II SA/Sz 480/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2008r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie bez zezwolenia drzewa I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego W. W. kwotę [...] zł, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę [...] zł tytułem zwrotu poniesionych wydatków. Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz , działając w oparciu o przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 89 ust. 1, 3, 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92 poz. 880 z późn. zm.) orzekł o wymiarze kary pieniężnej za wycięcie bez zezwolenia jednego kasztanowca o obw. pnia 141 cm, który rósł na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], będącej własnością [...] B.K, w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...]r. zostało wniesione przez Zespół Parków Krajobrazowych [...] zawiadomienie o nielegalnym wycięciu drzewa na wymienionej powyżej działce, będącej własnością R. K.. W dniu [...]r., przy udziale strony, przeprowadzone zostały oględziny miejsca, w którym rosło drzewo. Z oględzin sporządzono protokół. Znaleziono ścięty pień drzewa kasztanowca o średnicy 50 cm, co stanowi obwód 141 cm (2 x 3,14 x 25 cm = 157 cm - 10 % tj. 16 cm = 141 cm). Przeprowadzone oględziny ściętego pnia oraz pociętego drzewa złożonego pod płotem na posesji wykazały, że drzewo to od środka miało częściowo spróchniały pień. drzewo to było w połowie uschnięte, częściowo spróchniałe i przy niekorzystnych warunkach groziło przewróceniem. Organ I instancji odstąpił od przesłuchania świadków, gdyż właściciel drzewa przyznał się do jego wycięcia bez stosownego zezwolenia i złożył w tym zakresie stosowne wyjaśnienia, które stanowią załącznik do protokołu oględzin. Odwołaniem z dnia [...]r., wniesionym z dochowaniem przypisanego terminu, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że wycięcia drzewa dokonała będąc w dobrej wierze, a kierowała się złym stanem zdrowotnym drzewa. Wskazała, że drzewo miało w połowie uschnięte konary, zaś w pniu drzewa znajdowały się otwory wskazujące, że drzewo było zaatakowane przez próchnicę. Położenie drzewa w bliskiej odległości od ogrodzenia i ulicy stwarzało zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia. Skarżący podkreślił również, że podjął decyzję o wycięciu drzewa ze względu na swoje poprzednie złe doświadczenia, kiedy to po wichurach w [...] r., na jego dom przewrócił się suchy wiąz i poniósł dotkliwe straty materialne. Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowej kary, gdyż nie jest on w stanie jej ponieść, jest bezrobotny i ma na utrzymaniu niepracującą żonę i dwoje dzieci. Zobowiązał się również dokonać nowych nasadzeń w zamian za uchylenie wymierzonej mu kary pieniężnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. numer [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, iż stosownie do treści przepisu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, z zastrzeżeniem ust. 2, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Przepis powyższy reguluje kwestię dopuszczalnego przez prawo usunięcia drzew lub krzewów. Wyjątek od powyższego nakazu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu stanowi dyspozycja art. 83 ust. 6 ustawy, który to przepis wymienia sytuacje wyłączające konieczność uzyskania zezwolenia. Zgodnie z jego brzmieniem, przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się do drzew lub krzewów: 1) w lasach; 2) owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową; 3) na plantacjach drzew i krzewów; 4) których wiek nie przekracza 5 lat; 5) usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych; 6) usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału; 7) które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; 8) stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Zatem biorąc pod uwagę gatunek wyciętego drzewa, położenie i stan faktyczny niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że nie zachodzi przesłanka wyłączająca konieczność uzyskania zezwolenia na usunięcie przedmiotowego drzewa. Jednocześnie art. 86 ust. 1 ww. ustawy ustanawia wyjątki od obowiązku pobrania opłat za dozwolone usunięcie drzew lub krzewów, nie zwalniając przy tym z obowiązku uzyskania pozwolenia na ich usunięcie. W niniejszym postępowaniu nie ma wątpliwości w zakresie ustalenia podmiotu dokonującego usunięcia drzewa, gdyż właściciel nieruchomości, na której rósł kasztanowiec, przyznał się do jego ścięcia. Wprawdzie przyczyny, którymi kierował się podejmując decyzję o jego ścięciu, stanowić mogły podstawę do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzewa oraz do odstąpienia od pobrania od właściciela nieruchomości stosownej opłaty za usunięcie drzewa, jednakże usunięcie drzewa, nawet takiego, które zagraża bezpieczeństwu ludzi i mienia bez stosownego zezwolenia podlega sankcji określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z tym przepisem, wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Kolegium podkreśliło, iż przepis ten ma charakter bezwzględny i nie daje możliwości zastosowania przez organ I instancji kryteriów ocennych przy określaniu odpowiedzialności za tego rodzaju działanie. Zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy, zasadą jest ustalenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości trzykrotnej opłaty za usuniecie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Przepis ten odwołuje się do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) w którym wskazano, że dla celów ustalenia wysokości należnej opłaty, przyjmuje się stawki w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm. Jednocześnie w art. 89 ust. 3 ustawy ustawodawca wskazał, że jeżeli ustalenie obwodu zniszczonego lub usuniętego bez zezwolenia drzewa jest niemożliwe, z powodu braku kłody, obwód do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10 %. Kolegium stwierdziło, iż w niniejszym postępowaniu administracyjna kara pieniężna ustalona została prawidłowo przy zastosowaniu zasad określonych w ustawie o ochronie przyrody i w obowiązujących aktach wykonawczych. Wysokość kary stanowi iloczyn stawki za 1cm obwodu pnia ([...]zł za 1cm obwodu pnia pomnożone przez współczynnik korygujący stawkę [...], co dało wartość stawki równą [...]zł), i wielkości obwodu usuniętego kasztanowca, tj. [...] cm (dało wartość [...]), a następnie pomnożone przez 3 (trzykrotność opłaty). Iloczyn stanowi wartość określoną w zaskarżonej decyzji. Powyższa decyzja została zaskarżona przez R. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego . Skarżący wniósł o: 1/ stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy z dnia [...]r. znak [...] 2/ ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Gminy i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez umorzenie postępowania lub jej zmianę 3/ ponadto, na podstawie art. 61 §2 pkt.2 lub §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o wstrzymanie wykonania wydanej decyzji wymierzającej skarżącemu karę administracyjną w kwocie [...] zł do czasu zakończenia postępowania przed sądem administracyjnym. Wnosząc o powyższe skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: - naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 6-10 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak: zasady praworządności, dochodzenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, informowania stron, czynnego udziału stron w postępowaniu, między innymi poprzez nie przeprowadzenie właściwego postępowania wyjaśniającego, czy faktycznie skarżący dokonał wycięcia drzewa na należącej do niego nieruchomości w Starej Rudnicy na działce nr 54/3, czy też usunął tylko chory konar, nie poinformowania skarżącego o tym, że wycięcie konara drzewa nie jest równoznaczne z wycięciem drzewa i że skarżący może w tym zakresie zgłaszać odpowiednie wnioski w toku postępowania - a mających istotny wpływ na wynik sprawy, - naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię i zastosowanie, a w szczególności: a/ art. 83 ust 1,- art. 84 ust 1, art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust.3, art. 89 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 16.04.2004r. o ochronie przyrody ( Dz.U Nr 92, poz. 880) polegające między innymi na bezpodstawnym przyjęciu, że usunięcie chorej części drzewa gatunek kasztanowiec na nieruchomości należącej do skarżącego wymagało pozwolenia i w konsekwencji naliczenia określonej w decyzji burmistrza kary administracyjnej, b/ rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew i krzewów (Dz.U. Nr 219, poz.2229); - błędną ocenę zebranego materiału dowodowego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia polegającą na przyjęciu, że stan zdrowotny ściętego konaru drzewa nie miał znaczenia dla oceny, że faktycznie nie dokonano wycięcia drzewa lecz jego odgałęzienia /konar/, który w dodatku stanowił zarazem zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi, w tym ruchu drogowego, i mienia. Zdaniem organu I instancji dokonano wycięcia drzewa w warunkach braku zezwolenia na jego usuniecie, ze względu na jego zły stan zdrowotny. Jednocześnie organ I instancji nie uwzględnił argumentów skarżącego, iż wycięte drzewo powodowało poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi, mienia, w tym ruchu drogowego bowiem kilka metrów od tego drzewa biegnie droga publiczna. Organ I instancji przyjął, że nie zachodziły przesłanki do uznania, iż wycinka drzewa nie wymaga zezwolenia jak również, że nie powinna być za jego wycięcie nałożona na skarżącego kara administracyjna. Faktycznie został usunięty jeden z rosnących konarów drzewa, który był przy tym spróchniały i mógł w każdej chwili upaść niszcząc mienie i powodował bardzo realne zagrożenie dla ludzi i ruchu drogowego. Skarżący przyznał się do usunięcia części drzew sądząc, iż spotka to się z życzliwym zrozumieniem ze strony lokalnej władzy. Nie zdawał sobie sprawy, że spowoduje to aż takie konsekwencje finansowe. Należało jednak oczekiwać, że urzędnicy, którzy byli na oględzinach wyciętego konara zwrócą uwagę na fakt, iż drzewo składało się z dwóch części, konar który wyciął nie był samodzielnym. W takiej sytuacji zdaniem skarżącego nie można mówić o wycięciu drzewa lecz jego części i to w celach pielęgnacyjnych. Na okoliczność, że w miejscu, w którym znajdował się wycięty konar rośnie jeszcze druga część zdrowego kasztanowca skarżący przedkłada fotografie. Wynika z nich wyraźnie, że pozostały pień jest grubszy od wyciętego konaru Nie było więc podstaw do tego aby uznać, że dokonał wycinki drzewa lecz faktycznie był to zabieg pielęgnacyjny, ratujący wręcz pozostałą część drzewa przed uschnięciem czy też zniszczeniem. Z powyższych względów na takie higieniczne wycięcie, według skarżącego nie było potrzeby uzyskiwać zezwolenia. Ponadto skarżący podniósł, że nawet gdyby przyjąć, że na usuniecie części drzewa. wymagane było pozwolenie, to skoro nie pobiera się opłaty za wycięcie drzewa, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie powinna być nałożona na niego kara. Niezależnie od tego kara została wyliczona zbyt wysoko, bowiem przyjęto za podstawę zbyt duży obwód pnia na samym dole, zamiast w odległości 130 cm od ucięcia. Faktycznie grubość ściętego konaru jest mniejsza od przyjętej przez Burmistrza. W chwili sporządzania protokołu skarżący nie wiedział jakie zasady obowiązują przy określaniu podstawy naliczenia opłaty i kary za usunięcie drzewa. Skarżący stwierdził także, że ponieważ faktycznie drzewo zachowuje nadal żywotność to płatność nałożonej kary winna być zgodnie z art. 88 ust. 3 cytowanej ustawy być odroczona na okres 3 lat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r. Kolegium wstrzymało wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 ww. ustawy. Sąd nie dokonuje więc kontroli aktów lub czynności pod względem słusznościowym i nie orzeka co do istoty sprawy. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdził, aby organy administracji wydając zaskarżone decyzje naruszyły przepisy prawa materialnego czy przepisy postępowania administracyjnego w stopniu przesądzającym o niezgodności z prawem tych decyzji. Bezspornym w niniejszej sprawie było, że skarżący R. K. na działce nr [...] obręb [...], gmina [...], której jest właścicielem, wyciął jednego kasztanowca. Fakt ten oraz dane dotyczące wyciętego drzewa zostały potwierdzone w prawidłowo sporządzonym protokole oględzin. W myśl art. 83 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.) usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości. Jeżeli posiadacz nieruchomości nie jest właścicielem - do wniosku dołącza się zgodę jej właściciela. Nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia w stosunku do drzew i krzewów: w lasach, owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową, na plantacjach drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat, usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału, które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu, stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Żadna z powyższych okoliczności zwalniających z obowiązku uzyskania zezwolenia nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Zgodnie z art.85 ust.3 ustawy o ochronie przyrody jeżeli drzewo rozwidla się na wysokości poniżej 130 cm, każdy pień traktuje się jako odrębne drzewo. Powyższy przepis w ust.1 określa także, iż opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. Przy wydawaniu zezwoleń na wycięcie drzew zasadą jest, że obwód pnia ustala się na wysokości 130 cm ( art.85 ust.2 ww. ustawy ). Jednakże przy ustalaniu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia, obwód usuniętego bez zezwolenia drzewa do wyliczenia kary, może być ustalony w inny sposób. W niniejszej sprawie obwód ten ustalony został na podstawie art.89 ust.3 ustawy o ochronie przyrody, bowiem kłoda została wcześniej pocięta. Zgodnie z tym przepisem, w takiej sytuacji obwód pnia ustala się, przyjmując najmniejszy promień pnia i pomniejszając wyliczony obwód o 10% (wzór na obliczenie obwodu - 2πr – gdzie π = 3,14, r = 25cm – średnica pnia wynosiła bowiem 50 cm). Zgodnie z art.89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody administracyjną karę pieniężną, za wycięcie drzew bez zezwolenia, ustala się w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 85 ust. 4 pkt 1. Sąd dokonując ustalenia czy kara pieniężna za usunięte drzewa została prawidłowo wyliczona zanalizował zawarty w decyzji organu I instancji sposób wyliczenia i stwierdził, że organy administracji przeprowadziły właściwe działania matematyczne, z uwzględnieniem obowiązujących stawek na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) w związku z obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005r. (M.P. Nr 62, poz. 861). Dlatego też, organ I instancji - Burmistrz prawidłowo postąpił wymierzając skarżącemu karę pieniężną za usunięcie kasztanowca bez wymaganego zezwolenia, zaś organ odwoławczy zasadnie utrzymał powyższą decyzję w mocy (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody). Wobec powyższego choć kara pieniężna jest wysoka i będzie niewątpliwie dużym obciążeniem finansowym dla skarżącego to została poprawnie wyliczona. W świetle przytoczonych przez Sąd przepisów ustawy o ochronie przyrody, a w szczególności art.85 i art.89, oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, zarzuty podnoszone przez skarżącego w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób właściwy, zgodny z obowiązującymi przepisami postępowania administracyjnego oraz ustawy o ochronie przyrody. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny , na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ), skargę oddalił.