II SA/Sz 483/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Asesor WSA Kazimierz Maczewski Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Płocharska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi S. M., L. M. i M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Nr [...]z dnia [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3. z a s ą d z a od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących S. M, L M. i M. M. kwotę po [...] zł ( [...]złotych ) dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych /Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856/, art. 1 ust. l ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113, poz. 1209/, art.15 i 17 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz. U. Nr 64, poz. 592/, § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Skarbu Państwa z dnia 25 listopada 2003r. w sprawie szczegółowego trybu wydawania decyzji /.../ (Dz. U. Nr 205, poz. 1991) po rozpatrzeniu odwołania M. M. oraz S. M. i L. M. od decyzji Burmistrza z dnia [...]r. w sprawie odmowy nieodpłatnego nabycia prawa własności nieruchomości - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...]r. Burmistrz odmówił M. M., S. M. i L. M. nieodpłatnego przekazania własności nieruchomości położonych w P. przy ul. M., działka nr [...] o pow. [...] m2, działka nr [...] i nr [...] o pow. ogólnej [...] m2 stwierdzając, że wskazani użytkownicy wieczyści nie spełniają warunków określonych w art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości /Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm./. Z ustaleń wynika bowiem, że nie wszystkim wymienionym osobom prawo użytkowania wieczystego przysługiwało zarówno w dniu [...]r. jak i w dniu [...]r. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli zainteresowani użytkownicy wieczyści powołując się na uprawnienia wynikające z następstwa prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odnosząc się do treści odwołania stwierdziło, że należy rozważyć czy wszystkim użytkownikom wieczystym przysługiwało prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zarówno w dniu [...] r. jak i w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001r. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z 26 lipca 2001r., ze zmianami wynikającymi z ustawy z dnia 11 kwietnia 2003r. o kształtowaniu ustroju rolnego /Dz. U. Nr 64, poz. 592/ osoby fizyczne, będące w dniu 26 maja 1990r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 24 października 2001r., użytkownikami wieczystymi wskazanych w tym przepisie nieruchomości, nabywają z mocy prawa własność tych nieruchomości z dniem, w którym decyzja o nabyciu prawa własności nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, stała się ostateczna. Prawo własności nabywają także osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. l ustawy, czyli jak przepis wskazuje poprzedników prawnych, którym prawo użytkowania wieczystego przysługiwało zarówno w dniu 26 maja 1990r. jak i w dniu 24 października 2001r. Z akt administracyjnych wynika, że w dacie 26 maja 1990r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowych nieruchomości na zasadzie wspólności majątkowej małżeńskiej, przysługiwało jedynie S. M.. Natomiast w wyniku uregulowania praw spadkowych, po zmarłej w dniu [...]r. Z. M., na dzień [...]r. współużytkownikami wieczystymi byli, obok S. M., także M. M. i L. M., w odpowiednich udziałach., Tak więc tylko S. M. był współużytkownikiem wieczystym przedmiotowych nieruchomości w dniu [...]r. oraz w dniu [...]r. Pozostałym osobom, prawo współużytkowania wieczystego, w odpowiednich częściach, przysługiwało tylko w jednej dacie tj. [...]r. Brakuje zatem podstawowej przestanki umożliwiającej stronom nabycie prawa własności na zasadach przewidzianych w ustawie z 26.07. 2001r. zgodnie z którą prawo użytkowania wieczystego winno przysługiwać wszystkim współużytkownikom wieczystym w obu wskazanych datach. M. M. oraz L. M. nie są także, w rozumieniu ustawy, następcami prawnymi osoby, która łącznie w dniach [...]r. i [...]r. była użytkownikiem wieczystym omawianej nieruchomości. Poprzednikowi prawnemu (zbywcy, spadkodawcy), prawo użytkowania wieczystego winno przysługiwać w obu datach, tj. w dniu [...]r. oraz w dniu [...]r. aby był spełniony warunek opisany w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 26.07.2001r.. Tego warunku nie spełniają spadkobiercy osoby, która była użytkownikiem wieczystym wprawdzie w dniu [...]r. lecz nie dożyła daty [...] spadkobierca wchodzi w prawa i obowiązki majątkowe spadkodawcy tylko w takim zakresie jaki przysługiwał spadkodawcy. Następca prawny, nabywa zatem nieodpłatnie prawo własności nieruchomości na podstawie ustawy z 26.07.2001r., tylko wtedy, gdy poprzednikowi prawnemu, prawo użytkowania wieczystego przysługiwało w obu wymienionych wyżej datach, a nie tylko w jednej z tych dat. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli S. M., L. M. i M. M., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucili, że bezpodstawnie odmówiono im nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności i wskazali, że są następcami prawnymi po zmarłej Z. M.. W związku z tym nabyli prawo własności, co zostało potwierdzone wydanym przez sąd postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. W tej sytuacji zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...]r., OSK [...] sformułował pogląd, że nie ma racjonalnych przesłanek do tego, by spadkobierców użytkownika wieczystego, który posiadał prawo użytkowania wieczystego w dniu [...]r., ale zmarł przed wejściem w życie ustawy, traktować na podstawie jej przepisów – gorzej – niż następców prawnych użytkownika wieczystego, którzy prawo to nabyli w drodze umowy kupna sprzedaży, czy w drodze spadku, po dniu wejścia w życie ustawy. W praktyce nabycie prawa użytkowania wieczystego przez omawiane kategorie następców prawnych, mógł niekiedy dzielić stosunkowo krótki okres czasu. Gdyby zatem przyjąć stanowisko przeciwne, to np. gdyby użytkownik wieczysty, który miał to prawo w dniu [...]r. zmarł w przededniu wejścia w życie ustawy z dnia 26 lipca 2001r., to jego spadkobiercy, następcy prawni, nie mieli by prawa do roszczenia o nieodpłatne nabycie własności nieruchomości, której stali się z mocy prawa, wstępując w miejsce spadkodawcy, użytkownikami wieczystymi, natomiast następcy prawnemu użytkownika wieczystego, który nabył to prawo w drodze dziedziczenia lub umowy następnego dnia po wejściu w życie ustawy z 25 października 2001r. roszczenie, o którym mowa, przysługiwałoby. Z analizy przepisów ustawy z 26 lipca 2001r. nie można w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyprowadzać wniosku, by zamiarem ustawodawcy było różnicowanie, na gruncie omawianej ustawy, sytuacji prawnej spadkobierców użytkownika wieczystego, który prawo to posiadał w dacie początkowej określonej w ustawie, tylko z uwagi na datę jego śmierci i wyeliminowanie spadkobierców, którzy prawo to nabyli wprawdzie po [...]r., ale przed 24 października 2001r. (wejściem w życie ustawy z 26 lipca 2001r.) z możliwości nabycia prawa własności nieruchomości w trybie powołanej ustawy. Tak więc spadkobierca osoby fizycznej, która w dacie 26 maja 1990r. była użytkownikiem wieczystym nieruchomości określonej w ustawie ( zmarłej przed dniem wejścia w życie ustawy) będąc kontynuatorem jej praw w zakresie użytkowania wieczystego spełnia warunki do uzyskania przedmiotowego roszczenia, jeżeli w dacie wejścia w życie ustawy był użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości. Podzielając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego należało przyjąć, że skarżący mają podstawy prawne do ubiegania się o przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności, ponieważ M. M. i L. M. są spadkobiercami zmarłej w dniu [...]r. Z. M., która była użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.