II SA/Sz 471/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. J. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na przebudowę budynków (dzielącą budynek mieszkalny oraz stodołę na dwie odrębne części) w miejscowości [...]. Jednocześnie w skardze wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu. Mając na uwadze ustawowy obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, referendarz sądowy wezwaniem z dnia 5 czerwca 2014 r. zobowiązał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni, braków formalnych wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF załączonym do wezwania. W przewidzianym terminie skarżący wykonał zobowiązanie referendarza sądowego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF J. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podał, że jego żona jest inwalidką całkowicie niezdolną do pracy. Źródło utrzymania rodziny stanowi renta otrzymywana przez żonę skarżącego w wysokości ok. [...] zł, z której małżonkowie opłacają mieszkanie – [...] zł, gaz – [...] zł, prąd – [...] zł, woda – [...] zł, spłata kredytu – [....] zł oraz muszą zakupić żywność i lekarstwa. Bez pomocy rodziny nie są w stanie przeżyć. Skarżący oraz jego żona nie posiadają żadnego majątku, obligacji, czy tez oszczędności. Wnioskodawca jest jedynie współwłaścicielem do 2/12 części nieruchomości bez działu spadku. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń przesłanych w wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący oświadczył, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz załączył stosowne zaświadczenie z PUP, nadto, że zarówno on jak i żona nie posiadają kont bankowych oraz nie korzystają z pomocy społecznej, z powodu nie spełnienia wymogów do jej uzyskania, natomiast spłacany kredyt został zaciągnięty na leczenie operacyjne serca i lekarstwa. Dodatkowo skarżący załączył kserokopie dowodów opłat za prąd w wysokości [...] zł, za wodę i ścieki w kwocie [...] zł oraz spłaty rat w Banku w wysokości [...] zł oraz [...] zł, decyzji ZUS w sprawie wysokości renty żony E. S. i kart informacyjnych jej leczenia szpitalnego. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację rodzinna i materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem J. S. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jedyny dochód małżeństwa stanowi renta żony w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Z uwagi na wysokość wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem, w tym kosztu zakupu lekarstwa dla żony, małżeństwo zmuszone jest korzystać z pomocy rodziny. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.