II SA/Sz 482/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Małgorzata Płocharska - Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego I. o d d a l a skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. P. kwotę [...] obejmującą wynagrodzenie za zastępstwo procesowe udzielone na zasadzie prawa pomocy oraz należną stawkę podatku od towarów i usług. Starosta decyzją z dnia [...] o Nr [...] wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit "b" oraz art. 150a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz. U. Nr 99 poz. 1001 – zm - Dz. U. Nr 164 poz. 1366 z 2005r./ w zw. z art. 37 j ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /tekst jedn. Dz. U. Nr 6 poz. 56 z 2001r./ w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2001r. oraz art. 104 Kpa odmówił J. B. przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ ustalił, że J. B. i w dniu [...] złożył wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego i wyjaśnił, że stosownie do art. 150 a ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001r. przysługuje osobie, która do dnia 12 stycznia 2002r. spełniła warunki do jego nabycia. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 37 j ust. 1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 2001r. prawo do zasiłku przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej w ustawie warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 35 lat dla mężczyzn, lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze Starosta stwierdził, że skarżący do dnia [...] spełnił warunki wymagane do przyznania statusu osoby bezrobotnej i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jednakże nie udokumentował wymaganych ustawowo lat pracy uprawniających do przyznania zasiłku przedemerytalnego, bowiem jak wynika z akt sprawy Jego staż pracy wynosi [...] lat i [...] dni, w tym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni w warunkach szczególnych. J. B. i w odwołaniu wniósł o zmianę powyższej decyzji oraz podniósł, że pozostałe brakujące wymagane ustawowo lata pracy w warunkach szczególnych (na stanowisku [...] ) udowodnił na podstawie zeznań świadków, którymi były osoby współpracujące w tym czasie ze skarżącym w Gospodarstwie Rolnym. Powyższy staż obejmował okres od [...] do [...]. Ponadto skarżący w odwołaniu wskazał na swoją trudną sytuację materialną oraz osobistą. Do odwołania J. B. dołączył zeznania świadków – J. C. oraz J. S. oraz świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawione przez Agencję Własności Rolnej - Składnica Akt w [...]. Wojewoda decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 150 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz. 1001 ze zm.) w zw. z art. 37 j ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001r. Nr 6 poz. 56 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001r., po rozpatrzeniu odwołania J. B. – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy ustalił na podstawie akt administracyjnych, że skarżący zarejestrował się w urzędzie pracy w dniu [...] z prawem do zasiłku od dnia [...] Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego, z powodu nie udokumentowania wymaganego ustawowo okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, z wyliczeń organu wynika, że przepracował on [...] lat i [...] dni, w tym [...] lat [...] miesięcy [...] dni w warunkach szczególnych. Od powyższej decyzji J. B. wniósł odwołanie. W wyniku jego rozpatrzenia organ II instancji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ nie dał wiary zeznaniom świadków - J. C. oraz J. S., którzy potwierdzili wykonywanie przez skarżącego pracy w szczególnych warunkach od dnia [...] do dnia [...] jako [...], bowiem w dokumentacji brak było potwierdzenia o zatrudnieniu powyższych świadków w [...]. W toku tego postępowania organ dokonał analizy nadesłanych ze Składnicy Akt dokumentów, i stwierdził, że w dokumentach osobowych skarżącego dotyczących zatrudnienia w [...], nie ma dowodu na to, że strona zatrudniona była oraz wykonywała pracę na stanowisku [...]. Według Wojewody, otrzymane przez skarżącego świadectwo pracy dokumentujące wykonywanie pracy w warunkach szczególnych od dnia [...] do dnia [...] jest zgodne z pozostałymi dokumentami. W świetle powyższych dowodów organ II instancji decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...], która to decyzja stała się ostateczna. Wojewoda podniósł, że wobec kolejnego wniosku skarżącego z dnia [...] o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, zostało wszczęte kolejne postępowanie, w wyniku którego została wydana zaskarżona decyzja Starosty. Z dalszej części uzasadnienia wynika, że organ odwoławczy nie zakwestionował przyjętej przez organ I instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia czyli art. 150 a ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wyjaśnił, że prawo do zasiłku przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001r., przysługuje osobie która do dnia 12 stycznia 2002r. spełniała warunki do jego nabycia, z zastrzeżeniem ust. 2, stosownie do którego prawo do zasiłku przedemerytalnego albo świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która do dnia 12 stycznia 2002r. nie spełniła warunku posiadania okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, jeżeli w dniu 31 grudnia 2001r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych i w wyniku zaliczenia okresu pobierania tego zasiłku do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Organ odwoławczy ponadto wskazał, jakie warunki winny być spełnione w celu uzyskania zasiłku przedemerytalnego, oraz zacytował pełne brzmienia art. 37 j ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W konkluzji organ II instancji stwierdził, że strona skarżąca, chociaż do dnia 12 stycznia 2002r. spełniała warunki wymagane do przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie udokumentowała wymaganego okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego, bowiem organ podtrzymując swoją argumentację wyrażoną w decyzji z dnia [...], odmówił na podstawie art. 80 kpa wiarygodności zeznań świadków w przedmiocie zaliczenia spornego okresu wykonywania prac w szczególnych warunkach. Dlatego też uznając za udokumentowane [...] lat [...] dni stażu, w tym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni w warunkach szczególnych orzekł jak w rozstrzygnięciu. J. B. wniósł skargę na powyższą decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o przyznanie mu rzeczonego świadczenia oraz podniósł te same argumenty, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w tym o przesłuchanie w charakterze świadków J. C. oraz J. S.. Ponadto skarżący wskazał na swoją trudną sytuację osobistą oraz bytową. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co nastepuje: Skarga jest niezasadna. Na wstępie, w związku z wnioskami skargi, wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z kontrolnej funkcji sądu wynika, że nie jest uprawniony do zastępowania właściwych organów administracji publicznej w merytorycznym orzekaniu, a zatem nie wydaje wyroków przyznających świadczenia lub odmawiających ich przyznania. W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi (narusza prawo materialne lub przepisy postępowania administracyjnego) sąd taką decyzję uchyla ( lub stwierdza jej nieważność w przypadku kwalifikowanych naruszeń określonych w art. 156 § 1 Kpa), a w razie stwierdzenia, że decyzja zgodna jest z prawem- oddala skargę. Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji prowadzona jest w granicach zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej określanej jako P.p.s.a. według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Z tego między innymi powodu postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ma ograniczony charakter. Z przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a. wynika, że niedopuszczalny jest dowód z zeznań świadków i z tego powodu na rozprawie oddalony został zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych w niej świadków. Skarżący dołączył ponadto do skargi kopie dokumentów i zeznań świadków J. C. i J. S. spisanych w dniu [...] na formularzach ZUS, nie formułując co do tych dokumentów wniosków dowodowych. W ocenie sądu nie zachodziła co do nich konieczność wydania postanowienia dowodowego, skoro znajdują się one w aktach administracyjnych przedłożonych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę i były przedmiotem oceny organów orzekających w sprawie. Przechodząc do istoty sprawy należy podkreślić, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte na wniosek J. B. z dnia [...] o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Organy obu instancji wniosek ten rozpoznały na podstawie art. 150a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99,poz. 1001 ze zm.) w związku z art. 37 j. ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz.56 ze zm.). Z ustaleń organu odwoławczego, znajdujących oparcie w materiale dowodowym zawartym w aktach administracyjnych wynika, że w okresie wcześniejszym organy zatrudnienia obu instancji rozpatrywały już i rozstrzygały w kwestii prawa J. B. do zasiłku przedemerytalnego na podstawie takich samych okoliczności faktycznych i tych samych dowodów. W rezultacie, decyzją ostateczną Wojewody z dnia [...] (k.[...] akt adm.) utrzymującą w mocy decyzję Starosty z dnia [...] odmówiono J. B. prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu braku wymaganego art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu stażu pracy. Orzekające wówczas organy ustaliły, że strona przepracowała [....] lat i [...] dni, w tym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni w warunkach szczególnych. Po analizie zebranego w poprzedniej sprawie materiału dowodowego, organ II instancji nie uwzględnił twierdzeń strony oraz nie dał wiary zeznaniom świadków J. C. i J. S. spisanych w dniu [...] na formularzach ZUS na okoliczność pracy J. B. w [...] w okresie od [...] do [...] w szczególnych warunkach w charakterze [...] a oparł się na treści świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach (k.[...] akt adm.) potwierdzającego zatrudnienie strony w [...] w charakterze [...] w okresie od [...] do [...]. Powyższa decyzja ostateczna z dnia [...] funkcjonowała w obrocie prawnym w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia [...] o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, co wobec obowiązującej w procedurze administracyjnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 Kpa), powodowało, że organy rozpatrujące nowy wniosek decyzją tą były związane. W świetle przedłożonych przez skarżącego dowodów w postępowaniu administracyjnym, nie ulega wątpliwości, że swój wniosek oparł na tym samym materiale dowodowym, który był przedmiotem oceny przy rozpatrzeniu wniosku będącego przedmiotem decyzji z dnia [...] co szczegółowo wykazał organ odwoławczy w uzasadnieniu obecnie kontrolowanej decyzji ostatecznej. W tej sytuacji, rozpatrywanie sprawy w tożsamym przedmiocie, co poprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną, lecz w zmienionym stanie prawnym kreowanym przez art. 150 a ust.1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (choć w istocie rzeczy zbliżonym do poprzedniego wynikającego z art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) nie pozwala co prawda na stwierdzenie istnienia powagi rzeczy osądzonej, lecz nie przekreśla ustaleń faktycznych i poprzedzającej je oceny dowodów, które legły u podstaw wcześniejszej decyzji ostatecznej istniejącej w obrocie prawnym. Dlatego, w ocenie sądu, nie narusza prawa odwołanie się przez organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do oceny dokonanej w poprzedniej decyzji, co do tych samych dowodów z dokumentów oraz ze źródeł osobowych i ponowne odmówienie wiary zeznaniom świadków na okoliczność okresu wykonywania przez skarżącego prac w szczególnych warunkach. Reasumując powyższe, sąd doszedł do wniosku, że dokonana zaskarżoną decyzją ocena dowodów nie jest dowolna i prawa nie narusza, a wynikające z niej ustalenia faktyczne są prawidłowe. Z ustaleń tych wynika, że skarżący przepracował [...] lat i [...] dni w tym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni w warunkach szczególnych, co nie wyczerpuje przesłanek prawa do zasiłku przedemerytalnego określonych w art. 37 j pkt 1 lub 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2001 r. do którego odsyła art. 150 a ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wobec powyższego odmowa przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego jest zgodna z prawem. Dlatego należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia na rzecz adwokata działającego na zasadzie prawa pomocy oparte zostało o przepis art. 250 tej samej ustawy.