II SA/Sz 480/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Agnieszka Klimek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy pieniężnej na ekonomiczne usamodzielnienie, na pokrycie zadłużenia w banku I. u c h y l a zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na rzecz adwokata D.M. kwotę [...] (...) złotych tytułem zwrotu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. J.K. w dniu [...] r. zwrócił się o przyznanie pomocy pieniężnej lub rzeczowej, w celu ekonomicznego usamodzielnienia na pokrycie zadłużenia w banku w kwocie [...] zł. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 3 ust.4, art. 7 ust. 5,6, art. 8 ust.1 pkt 1, art. 17 ust.2 pkt 2, art. 43, art. 106 ust.1 i 4, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ oraz upoważnienia Prezydenta Miasta [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej przez dyrektora i zastępcę dyrektora, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]r. – odmówił J.K. przyznania pomocy w formie pieniężnej lub rzeczowej, w celu ekonomicznego usamodzielnienia na pokrycie zadłużenia w banku w kwocie [...] zł. Organ I instancji – jak wynika to z uzasadnienia decyzji - ustalił, że J.K. jest osobą niepełnosprawną, Jego dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...] zł /renta [...] zł plus 1/3 dodatku mieszkaniowego [...] zł/ i przekracza kryterium dochodowe tj. kwotę [...] zł miesięcznie ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że wnioskowany zasiłek jest zasiłkiem fakultatywnym, organ może przyznać ten zasiłek, ale nie musi. Celem ekonomicznego usamodzielnienia jest umożliwienie zarobkowania w ramach prowadzonej działalności poprzedzonej analizą ekonomiczną przedsięwzięcia. Organ orzekający uznał, że spłata kredytu nie jest celem ekonomicznego usamodzielnienia się i z tych względów odmówił przyznania wnioskowanej przez J. K. pomocy. W odwołaniu od tej decyzji J.K. zarzucił, że organ I instancji rozpatrując wniosek nie uwzględnił kiedy, w jakiej wysokości i na jaki cel wnioskodawca zaciągnął kredyt i nie rozpatrzył sprawy zgodnie z art. 7-9 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1pkt.2 w związku z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kpa, art. 43 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64 poz.593 ze zm/, po rozpatrzeniu odwołania J.K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że J.K. pismem z dnia [...]r. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie pomocy w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku okresowego na pokrycie zadłużenia w banku w kwocie [...] zł pod warunkiem zwrotu całości lub części tej kwoty. Dyrektor MOPS w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił J.K. przyznania zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku okresowego z przeznaczeniem na pokrycie zadłużenia w banku. Na skutek odwołania wniesionego przez J.K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...]r. w całości i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji, ponownie rozpatrzył sprawę i decyzją z dnia [...] r. odmówił J. K. przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego na pokrycie zadłużenia w banku. W dniu [...] r. J.K. złożył w tej samej sprawie kolejny wniosek. Następnie w piśmie z dnia [...] r. potwierdził, iż chodzi mu o przyznanie kwoty [...] zł na spłatę zadłużenia w banku, nie wie tylko jak nazwać wniosek czy o zasiłek specjalny celowy, czy okresowy czy też pomoc na ekonomiczne usamodzielnienie się. Organ I instancji rozpatrzył powyższy wniosek i decyzją z dnia [...] r ponownie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że decyzje są indywidualnymi aktami administracyjnymi. Organ, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia. Zgodnie z wyrokiem SN z 3 czerwca 1993 r. III ARN 27/93 (SNCP 1994r. Nr 2, poz. 43) w postępowaniu administracyjnym gwarancje trwałości decyzji, wynikające z art. 110 Kpa, należy rozumieć w ten sposób, że organ administracji, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia, jeżeli w nowej sprawie, wszczętej przed tym organem nie zmieniły się istotne elementy poprzednio wydanej decyzji tj. nadal występuje ta sama strona, nie zmieniła się podstawa prawna decyzji, jedynie podmiot inicjujący nowe postępowanie domaga się rozstrzygnięcia odmiennego od tego, jakie zapadło w poprzedniej decyzji. Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie nadal występuje ta sama strona, domagająca się pozytywnego rozstrzygnięcia w formie przyznania kwoty [...] zł na spłatę zadłużenia w banku. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że wadliwe było rozpatrzenie wniosku z dnia [...] r. uzupełnionego pismem z dnia [...] r. i wydanie kolejnej decyzji odmawiającej w sprawie rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] J.K. zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem Konstytucji RP i art. 7, 8, 9 Kpa. Podniósł też, że fakt oczekiwania na rozpatrzenie sprawy przez Sąd wynosi 2-3 lata powoduje, że osoba skarżąca decyzje z zakresu pomocy społecznej jest z góry przegrana, ponieważ przez ten czas poprzez biurokrację, manipulowanie można ją zniszczyć i doprowadzić do nędzy i ubóstwa, jak to się stało w przypadku strony". W dalszej części uzasadnienia skargi J. K. zarzucił, że decyzję wydano nie przeprowadzając nowego wywiadu, nie poczyniono ustaleń jakie na dzień wydania decyzji posiada zadłużenie, w jakiej wysokości i na jaki cel wziął pożyczkę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Rozstrzygając sprawę w powyższym zakresie Sąd nie jest związany granicami skargi /art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, co oznacza, że może uwzględnić z urzędu inne zarzuty i orzec odmiennie od wniosków strony. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że powodem zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 kpa, a w konsekwencji umorzenia postępowania organu I instancji było stwierdzenie zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej jaką jest res iudicata. Według organu odwoławczego, skoro organ I instancji decyzją z dnia [...]r. odmówił J.K. przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego na pokrycie zadłużenia w banku, to rozpatrzenie wniosku strony z dnia [...]. /uzupełnionego [...]r./ o przyznaniu kwoty [...] zł na spłatę zadłużenia było wadliwe. Wskazać należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 3 czerwca 1993r., w sprawie III ARN 27/93, przytoczony przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zauważyć jednak trzeba, że zapatrywania Sądu Najwyższego wyrażone w tym wyroku nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na odmienny stan faktyczny. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że organ I instancji decyzją z dnia [...] r. rozpatrywał wnioski J.K. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego oraz zasiłku okresowego na pokrycie zadłużenia w banku. Natomiast wniosek z dnia [...]r. /uzupełniony [...] r./ dotyczył przyznania pomocy w formie pieniężnej lub rzeczowej, w celu ekonomicznego usamodzielnienia na pokrycie zadłużenia w banku. Z zestawienia powyższych faktów wynika, brak tożsamości przedmiotu postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]r., z nowym wnioskiem z dnia [...] r. Dla kwalifikacji przedmiotu postępowania znaczenie ma wniosek strony, jeśli zaś organ nie wyjaśni rzeczywistej woli strony, to rozpoznaje sprawę zgodnie z wnioskiem. Podnieść też trzeba, że skoro ustawa z dnia [...]r. o pomocy społecznej /Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ przewiduje w art. 36 ust.1 pkt. "a" do "d", kilka form pomocy pieniężnej a mianowicie: zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy i specjalny zasiłek celowy, zasiłek i pożyczkę na ekonomiczne usamodzielnienie, z których każda posiada odrębnie uregulowane przesłanki materialnoprawne określające prawo do tych świadczeń, to nie można mówić o tożsamości przedmiotu postępowania jak zostało przyjęte to w zaskarżonej decyzji. O tym, czy żądana przez wnioskodawcę pomoc w określonej w ustawie o pomocy społecznej formie może być przyznana na cel jaki zakłada sobie strona, może bowiem wypowiedzieć się organ po przeprowadzeniu postępowania w aspekcie materialnoprawnych przesłanek wskazanych w konkretnym przepisie regulującym dany zasiłek. Tak właśnie postąpił organ I instancji wydając decyzję, w której rozpatrzył merytorycznie żądanie J. K. o przyznanie zasiłku na ekonomiczne usamodzielnienie. Idąc tym tokiem rozumowania Sąd nie podzielił dokonanej zaskarżoną decyzją interpretacji przesłanki powagi rzeczy osądzonej /res iudicata/, która to interpretacja doprowadziła do wadliwego zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 105 § 1 Kpa i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie zgodnie z zasadą dwuinstancyjności ponowne rozpatrzenie sprawy i rozstrzygnięcie jej po rozważeniu zarzutów odwołania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania oparte zostało o art. 200 , art. 205 § 2 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 18 ust.1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r., w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm./.