II SA/Sz 468/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jej skargi i J. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. Sygn. akt II SA/Sz 468/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 17 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi i J. S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF J.S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając złożony wniosek podała, że otrzymuje świadczenie rentowe z ZUS w wysokości [...]. Z kwoty tej wnioskodawczyni opłaca: gaz – [...] prąd – [...] wodę [...], lekarstwa [...], spłata opału – [...] J. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek to [...] części budynku. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wzywającego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających przedstawioną we wniosku sytuację materialną wnioskodawczyni przesłała dowód wpłaty podatku od nieruchomości w dniu [...] w kwocie [...] oraz w dniu [...]. w kwocie [...]. Odnośnie faktur potwierdzających wysokość opłat za media oświadczyła, że nie posiada ich, ponieważ złożyła je do Sądu Rejonowego. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącej nadmierne obciążenie. Mimo, że wnioskodawczyni nie przedłożyła wszystkich dokumentów wymienionych w wezwaniu referendarza sądowego, to mając na uwadze wysokość jej dochodu tj. kwotę [...] oraz realia kosztów życia należy uznać, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. U Z A S A D N I E N I E We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF J. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając złożony wniosek podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną, która otrzymuje rentę w wysokości [...]. Z kwoty tej rodzina opłaca: mieszkanie – [..], gaz – [...], prąd – [...], wodę – [...], lekarstwa [...], rata kredytu – [...]. Skarżący nie ma żadnego dochodu ani majątku, jest jedynie współwłaścicielem do [...] części nieruchomości bez podziału i zniesienia współwłasności. W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wzywającego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających przedstawioną we wniosku sytuację materialną wnioskodawca nadesłał terminarz wizyt w Urzędzie Pracy, kserokopię paragonu fiskalnego, fakturę za prąd na kwotę [...] za okres od [...], fakturę za gaz za okres prognozowany od [...] na kwotę [...], kserokopię umowy pożyczki na łączną kwotę [...] na okres lat z wysokością raty [...], fakturę za wodę za okres [...] na kwotę [...], fakturę za zakup węgla na kwotę [...], decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok [...] w kwocie [...] oraz decyzję ZUS o waloryzacji renty E. S. z dnia [...], z której wynika, że wysokość świadczenia do wypłaty wynosi [...]. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. J. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...]. Udokumentowane niezbędne miesięczne wydatki to kwota ok. [...] ( gaz [...]). Dodatkowo skarżący ponosi koszty związane z zakupem opału na sezon zimowy na dowód czego przedłożył kserokopię faktury na zakup węgla na kwotę [...]. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.