II SA/Sz 477/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zasiłku celowego specjalnego lub okresowego na pokrycie zadłużenia w banku oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] r. J. K. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie pomocy w formie bezzwrotnego zasiłku celowego na zakup leków, żywności oraz bielizny osobistej zimowej. Domagał się nadto bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku okresowego na pokrycie zadłużenia w banku w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku podał, że Ośrodek Pomocy Społecznej mógłby spłacać odsetki od pożyczki, przez co jego dług uległby zmniejszeniu. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 oraz art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami) z dnia 1 grudnia 2004 r. odmówił J. K. przyznania zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku okresowego z przeznaczeniem na pokrycie zadłużenia w banku. Z uzasadnienia decyzji wynika, że J. K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku okresowego z przeznaczeniem na pokrycie zadłużenia w banku. Organ przeprowadził u wnioskodawcy wywiad rodzinny i stwierdził, że J. K. jest osobą niepełnosprawną, a jego dochód wynosi [...] zł, na który składa się renta w wysokości [...] zł oraz 1/3 dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł. Dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące [...] zł. Organ I instancji stwierdził, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać zaspokojone, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Ocenił równocześnie sytuację finansową wnioskodawcy jako trudną, jednakże z uwagi na ograniczone możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił przyznania zasiłków. Nadto organ stwierdził, że w pierwszej kolejności zaspokajane są niezbędne potrzeby bytowe ( tj. żywność i leki) osób i rodzin ubiegających się pomoc, których dochód jest niższy od kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej. J. K. objęty jest systemem świadczeń przyznawanych przez organ pomocy społecznej z przeznaczeniem na zakup żywności, leków i odzieży. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], J. K. zakwestionował system pomocy udzielanej mu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], w szczególności wysokość przyznawanych środków oraz kryteria przyznawania pomocy. Domagał się nadto rozstrzygnięcia wątpliwości czy pożyczka stanowi dochód. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zmianami), uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] r. odmówiono J. K. przyznania zasiłku celowego specjalnego na pokrycie zadłużenia w banku. Od decyzji tej wnioskodawca odwołał się w dniu [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Nie czekając na wynik postępowania odwoławczego, w dniu [...] r. strona złożyła ponowny wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego z przeznaczeniem na pokrycie zadłużenia w banku, który organ I instancji rozpatrzył odmownie. Kolegium rozpatrując odwołanie powołało się wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1993 r. IIIARN 27/93, OSNCP 1994, Nr 2, poz. 43, zgodnie z którym w postępowaniu administracyjnym gwarancje trwałości decyzji wynikające z art. 110 Kpa należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji który wydał decyzje jest nią związany od chwili jej doręczenia, jeżeli w nowej sprawie wszczętej przed tym organem nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji, tj. nadal występuje ta sama strona, nie zmieniła się podstawa prawna decyzji, jedynie podmiot inicjujący nowe postępowanie domaga się odmiennego rozstrzygnięcia od tego, jakie zapadło w poprzedniej decyzji. Z treści orzeczenia Kolegium wywiodło, że rozpatrywanie wniosku strony o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie zadłużenia w banku, w sytuacji, gdy w tej samej sprawie organ wydał w dniu [...] r. decyzję , jest wadliwe. Z tego powodu Kolegium uchyliło decyzję o odmowie przyznania świadczenia i umorzyło postępowanie organu I instancji. J. K. wywiódł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem Konstytucji RP i art. 7,8 i 9 Kpa. Podniósł też, że oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy przez 2-3 lata powoduje, że poprzez biurokrację doprowadzany jest do nędzy i ubóstwa. Zarzucił również, że decyzję wydano nie czyniąc żadnych ustaleń co do zadłużenia skarżącego na dzień wydania decyzji oraz na jaki cel pożyczka została udzielona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, ( jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną ocenia zatem, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Badając w tych aspektach rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego specjalnego dla J. K. Sąd uznał, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania nie doszło do naruszenia prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania skarżącego stwierdziło, że z wniosku J. K. w sprawie przyznania zasiłku celowego specjalnego na pokrycie zadłużenia w banku, toczy się równoległe postępowanie administracyjne wywołane wnioskiem strony z dnia [...] r. W tej sprawie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wydał w dniu [...] r. decyzję o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia i od decyzji tej J. K. odwołał się. Wniosek, który zainicjował postępowanie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd, skarżący złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w dniu [...] r. a zatem w dacie, gdy organy administracji publicznej nie rozstrzygnęły jeszcze decyzją ostateczną sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo. Okolicznością w sprawie bezsporną jest, że strona ma prawo do zgodnego z prawem rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej sprawy zainicjowanej wnioskiem złożonym na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Ten cel nie zawsze jednak może być jednak, z różnych przyczyn, osiągnięty. Jeżeli w czasie trwania postępowania zostaną ujawnione przyczyny, które w istocie prowadzą do wydania decyzji tożsamej podmiotowo i przedmiotowo z inną decyzją administracyjną, to prowadzenie postępowania w identycznej sprawie skutkowałoby naruszeniem art. 110 Kpa. Przepis ten dotyczy stabilizacji treści rozstrzygnięcia sprawy do jej istoty i wywiera skutki zarówno materialnoprawne jak i procesowe. Strona poprzez doręczenie decyzji uzyskuje wiadomość o definitywnym – w danym stanie sprawy – stanowisku organu wyrażającym się w jej załatwieniu w odpowiedniej instancji. Stwarza to jakościowo nową sytuacje procesową strony w postępowaniu, także w sferze prawa materialnego, dzięki czemu strona ma ustalone ramy dalszej obrony swoich interesów prawnych ( por. Kodeks postępowania administracyjnego.Komentarz. B.Adamiak, J. Borkowski Wyd. CH Beck, Warszawa 2005). Wprowadzenie decyzji poprzez jej doręczenie do obrotu prawnego, co miało miejsce w niniejszej sprawie poprzez wydanie decyzji z dnia [...] r. skutkuje związaniem organu własną decyzją administracyjną. Związanie to trwa aż do ustania mocy obowiązującej decyzji. W tej sytuacji organ I instancji nie był uprawniony do wydania decyzji odmownej, albowiem rozstrzygniecie merytoryczne w sprawie skutkowałoby w przyszłości wzruszeniem decyzji z przyczyn procesowych. Organ odwoławczy zasadnie zatem uchylił decyzję o odmowie przyznania zasiłku celowego specjalnego i umorzył postępowanie przed organem I instancji. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie Kolegium nie pozbawia skarżącego możliwości ustalenia w drodze decyzji administracyjnej jego uprawnień do zasiłku stałego specjalnego, albowiem rozstrzygnięcie w tej sprawie zapadnie w postępowaniu, które toczy się równolegle. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji.