II SA/Sz 480/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzewa bez zezwolenia p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w sprawie, 2) ustanowić radcę prawnego. Skarżący R.K., w odpowiedzi na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie (...(, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...(, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia (...(, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi ponad kwotę (...(, a w pozostałej części odmówił zwolnienia, oraz odmówił ustanowienia radcy prawnego. Referendarz sądowy nie znalazł bowiem podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w rozpatrywanej sprawie. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skarżący i jego żona mieszkający w N., utrzymują się z zasiłków wynoszących miesięcznie (...( i mają na utrzymaniu dwoje dzieci. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego skarżącego wynika natomiast, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania w B. wynoszą (...( (czynsz i energia elektryczna). Ponadto, pomimo wezwania referendarza sądowego, wnioskodawca nie przedłożył decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej na terenie Polski, której to nieruchomości jest właścicielem. Wnioskodawca nie przedstawił także wyciągu z rachunku bankowego swojej żony, choć z decyzji przyznającej zasiłek socjalny wynikało, że M.K. posiada rachunek bankowy. Pismem z dnia 9 lipca 2007 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż w chwili obecnej jego sytuacja finansowa uległa zmianie. Od ponad pół roku skarżący pozostaje w separacji z żoną, która wystąpiła z pozwem o rozwód, mieszka sam, utrzymuje się z zasiłku socjalnego w wysokości (...( i łoży na utrzymanie dzieci. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż nie płaci podatku od nieruchomości położonej w Polce, gdyż przysługuje mu ustawowe zwolnienie. W związku z tym, że złożenie sprzeciwu przez skarżącego spowodowało, iż postanowienie z (...( utraciło moc, sprawa przyznania prawa pomocy R.K. podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., postanowieniem z dnia (...(, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd stwierdził bowiem, że skarżący nie uzupełnił danych w żądanym zakresie, zaś z przedstawionych przez skarżącego okoliczności nie wynika, iż jego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższe orzeczenie skarżący wniósł zażalenie, w którym przestawił okoliczności, świadczące o tym, iż ustanowiony przez niego pełnomocnik do doręczeń w Polsce musiał zostać błędnie poinformowany przez pocztę o pozostawieniu w urzędzie pocztowym wezwania Sądu z dnia 15 listopada 2007 r. do przedstawienia dodatkowych dokumentów przez skarżącego. Wyjaśnił też m.in., iż nie posiada lokalu mieszkalnego na własność, lecz jedynie dysponuje spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu mieszkalnego położonego w B. Przedłożył także sporządzone przez tłumacza przysięgłego przekłady z języka niemieckiego - zestawienia zbiorczego obrotów z konta osobistego za okres od 2 listopada 2007 r. do 15 stycznia 2007 r. oraz zaświadczenie z Urzędu ds. Młodzieży w B. o przekazywaniu z funduszu zaliczki alimentacyjnej na syna skarżącego – K. Postanowieniem z dnia (...(, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił opisane powyżej postanowienie z (...(i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S. Zdaniem Sądu drugiej instancji, okoliczności przedstawione przez skarżącego w zażaleniu, które świadczą o pogorszeniu jego sytuacji majątkowej, mogą usprawiedliwić możliwość przyznania skarżącemu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. ponownie rozpoznając sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej zwanej: P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź posiadane przez nie środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że ubiegający się o pomoc prawną powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Może się on zatem zwrócić o pomoc państwa dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności, takie jak stan zdrowia, sytuację osobistą, rodzinną, wiek, zawód, nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych. Mając powyższe na uwadze, po analizie informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz danych wynikających ze sprzeciwu, zażalenia oraz z załączonych dokumentów, Sąd stwierdził, iż zachodzą przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przedstawione we wniosku okoliczności, szczególnie sytuacja osobista i majątkowa wnioskodawcy dowodzą, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zamieszkuje obecnie w N., gdzie samodzielnie tworzy gospodarstwo domowe (żona wraz z synem i pasierbicą zamieszkują osobno; małżonka wszczęła procedurę rozwodową). Nie posiada stałego zatrudnienia, zasadniczo utrzymuje się z zasiłku socjalnego, który przyznano mu na zabezpieczenie utrzymania oraz na pokrycie kosztów mieszkania i ogrzewania. Jedyny majątek skarżącego stanowi działka o powierzchni (...(, w trakcie zabudowy, położona w S.R. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności (na dzień 15 stycznia 2008 r. stan jego konta stanowiła kwota (...(), nie stać go na wypłatę alimentów na rzecz małoletniego syna K.K. (Urząd ds. Młodzieży w B. przekazuje małżonce skarżącego zaliczkę alimentacyjną dla syna). Uznając zatem, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi podstawa do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.