wniosek: " Pomieszczenia na parterze przybudówki nadają się do użytkowania". Powyższą dokumentację inwestor uzupełnił w dniu [...] r. dołączając protokoły pomiarów instalacji elektrycznej wykonane przez uprawnionego Z. P., z których wynika, że instalacja elektryczna spełnia wymogi i nadaje się do eksploatacji oraz dołączając "Opinię techniczną dotyczącą stanu technicznego wykonanych robót instalacyjnych w lokalu nr 1" sporządzoną przez mgr inż. K. K., w której stwierdzono, że "Stan techniczny wykonanych robót polegających na przebudowie instalacji co oraz instalacji wodno-kanalizacyjnej wraz z montażem wszystkich urządzeń w przybudówce lokalu mieszkalnego nr 1 nie budzi zastrzeżeń; wykonane instalacje spełniają wszystkie wymagania techniczne w świetle obowiązujących przepisów". I. , J. a i T. K. w dniu [...] r. dostarczyli do inspektoratu "Opinię techniczną dotyczącą stanu technicznego wykonanych robót budowlanych i instalacyjnych związanych z wykonaniem dobudówki od strony wschodniej w poziomie piętra" sporządzoną przez posiadających stosowne uprawnienia mgr inż. J. Ł. i mgr inż. E. Ł., w której zalecono wykonanie remontu dachu: przełożenie dachówek i wymianę obróbek blacharskich i zawarto wniosek: "Pomieszczenia na piętrze przybudówki nadają się do użytkowania" oraz protokoły pomiarów instalacji elektrycznej z których wynika, że badana instalacja jest sprawna i nadaje się do eksploatacji. W związku z kwestionowaniem przez R. K. a ekspertyzy technicznej piętra budynku przy ul. [..] w [...] , mgr inż. E. Ł., na prośbę PINB, odniósł się do zarzutów i oświadczył, że "usterki wskazane przez p. K. a nie mają wpływu na bezpieczeństwo budynku, dlatego opinię swoją podtrzymuję w całości". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia [..] r. nr[...] , działając na podstawie art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - nałożył na inwestora i współwłaściciela tj. R.K. oraz na następców prawnych drugiego inwestora Z. K. i jednocześnie współwłaścicieli budynku tj. I. , J. i T. K. , obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego zlokalizowanego przy ul. [...] w[...] , na działce nr [...] w obrębie [..] . W uzasadnieniu decyzji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinku, stwierdził, że autorzy poszczególnych opracowań jednomyślnie potwierdzili wykonanie robót budowlanych i instalacyjnych zgodnie ze sztuką budowlaną, wskazali na istnienie nieprawidłowości, które nie wpływają na bezpieczeństwo użytkowania samowolnie rozbudowanej części budynku i podali zakres robót wskazanych do wykonania stanowiących remont bądź bieżącą konserwację. W związku z tym, brak było podstaw do zastosowania art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, zaś zastosowanie będzie miał art. 42 ww. ustawy. Organ I instancji stwierdził również, że ze względu na interes społeczny nie można traktować inwestorów robót budowlanych wykonywanych samowolnie na warunkach korzystniejszych niż osób realizujących inwestycję zgodnie z przepisami prawa budowlanego. Od powyższej decyzji złożył odwołanie adwokat M.W., działający jako pełnomocnik R.K. , który zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6 i 7 K.p.a., dlatego że PINB wydał dwie odrębne decyzje, przynoszące odmienne rozstrzygnięcia, które pozostają w stosunku do siebie we wzajemnej sprzeczności, a odnoszą się do tego samego budynku oraz naruszenie art. 77 i 80 K.p.a. poprzez pominięcie, w toku postępowania prowadzonego w sprawie rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego, dowodów zgromadzonych w wyłączonym do osobnego prowadzenia postępowaniu w sprawie samowolnej przebudowy wschodniej połaci dachowej ww. budynku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zastosowana przez PINB podstawa prawna nie jest adekwatna do ustalonego w toku postępowania administracyjnego stanu faktycznego, a motywowanie wydania decyzji w zaskarżonym brzmieniu z uwagi na interes społeczny nie znajduje uzasadnienia. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że skoro przedmiotowa rozbudowa została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną, w budynku nie zachodzi konieczność dokonywania zmian lub przeróbek mających na celu doprowadzenie go do stanu zgodnego z przepisami, a posiadający odpowiednie uprawnienia autorzy poszczególnych, przedłożonych w inspektoracie, opracowań zgodnie potwierdzają, że wszystkie pomieszczenia dobudówki nadają się do użytkowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien zastosować przepis art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i wydać pozwolenie na użytkowanie obiektu budowlanego na podstawie stwierdzonej zdatności do użytku wykonanego obiektu. Odnosząc się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia przez zaskarżoną decyzję art. 77 k.p.a. poprzez pominięcie, w toku postępowania, dowodów zgromadzonych w wyłączonym do osobnego prowadzenia postępowaniu w sprawie przebudowy wschodniej połaci dachowej ww. budynku, organ odwoławczy stwierdził, że w toku tego postępowania zebrano materiał dowodowy, który okazał się wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa. Zgodnie z art. 10 K.p.a. zapewniono stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiono im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przebudowa wschodniej połaci dachu, która jak napisano w odwołaniu "łączy się z rozbudowaną częścią budynku i może na nią wywierać bezpośredni wpływ" została wyłączona do osobno prowadzonego postępowania ze względów proceduralnych, natomiast sam fakt jej rzeczywistego zaistnienia został poddany analizie we wspomnianej wcześniej "Opinii technicznej dotyczącej stanu technicznego wykonanych robót budowlanych i instalacyjnych związanych z wykonaniem dobudówki od strony wschodniej w poziomie piętra" i nie ma uzasadnienia twierdzenie skarżącego, że "obie dokonane czynności (tzn. rozbudowa budynku i przebudowa dachu) powinny zostać rozpatrzone w jednym postępowaniu, bądź we wzajemnej korelacji", a " w prowadzonym postępowaniu zostały pominięte ustalenia poczynione w prowadzonym równocześnie postępowaniu administracyjnym dotyczącym tego samego budynku". Fakt wszczęcia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinku dwóch odrębnych postępowań administracyjnych, prowadzonych w różnych trybach określonych w różnych ustawach i odnoszących się do wykonania robót budowlanych o odmiennym charakterze, nie wpłynął ujemnie na proces oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na dobudowie dwukondygnacyjnej części do istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] , zlokalizowanego przy ul.[...] . Zatem wydanie przez organ I instancji decyzji w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną, w ocenie organu odwoławczego, miało zasadniczy wpływ na przyjęte rozstrzygnięcie i uzasadniało jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W skardze na ww. decyzję złożonej do tutejszego Sądu R. K. zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu organu II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 127 § 1 oraz art. 128 K.p.a. sprowadzające się do wydania decyzji w stosunku do stron, które w przepisanym terminie nie wniosły środków zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Zadaniem sądu administracyjnego jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu, przy czym zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku tak przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesiono. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.". Rolą Sądu było więc przeprowadzenie oceny zasadności podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej, tj. decyzji o uchyleniu rozstrzygnięcia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 15 K.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co dla organu odwoławczego oznacza obowiązek ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. Każda więc sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu przez dwa różne organy administracji publicznej. Procesowym przejawem zasady dwuinstancyjności są określone w art. 138 K.p.a. formy rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Uchylenie zatem decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. jest dopuszczalne z tego powodu, że organ pierwszej instancji nie ustalił poprawnie stanu faktycznego sprawy. W takiej tylko sytuacji organ odwoławczy ma ustawowy nakaz uchylenia decyzji pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W sprawach, w których organ I instancji nie wyjaśnia stanu faktycznego sprawy, nie ma innej możliwości orzekania jak stosowanie art. 138 § 2 K.p.a., a wtedy zawsze musi nastąpić przekazanie sprawy do organu niższej instancji. Żadne inne wady postępowania oraz wady decyzji podjętej w pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do wydania decyzji kasacyjnej tego typu. Ten rodzaj decyzji organu odwoławczego stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy (vide: art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.) i dopuszczalny jest wyjątkowo i to tylko wtedy, gdy zaistnieją ustawowe, powyżej wskazane, przesłanki umożliwiające wydanie takiej decyzji. W sytuacji więc gdy organ odwoławczy nie ma wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części (w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie), to ma obowiązek zastosować instytucję reformacji i orzec co do istoty sprawy – na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zaznaczyć należy, że z konstrukcji art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. wynikają dla organu odwoławczego kompetencje do skorygowania wad prawnych decyzji organu pierwszej instancji polegających nie tylko na niewłaściwej ocenie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy, ale też na niewłaściwym zastosowaniu przepisu prawa materialnego, w niebudzącym wątpliwości stanie faktycznym sprawy. Powyższe rozważania należy odnieść na grunt niniejszej sprawy. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy nie dostrzegł żadnych rażących uchybień procesowych ze strony organu pierwszej instancji, materiał dowodowy uznał za prawidłowo oceniony, a stan faktyczny za poprawnie ustalony i wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy samowolnie wykonanych robót budowlanych, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, jako że samowola budowlana miała miejsce przed rokiem 1995 (bezsporne). Jako podstawę uchylenia decyzji powiatowego organu nadzoru budowlanego organ wskazał jedynie błędne zastosowanie przepisu prawa materialnego dla tak ustalonych okoliczności faktycznych sprawy. Podstawę prawną decyzji nakładającej na inwestorów i współwłaścicieli budynku obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego przy ul. [..] w[...] , na działce nr [..] w obrębie [..] stanowi art. 42 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r., Nr 38 poz. 229) w związku z art. 103 ustawy z dnia lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Zdaniem organu odwoławczego, w sytuacji gdy przedmiotowa rozbudowa została wykonana zgodnie ze sztuką budowlaną, w budynku nie zachodzi konieczność dokonywania zmian lub przeróbek mających na celu doprowadzenie go do stanu zgodnego z przepisami, a według opinii specjalistów z dziedziny budownictwa wszystkie pomieszczenia dobudówki nadają się do użytkowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego powinien był zastosować art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane i na tej podstawie wydać pozwolenie na użytkowanie spornego obiektu budowlanego, po stwierdzeniu jego zdatności do użytku. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ww. ustawy, inwestor, właściciel lub zarządca może przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, co do którego wydano przewidziany w art. 40 nakaz dokonania zmian lub przeróbek, dopiero po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, wydanego przez właściwy terenowy organ administracji państwowej. Poza wypadkiem określonym w ust. 1 właściwy terenowy organ administracji państwowej może nałożyć obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie wybudowanego obiektu budowlanego, gdy jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa ludzi lub mienia, ochrony środowiska albo innymi względami interesu społecznego (art. 42 ust. 2). W myśl art. 42 ust. 3, podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. W ocenie Sądu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - stwierdzając podstawy do końcowego załatwienia sprawy przedmiotowej samowoli budowlanej - miał obowiązek, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., takie rozstrzygnięcie podjąć, stosując art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Takiego działania organu odwoławczego wymaga również kodeksowa zasada szybkości postepowania, która jest jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 K.p.a. i zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Celem tej zasady jest doprowadzenie do możliwie szybkiego wydania decyzji. Zdaniem Sądu, co również wielokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swych orzeczenia, organ odwoławczy, który dysponuje wiedzą o stanie faktycznym sprawy i uchyla się od rozstrzygnięcia sprawy co do istoty zgodnie z art. 138 § 1 K.p.a., dopuszcza się obrazy również art. 12 § 1 K.p.a. Tymczasem organ, pomimo braku faktycznych i prawnych przeszkód do merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy, zaniechał tego obowiązku, orzekając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. o skierowaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 K.p.a., błędnie stosując w rozpoznawanej sprawie art. 138 § 2 K.p.a., a uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło