II SA/Sz 481/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska/spr/ Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant : Anna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2004r. sprawy ze skargi P. F. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawienie uprawnień kombatanckich o d d a l a skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił P. F. uprawnień kombatanckich przyznanych przez [...] z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej oraz działalności w ruchu oporu A. L. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, w toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że P. F. w okresie od [...] r. do [...] r. pełnił służbę i był zatrudniony w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, co zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ze zm.) powoduje, że nie przysługują mu uprawnienia kombatanckie z żadnych tytułów. Po rozpoznaniu wniosku P. F. o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy wyrokiem z dnia [...] r. sygn. akt. SA/S [...] oddalił skargę P. F. na powyższą decyzję. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że Kierownik Urzędu zasadnie pozbawił P. F. uprawnień kombatanckich, bowiem w toku postępowania bezspornie ustalił, że skarżący był zatrudniony w okresie od [...] r. do [...] r. w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, a w sprawie nie zachodzą okoliczności o których mowa wart. 21 ust. 3 ustawy kombatanckiej. P. F. będąc funkcjonariuszem Urzędu Bezpieczeństwa brał czynny udział w likwidacji oddziałów [...] Następnie, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych , na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy kombatanckiej odmówił P. F. przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu [...] r. P. F. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przywrócenie należnych uprawnień kombatanckich, których został pozbawiony decyzją z dnia [...] r. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. i poprzedzającej jej decyzji z dnia [...] o pozbawieniu P. F. uprawnień kombatanckich oraz decyzji z dnia [...] r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że wniosek nie jest zasadny, bowiem strona nie wskazała aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji ostatecznej.. Po rozpoznaniu wniosku P. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ ten decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia z dnia [...] r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] r. i poprzedzającej jej decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że stosownie do art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego który wyraża zasadę trwałości decyzji ostatecznych, uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Kodeksie. Oznacza to, że decyzja ostateczna nie może być w zasadzie wzruszona, z wyjątkami ściśle określonymi w kpa. Jednym z takich wyjątków jest przepis art. 154 kpa, zgodnie z którym (§ 1) decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym ważny interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem Kierownika Urzędu, słuszny interes strony nie może się jednakże sprowadzać do obchodzenia innych przepisów prawa tj. w niniejszej sprawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o kombatantach. Niewątpliwie w interesie strony leżałoby uniknięcie sankcji wskazanego przepisu ustawy, jednakże organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) i w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do zachowania przyznanych uprawnień kombatanckich zobowiązane są do podjęcia decyzji o ich pozbawieniu. Organ wskazał, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy P. F. nie podał nowych faktów, które byłyby nieznane Kierownikowi Urzędu podczas podejmowania decyzji pozbawiającej stronę uprawnień kombatanckich. Bezsporne w sprawie jest, że P. F. w latach [...] był zatrudniony w charakterze [...] i [...] Świadczą o tym dokumenty [...] z dnia [...] r., z dnia [..] r., z dnia [...] r., zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Policji z dnia [...] r. oraz ankieta wypełniona o podpisana przez stronę. Zgodnie zaś z dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt. 4 lit. a ustawy kombatanckiej, uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a w myśl art. 25 ust. 2 pkt. 1 lit. a osoby takie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Z ww. przepisu wynika, że sam fakt zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej w wymienionym okresie stanowi wystarczającą przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Jednak art. 21 ust. 3 pkt. 1 ustawy kombatanckiej stwarza możliwość zachowania tych uprawnień przez osoby zatrudnione w latach 1944-56 w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Ciężar udowodnienia wskazanych wyżej okoliczności spoczywa na osobie zainteresowanej. Dowodów takich strona nie przedstawiła. W dniu [...] r. P. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu skarżącego dodatku kombatanckiego. Podniósł, że Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 22 ustawy kombatanckiej jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji i nie jest zgodny z art. 19 i 30 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z waż y ł, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Skarżący w swoim piśmie z dnia [...]r. domaga się "[...]". Organ pismo skarżącego zakwalifikował jako wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa , może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym ważny interes społeczny lub słuszny interes strony. Podzielić należy stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że słuszny interes strony nie może się jednak sprowadzać do obchodzenia innych przepisów. Zdaniem Sądu przesłanką przywrócenia uprawnień kombatanckich jest ustalenie, iż według przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm./, określona osoba nie utracił by uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżący P. F. został pozbawiony uprawnień kombatanckich dlatego, że był zatrudniony w aparacie bezpieczeństwa publicznego. Skarżący był zatrudniony w [...], [...], [...] od dnia [...]r. w charakterze funkcjonariusza do dnia [...] Podstawą pozbawienia uprawnień kombatanckich z tej przyczyny był obowiązujący w chwili wydawania decyzji o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich przepis art. 25 ust.2 pkt 1 lit.a ustawy 24 stycznia 1991r. o kombatantach. Ówcześnie obowiązująca ustawa stanowiła, że uprawnienia kombatanckie nie przysługiwały w ogóle z żadnych tytułów osobom, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego, chyba, że osoby te przedstawiają dowody o których mowa w art. 21 ust.3 pkt 1 i 2 tej ustawy. W art. 21 ust.3 ustawy stwierdzono, że przepisów ustępu 2 lit.a i b nie stosuje się do osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy oraz do osób które przedłożą dowody, że podczas zatrudnienia, pełnienia służby lub funkcji w strukturach, jednostkach i na stanowiskach o których mowa w ust. 2 w pkt 4 lit. a i b, wykonywały wyłącznie zadania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, zatem żądanie przywrócenia mu uprawnień kombatanckich mogło być uwzględnione jedynie wtedy, gdyby skarżący przedłożył dowody okoliczności wymienionych w cytowanym przepisie art. 21 ust.3. Trafnie jednakże Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uzna, że skarżący nie wykazał wskazanych okoliczności. Skarżący przedstawił wprawdzie własne oświadczenie oraz zeznania świadka R. M. stwierdzające, iż nie brał udziału w zwalczaniu podziemia niepodległościowego, ale z dowodów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżący będąc funkcjonariuszem organów Bezpieczeństwa Publicznego brał czynny udział w likwidacji oddziałów [...]. Dowodami tym są dokumenty [...] z dnia [...]r. , z dnia [...]r. z dnia [...]r., zaświadczenie Komendy Wojewódzkiej Policy z dnia [...]r. oraz ankieta wypełniona i podpisana przez skarżącego. Wbrew temu co twierdzi skarżący z przebiegu jego służby nie wynika w sposób oczywisty, iż wykonywał wyłącznie zdania nie związane ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego wynika, że skarżący nie mógłby uzyskać uprawnień kombatanckich. Wskazane przez skarżącego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...]r. /opublikowane w Dz.U. z 2003r. Nr 72, poz. 658/ dotyczyło pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego na temat zgodności z konstytucją przepisu ograniczającego termin ubiegania się o przyznanie uprawnień kombatanckich, wynikającego z art. 22 ust.3 ustawy o kombatantach, Trybunał Konstytucyjny uznał, iż przepis ten jest niezgody z ustawą zasadniczą i uchylił go. Orzeczenie to nie może jednak mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, bowiem żadna z decyzji organu nie była wydana na podstawie art. 22 ust.3. Dodatkowo organ odmawiając uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w rozpatrywanej spawie znalazło zastosowanie. Mając wskazane względy na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ skargę oddalił.