II SA/Sz 480/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie bez zezwolenia drzewa p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2007 r. na wniosek skarżącego – R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zwolnił skarżącego od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi ponad kwotę 500 zł, a w pozostałej części odmówił zwolnienia, oraz odmówił ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Sąd podniósł, iż skarżący i jego żona mieszkający w Niemczech, utrzymują się z zasiłków wynoszących miesięcznie 1148 EUR i mają na utrzymaniu dwoje dzieci. Z przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego skarżącego wynika natomiast, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania w B. wynoszą 517 EUR (czynsz i energia elektryczna). Pomimo wezwania referendarza sądowego, wnioskodawca nie przedłożył decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej na terenie Polski, której to nieruchomości jest właścicielem. Ponadto skarżący nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego swojej żony, a z decyzji przyznającej zasiłek socjalny wynikało, że M. K. rachunek bankowy posiada. Dlatego Sąd uznał, iż skarżący nie wykazał, iż znajduje się rzeczywiście w niedostatku i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 9 lipca 2007 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podniósł, iż w chwili obecnej jego sytuacja finansowa uległa zmianie. Od ponad pół roku skarżący pozostaje w separacji z żoną, która wystąpiła z pozwem o rozwód, mieszka sam, utrzymuje się z zasiłku socjalnego w wysokości 685,59 Euro i łoży na utrzymanie dzieci. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż nie płaci podatku od nieruchomości położonej w Polce, gdyż przysługuje mu ustawowe zwolnienie. W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z art. 255 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd pismem z dnia 15 listopada 2007 r. wezwał wnioskodawcę pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, by w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, przedłożył: wykaz miesięcznych wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie zajmowanego przez skarżącego mieszkania wraz z rachunkami potwierdzającymi ich poniesienie za okres od lipca do października 2007 r., oświadczenia czy małoletnie dzieci pozostają ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, a jeżeli nie, to do wykazania, w jaki stopniu skarżący łoży na ich utrzymanie. Wezwanie powyższe ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik do doręczeń – A. K. odebrała w trybie zastępczym w dniu 4 grudnia 2007 r. Wnioskodawca w zakreślonym terminie nie wykonał zobowiązania Sądu i nie przedłożył żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. ustalił, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż wniesiony przez skarżącego sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 czerwca 2007 r. spowodował, iż wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należało rozpoznać "na nowo". Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza sądowego z mocy ustawy (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy zwrotu "gdy wykaże". Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 maja 2007 r. wskazał, iż wraz z żoną i dwojgiem dzieci mieszka w B., a rodzina utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych skarżącego wynoszącego 694 Euro i zasiłku z opieki społecznej otrzymywanego przez żonę w kwocie 402,20 Euro. Wnioskodawca podał, że posiada działkę w trakcie zabudowy położoną w S. o pow. 0,30 ha i nie posiada innego majątku ani żadnych oszczędności. Z kolei z wniesionego przez skarżącego w dniu 9 lipca 2007 r. sprzeciwu wynika, iż jego sytuacja majątkowa uległa zmianie, gdyż obecnie mieszka sam i utrzymuje się z zasiłku socjalnego w wysokości 685,59 Euro, na potwierdzenie których to faktów skarżący przedłożył przetłumaczone na język polski zaświadczenia. Do sprzeciwu skarżący dołączył również pismo sporządzone przez adwokata świadczące o tym, iż żona skarżącego wystąpiła o rozwód. Ponadto skarżący oświadczył, iż łoży na utrzymanie dzieci, nie wskazując jednak w jakiej wysokości. Ponieważ na podstawie informacji wynikających ze sprzeciwu Sąd doszedł do przekona, iż wskazane przez stronę w sprzeciwie okoliczności były odmienne od tych, które były przedmiotem oceny zawartej w postanowieniu Sądu z dnia 22 czerwca 2007 r., wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów w celu ustalenia obecnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Stosownie bowiem do art. 255 tej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wnioskodawca w zakreślonym terminie dokumentów tych nie przedłożył. Oświadczenie skarżącego z dnia 9 lipca 2007 r. zawiera jedynie informacje dotycząca dochodów w postaci zasiłku w wysokości 685,59 Euro, która to informacja jest niewystarczająca do oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych. Co prawda wnioskodawca wskazał, iż obecnie mieszka sam, łoży na utrzymanie dzieci, ale nie wskazał, w jakiej wysokości ponosi niezbędne wydatki na swoje utrzymanie i w jakim stopniu łoży na utrzymanie dzieci. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, iż do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Skoro, przytoczone przez skarżącego okoliczności dotyczące sytuacji materialnej nie zostały potwierdzone, ani też nie uzupełniono danych w żądanym zakresie, pomimo wezwania Sądu (w dniu 15 listopada 2007 r.), a dokumenty załączone do sprzeciwu nie są wystarczające do pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego, należało uznać, że strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec braku podstaw do zastosowania art. 246 § 1 pkt 1 - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.