II SA/Sz 48/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2006 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [..], II . stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, art. 104 Kpa – odmówił A. T. przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że A. T. złożył w dniu [...] wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na część lokalu mieszkalnego mieszczącego się w miejscowości [...]. We wniosku podał, że prowadzi [...] gospodarstwo, utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca w toku postępowania przedłożył akt notarialny z dnia [...], z którego wynika, że M. T. (matka A. T.) darowała U. T. (żonie A. T.) lokal mieszkalny nr [...] położony w [...]. U. T. ustanowiła na rzecz M. T. dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania, polegającą na korzystaniu z jednego pokoju według raz dokonanego przez uprawnioną wyboru oraz współkorzystaniu z kuchni i łazienki. W dniu [...] M. T. zawarła z A. T. umowę użyczenia pokoju w mieszkaniu w [...]. Organ I instancji oceniając zebrane w sprawie dowody uznał, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, tj. nie posiada tytułu prawnego do lokalu. Przedłożona umowa użyczenia nie może być uznana za dokument potwierdzający ten tytuł. Organ wyjaśnił, że służebność jest prawem osobistym i nie ulega przenoszeniu na inne osoby, nie podlega również dziedziczeniu. A. T. w odwołaniu od powyższej decyzji wniósł o jej uchylenie i przyznanie dodatku mieszkaniowego. Wskazał, że po anulowaniu przez Burmistrza decyzji o zameldowaniu jest osobą bezdomną i oczekuje na lokal socjalny w Gminie [...], jest na liście oczekujących. Nie zgodził się też z ustaleniem, że lokal nr [...] w [...] nie jest własnością M. T.. Wskazał, że M. T. wystąpiła do Sądu "o nakaz zwrotu darowizny" i sprawę tą wygrała". Sąd nakazał U. T. zwrot nieruchomości. Dlatego M. T. mogła wynająć odwołującemu się pokój w zamian za opłacanie czynszu. Ponadto w piśmie z dnia [...] stanowiącym uzupełnienie odwołania, A. T. podniósł, że U. T. udzieliła mu notarialnego pełnomocnictwa do zbycia lokalu nr [...] w [...] co, zdaniem odwołującego, stanowi tytuł prawny do zajmowania pokoju w tym lokalu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania A. T. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy - jak wynika to z uzasadnienia - podzielił ustalenia organu I instancji i uznał, że w świetle tych ustaleń A. T. nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, w związku z czym, nie przysługuje mu dodatek mieszkaniowy. Kolegium przytoczyło treść art. 2 ust.1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i podniosło, że z przedłożonego przez stronę aktu notarialnego z dnia [...] wynika ,iż M. T. właścicielka lokalu nr [...] położonego w [...] darowała ten lokal U. T., która ustanowiła na rzecz M. T. dożywotnią i bezpłatną służebność mieszkania, polegającą na korzystaniu z jednego pokoju oraz korzystania z kuchni i łazienki. Z odpisu z księgi wieczystej nr [...] sporządzonego w dniu [...] poza potwierdzeniem faktu, że właścicielem lokalu jest U. T. oraz, że istnieje służebność na rzecz M. T. wynika, iż zostało wpisane ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu z powództwa M. T. o unieważnienie umowy darowizny z [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. [...]. W świetle tych dowodów, z których jednoznacznie wynika, że właścicielką przedmiotowego lokalu jest U. T., a M. T. ma dożywotnią służebność jednego pokoju, Kolegium uznało, iż umowa użyczenia pokoju zawarta pomiędzy M. T. a A. T. nie wywołuje żadnych skutków prawnych i nie stanowi tytułu prawnego do lokalu w rozumieniu ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Służebność jest bowiem prawem osobistym, nie ulega przeniesieniu na inne osoby, nie podlega również dziedziczeniu. Odnosząc się do pełnomocnictwa U. T. udzielonego odwołującemu się, Kolegium wskazało, że udzielenie pełnomocnictwa nie jest równoznaczne z tytułem prawnym do lokalu. Podobnie fakt zameldowania w lokalu nie stanowi przesłanki do uzyskania dodatku mieszkaniowego. Dodatek mieszkaniowy może być przyznany tylko tym osobom, których tytuł prawny zobowiązuje do ponoszenia wydatków związanych z zajmowaniem lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. T. wniósł "o przyznanie dodatku mieszkaniowego". Skarżący zarzucił, że "zdanie drugie uzasadnienia decyzji w części – "ani też nie posiadając tytułu prawnego, nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny lub socjalny" – jest nie prawdziwe, bo od kilku lat oczekuje na przysługujący mu lokal socjalny i w myśl ustawy dodatek do czynszu należy mu się". Wskazał też, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym i nie może wykonywać żadnej pracy. Zdany jest wyłączenie na pomoc OPS w [...] do pracy którego ma wiele zastrzeżeń. W dalszej części skargi A. T. opisał dokładnie swoją i matki M. T. aktualną sytuację materialną. Do skargi przedłożył odpis orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...], zaświadczenie z dnia [...] wydane przez Zakład Administracji Mieniem Komunalnym w [...], z którego wynika, że skarżący ujęty jest na liście dla bezdomnych [...] i oczekuje na przysługujący mu w Gminie [...] lokal socjalny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargą wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie, wobec zawartego w skardze wniosku "o przyznanie dodatku mieszkaniowego", niezbędne jest wyjaśnienie skarżącemu, że Sąd administracyjny, nie zastępuje właściwych w sprawie organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu spraw należących do ich właściwości. Zakres kompetencji sądów administracyjnych określony został w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W myśl tego przepisu, sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, iż decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, Sąd eliminuje taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), doprowadziła do stwierdzenia, że skarga jest zasadna. Zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organu w tych sprawach, reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.). Jedną z przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego jest, stosownie do art. 2 ust.1 tej ustawy, posiadanie przez osobę ubiegającą się o ten dodatek tytułu prawnego do lokalu. Zgodnie z tym przepisem tytuł prawny do zajmowanego lokalu to: najem, podnajem, spółdzielcze prawo do lokalu /lokatorskie lub własnościowe/, własność lokalu w spółdzielni mieszkaniowej, własność innego lokalu mieszkalnego, własność domu jednorodzinnego, własność budynku wielorodzinnego, w którym zajmuje lokal, inny tytuł prawny. Prawo do dodatku mieszkaniowego zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przysługuje również osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy przyznania skarżącemu A. T. wnioskowanego dodatku mieszkaniowego było ustalenie, że skarżący nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego (jednego pokoju z używalnością kuchni i łazienki). Wbrew zarzutom skargi, Sąd podziela ustalenia organów, że przedstawiona przez skarżącego umowa użyczenia pokoju w mieszkaniu w [...] zawarta w dniu [...]. pomiędzy M. T., a skarżącym nie stanowi tytułu prawnego do lokalu w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych. Z dowodów zebranych w sprawie wynika bezspornie, że M. T. nie jest właścicielką tego lokalu, a jedynie posiada prawo dożywotniego korzystania z pokoju w tym lokalu. Z istoty prawa dożywocia wynika, że jest to prawo osobiste, niezbywalne, zatem powyższa umowa nie wywołała skutków prawnych i nie stanowi tytułu prawnego do lokalu. Brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu co do zasady uniemożliwienia przyznanie dodatku mieszkaniowego z jednym wyjątkiem określonym w art. 2 ust.1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zgodnie z tym przepisem osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, przysługuje prawo do dodatku mieszkaniowego o ile oczekują na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Wbrew temu co organ odwoławczy zawarł w swoim uzasadnieniu, organ I instancji nie zajmował się w ogóle powyższą przesłanką, natomiast organ odwoławczy, mimo że skarżący w odwołaniu podniósł, iż jest osobą bezdomną i oczekuje na lokal socjalny w Gminie [...], pominął milczeniem te twierdzenia strony i nie poczynił na tę okoliczność żadnych ustaleń. W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do art. 8 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postawanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywatel do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Celowi temu służą między innymi zasady zawarte w art. 7 i art. 77 § 1 kpa, w myśl których organy administracji powinny podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nadto mają obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie powyższe przepisy procesowe zostały naruszone w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie ustalenie czy istotnie skarżący oczekuje na lokal socjalny, a zatem czy spełnia przesłankę określoną w art. 2 ust.1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i w zależności od tych ustaleń rozpatrzy wniosek. Nie przesądzając zatem sposobu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ orzekł jak w sentencji.