II SA/Sz 478/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [..] w przedmiocie kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. U z a s a d n i e n i e : Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Naczelnik Urzędu Celnego , na podstawie art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 4 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088), nałożył na A. M, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], karę pieniężną w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na ustalenia kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r. przez funkcjonariuszy celnych na drodze dojazdowej do przejścia granicznego w [...], a konkretnie na wyjeździe z przejścia będącego, stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086) drogą zaliczoną do kategorii dróg krajowych. Podczas tej kontroli ustalono, że kierujący pojazdem o nr rej. [...], R. B. nie posiadał karty opłaty drogowej. A. M. złożył od tej decyzji odwołanie do Dyrektora Izby Celnej. . W odwołaniu przedstawił opis kontroli przeprowadzonej w dniu [...] r., wedle którego, kierujący tego dnia pojazdem R. B, po zjechaniu z promu ok. godz. [...], sam zatrzymał się na terminalu promowym w celu zakupienia karty opłaty drogowej. Po zatrzymaniu i zamknięciu samochodu skierował się do [...], lecz po zrobieniu paru metrów od pojazdu został zatrzymany przez funkcjonariusza RGM i zapytany, czy podda się kontroli. Kierowca poinformował urzędnika, że właśnie zjechał z promu i udaje się do [...] celem nabycia karty opłaty drogowej. Wówczas został zawrócony do samochodu i została przeprowadzona kontrola. Odwołujący się podkreślił, że samochód nie był w ruchu, nie został zatrzymany, lecz stał zaparkowany na terenie terminalu promowego przy ul. [...], o czym świadczą duże tablice informacyjne. Terminal promowy jest oddzielony chodnikiem od ul .[...]. Zdaniem A. M, samochód nie został zatrzymany do kontroli na drodze krajowej lecz kontrola została wymuszona na terminalu promowym na którym nie obowiązuje obowiązek posiadania karty opłaty drogowej. Do odwołania A. M.dołączył szkic sytuacyjny miejsca zdarzenia. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego odwołania Dyrektor Izby Celnej , w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 42, art. 87 ust. 1 i 2, art. 92 ust. 1 i 4 oraz art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Celnej przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał treść wymienionych w podstawie prawnej decyzji przepisów ustawy o transporcie drogowym. Organ odwoławczy ustalił, iż przejazd pojazdem samochodowym prowadzonym przez R. B. odbywał się po drodze krajowej nr [...]. Świadczy o tym protokół kontroli nr [...] z dnia [...] r. jak również notatka służbowa sporządzona w dniu [...] r. przez funkcjonariusza Grupy Mobilnej Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej . Z powyższych dowodów wynika, że zatrzymanie i kontrola samochodu została przeprowadzona na drodze krajowej [...], znajdującej się w wykazie dróg krajowych opublikowanym w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 60, poz. 566). Organ wskazał, że do dróg krajowych zalicza się drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń (art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych). Ponadto, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że odwołujący zarzucając organowi I instancji dokonanie kontroli nie na drodze krajowej, lecz na terenie terminala portowego przy ul.[...], nie przedstawił żadnych dowodów stanowiących potwierdzenie tego faktu. Powyższa okoliczność została dopiero przywołana przez stronę w piśmie z dnia [...] r., po wydaniu postanowienia nr [...] z dnia 2[...] r. Analizując materiał zebrany w sprawie Dyrektor Izby Celnej stwierdził brak dowodów na poparcie stanowiska strony w tym zakresie. Podsumowując organ odwoławczy uznał, że doszło do naruszenia przez A. M. art. 42 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, co uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł. A. M. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie art. 42 ust. 1, art. 87, art. 92 i art. 93 ustawy o transporcie drogowym, poprzez ich błędną wykładnię i naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji oraz zasady dochodzenia prawdy obiektywnej. W uzasadnieniu skargi A. M. podtrzymał swoje dotychczasowe stawisko w sprawie zaprezentowane, m.in., w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W jego ocenie, kontrola pojazdu nie została przeprowadzona przez funkcjonariuszy celnych na drodze krajowej, lecz na terenie parkingu terminala portowego. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Kontrola zaskarżonej decyzji ostatecznej dokonana - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że zarzuty skargi są zasadne. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm. (w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli - [...] r.), przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (...). Z przepisu tego wynika, że jedną z podstawowych przesłanek warunkujących istnienie określonego nim obowiązku jest przejazd pojazdem samochodowym po drodze krajowej. Okoliczność, czy w dniu kontroli pojazd należący do A. M. dokonywał przejazdu po drodze krajowej stała się przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pomiędzy organami celnymi a skarżącym. Według początkowych ustaleń organu I instancji opartych na protokole z kontroli oraz notatce służbowej z dnia [...] r., pojazd kierowany przez R. B. został skontrolowany "na drodze wyjazdowej z przejścia granicznego w [...]. Następnie, w oparciu o zeznania funkcjonariusza celnego K. D. z dnia [...] r. organ I instancji zweryfikował pierwotne ustalenie miejsca kontroli wskazując, że w sporządzonym protokole kontroli nr [...] z dnia [...] r., jak i w szkicu sytuacyjnym nadesłanym przez skarżącego wystąpił błąd polegający na podaniu ul. [...], gdy tymczasem była to ul. [...] (dowód: pismo Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] r., karta 51 akt administracyjnych). Ze złożonych w dniu [...] r. zeznań funkcjonariusza celnego przeprowadzającego kontrolę K. D. wynika, że samochód, którego dotyczył przejazd, zatrzymał się przy drodze dojazdowej do ul.[...]. W odpowiedzi na pytanie, "czy samochód wjechał na ul. [...]" funkcjonariusz podał, że "nie, gdyż do kontroli skierowano samochody bezpośrednio po kontroli granicznej, po przekroczeniu barierek". Na pytanie "czy samochód w tym dniu poruszał się po drodze krajowej" funkcjonariusz zeznał, że "w tym dniu nie, gdyż odprawa SG na ciągach kontrolnych jest między placem wewnętrznym a zewnętrznym, a kontroli dokonywano w przywozie". Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie wskazał konkretnego miejsca lub nazwy ulicy na której zatrzymał się w dniu [...] r. pojazd skarżącego podając jedynie, że "zatrzymanie i kontrola samochodu została przeprowadzona na drodze krajowej [...], znajdującej się w wykazie dróg krajowych opublikowanym w załączniku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 60, poz. 566)". Z tak ogólnego sformułowania nie sposób wywieść, jakie ostatecznie miejsce zatrzymania się i kontroli pojazdu przyjął organ odwoławczy podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Ponadto, należy zauważyć, że użycie przez organ odwoławczy w opisie miejsca zdarzenia określenia "na drodze krajowej [...], znajdującej się w wykazie dróg krajowych" jest nieprecyzyjne. Oznaczenie "[...]" nie jest wskazaniem numeru drogi krajowej, lecz jedynie numerem szlaku międzynarodowego (to oznaczenie z kategorii "znaków kierunku i miejscowości" ([...]) według rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393). Z kolei powołany przez organ załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2004 r., nie przesądza o tym, czy dany odcinek drogi posiada status drogi krajowej, lecz zgodnie z tytułem rozporządzenia i podstawą prawną jego wydania (art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838), ustala przebieg dróg krajowych w województwie dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, mazowieckim, pomorskim, śląskim, zachodniopomorskim. W kontekście ustalenia przez organ odwoławczy statusu drogi za niewłaściwe należało także uznać powołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o drogach publicznych. W art. 5 ust. 1 tej ustawy prawodawca określił jedynie kryteria według których winno się dokonać zaliczenia danej drogi do kategorii dróg krajowych. Samo zaś zaliczenie określonego odcinka drogi do kategorii dróg krajowych następuje dopiero z chwilą wydania przez ministra właściwego do spraw transportu rozporządzenia opartego na mocy art. 5 ust. 2 ustawy o drogach publicznych. Jeśli przyjąć, w ślad za w protokołem kontroli, że w dniu [...] r. pojazd skarżącego znajdował się za przejściem granicznym zlokalizowanym przy przystani promowej przy ul. [...], to należy stwierdzić, że odcinek drogi gminnej [...] został zaliczony do kategorii dróg krajowych mocą rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 6 maja 2005 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (Dz. U. Nr 90, poz. 763) z dniem 1 stycznia 2006 r. (por. uchwałę Nr XXIX/246/2004 Rady Miasta z dnia [...] r. w sprawie pozbawienia ulicy [...] kategorii drogi gminnej). Jeżeli natomiast pojazd znajdował się przy ul. [...] (lub drodze dojazdowej do ul. [...]), co wynika z zeznań funkcjonariusza celnego, stanowiska organu I instancji oraz dołączonych do akt szkiców i mapek sytuacyjnych, wówczas oznacza to, że przejazd pojazdu nie odbywał się po drodze należącej do kategorii dróg krajowych. Odcinek ul. [...] przy przystani promowej (wjazdowy - od punktu kontroli Straży Granicznej) nie otrzymał statusu drogi krajowej jak i nie został nawet uwzględniony w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie ustalenia przebiegu dróg krajowych (...). W pkt 1 załącznika do tego rozporządzenia wskazano jedynie na odcinek ul. [...] od przystani promowej do ul. [...]. Za niezasadne Sąd uznał stanowisko Dyrektora Izby Celnej , który odnosząc się do faktu kwestionowania przez skarżącego miejsca zatrzymania pojazdu i przeprowadzonej kontroli stwierdził, iż skarżący nie przedstawił żadnych dowodów stanowiących potwierdzenie jego twierdzeń oraz, że okoliczność ta została przez stronę przywołana dopiero w piśmie z dnia [...] r., po wydaniu postanowienia z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania. Należy przypomnieć, że to przede wszystkim rolą i obowiązkiem organu jest dążenie do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i podjęcia w tym zakresie wszelkich dostępnych działań aby w pełni urzeczywistnić zrealizowanie zasad wynikających z art. 7 k.p.a. W takim kontekście przedstawiona wyżej argumentacja organu jest chybiona. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wyznaczają stronie postępowania terminu do składania wyjaśnień w prowadzonym postępowaniu i z terminem tym nie wiążą a priori żadnych negatywnych skutków dla oceny ich wiarygodności. Ponadto, w złożonym odwołaniu A. M. wskazał na osobowe źródło dowodowe - świadka zdarzenia S. B., którego zeznania miały potwierdzić wyjaśnienia skarżącego co do miejsca przeprowadzonej kontroli. Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd stwierdził, że organy celne nie wykazały, aby w dniu [...] r. pojazd skarżącego poruszał się po drodze krajowej co wobec braku dowodu uiszczenia opłaty drogowej o której mowa w art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, uzasadniałoby nałożenie na A. M. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za przejazd pojazdu samochodowego po drodze krajowej w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając zarzuty skargi za zasadne, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.