II SA/Sz 483/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpatrzeniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym skargi E. K. na decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego postanawia: odrzucić skargę. E. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności tej decyzji, podkreślając w piśmie procesowym z dnia 11 lipca 2018 r., że swoje żądanie motywuje tym, iż jego rodzicom zabrano własną ziemię, a w zamian nie otrzymali oni emerytury. Jego ojciec otrzymał emeryturę z tytułu pracy w Radach Narodowych, co wynika wprost z zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ – Burmistrz Miasta domagał się oddalenia skargi i zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania podnosząc, że zaskarżona decyzja, orzekająca o przejęciu gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi B., została wydana na podstawie art.9 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne. Organ wyjaśnił, że ani Gmina P., ani reprezentujący ją Burmistrz Miasta nie są następcą prawnym Skarbu Państwa w zakresie decyzji wydawanych w oparciu o wskazane przepisy. Jednocześnie pełnomocnik organu oświadczył, że Gmina P. nie dysponuje aktami administracyjnymi sprawy oraz nie posiada informacji gdzie akta te mogą się znajdować. Akta zostały nadesłane przez Gminę P. przy piśmie z dnia 10 lipca 2018 r., ze wskazaniem, że nie było możliwości wcześniejszego ich przekazania, bowiem znajdowały się w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Z akt sprawy wynika, że F. K. odwołał się od decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia [...]., w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. orzekł o utrzymaniu jej w mocy. Z urzędu natomiast jest sądowi wiadomo, że decyzja, której stwierdzenia nieważności domaga się E. K. była przedmiotem postępowania nieważnościowego, co do którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 448/12 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w P. z dnia [...] r., w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego. Skarżący, wezwany do sprecyzowania, czy domaga się stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji administracyjnej z [...] r., podtrzymał swój wniosek, podnosząc, że jego rodzice nie otrzymali emerytury z tytułu przejęcia ich gospodarstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (§ 2a), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Dalej wskazać należy, że stosownie do art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 3). W rozpoznawanej sprawie strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji, wydanej w dniu 21 sierpnia 1976 r. bezpośrednio do sądu. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym środkiem, służącym wyeliminowaniu z obrotu prawnego ostatecznych decyzji administracyjnych, dotkniętych jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – j.t. ze zm.), zwanej dalej "k.p.a." Tryb postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej został uregulowany w Kodeksie postępowania administracyjnego. W art. 157 § 1 k.p.a. wskazano, że właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Brak jest zatem możliwości orzekania w tym zakresie bezpośrednio przez sąd administracyjny, orzekanie w tych sprawach zostało bowiem zastrzeżone dla organów administracji publicznej. Właściwym trybem postępowania, z którego - jak wynika z poczynionych przez sąd ustaleń, skarżący już skorzystał, jest złożenie stosownego wniosku do odpowiedniego organu i dopiero po wydaniu rozstrzygnięcia przez ten organ, a następnie wyczerpaniu środków zaskarżenia (bądź ich pominięciu zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a.), możliwe będzie wystąpienie ze skargą do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tych względów, należało uznać, że skarga jest niedopuszczalna , co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a.