II SA/Sz 485/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. P. z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego Ł. S. kwotę [...]zł ([...] złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 - dalej jako "k.p.a."), art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134), po rozpatrzeniu odwołania Ł. S. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza K. P. z dnia [...] r. w sprawie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawczego na dziecko P. S., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że organ I instancji, na wniosek Ł. S., decyzją z dnia 15 października 2018 r. przyznał świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko do lat 18 - P. S. na okres od 1 października 2018 r. do 30 września 2019 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Organ I instancji stwierdził, przywołując wymagania z art. 5 ust. 3 ustawy, że zostało spełnione kryterium dochodowe, od którego ustawa uzależnia przyznanie świadczenia. Następnie, w związku z podjęciem przez małżonkę skarżącego zatrudnienia z dniem 1 grudnia 2018 r. i zmianą sytuacji dochodowej rodziny, decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję własną. Ustalił bowiem, że dochód rodziny z miesiąca stycznia 2019 r. przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko o kwotę [...]zł. W odwołaniu od tej decyzji strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i pozytywne rozstrzygnięcie, ponieważ przekroczenie dochodu wynosiło [...] zł. Ponadto skarżący poinformował, iż w związku z powyższym przekroczeniem kryterium dochodowego dokonał korekty PIT-37 za 2017 r. i oddał część ulgi podatkowej. Rozpatrując wniesione odwołanie Kolegium wskazało, że wnioskodawca poinformował organ o utracie przez żonę zatrudnienia z dniem 30 listopada 2018 r. i podjęciu zatrudnienia od dnia 1 grudnia 2018 r. u innego pracodawcy oraz przedstawił zaświadczenie o uzyskanym za miesiąc styczeń 2019 r. wynagrodzeniu netto w kwocie [...]zł. W oparciu o powyższe informacje i dane organ uznał, iż dochód rodziny wymaga skorygowania w oparciu o cyt. art. 2 pkt 20 lit. c ustawy. Bowiem nastąpiło uzyskanie dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy. Dochód trzyosobowej rodziny skarżącego za rok 2017, z uwzględnieniem dochodu uzyskanego, wyniósł [...] zł., a w przeliczeniu na osobę wynosił [...] zł. Powyższa kwota dochodu członka rodziny przekracza kryterium dochodowe ustalone w cyt. powyżej art. 5 ust. 3 ustawy, od której ustawa uzależnia wypłacanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko do lat 18. Kolegium podkreśliło, że ustawowe określenie "kryterium dochodowego", którego spełnienie jest wymagane do przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego, nie pozostawia organowi swobody w ocenie sytuacji materialnej uzasadniającej udzielenie pomocy. Organ zobligowany jest do ścisłego przestrzegania zasad obliczania tego dochodu. Ustawodawca ustalając kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia wychowawczego, nie przewidział żadnego wyjątku w tym zakresie. Nie ma tu zatem zastosowania, tak jak w przypadku świadczeń rodzinnych zasada "złotówka za złotówkę", która przy niewielkim przekroczeniu ustalonego progu dochodowego umożliwia przyznanie świadczenia ale w zmniejszonej wysokości. Brak takiego uregulowana w przepisach ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci skutkuje odmową przyznania świadczenia. Odpowiadając na pozostałe zarzuty skarżącego Kolegium wskazało, iż korekta PIT-37 za rok 2017 i rezygnacja z ulgi na dziecko umożliwia wystąpienie z ponownym wnioskiem o przyznanie świadczenia wychowawczego. Powyższa decyzja stałą się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której skarżący wniósł o: 1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna, 2. zasądzenie wypłaty należnego świadczenia za okres od 1 lutego 2019 r. w kwocie po 500 zł za każdy miesiąc, 3. zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek, 4. zasądzenie kosztów postepowania, jeżeli takie wystąpią. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W związku ze sformułowanymi w skardze wnioskami skarżącego o zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego wraz z ustawowymi odsetkami, wyjaśnić na wstępie należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2018 poz. 2107). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Przy czym sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza on zasady współżycia społecznego . Przeprowadzona według wyżej wskazanych kryteriów kontrola wydanych w niniejszej sprawie decyzji, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że przy ich wydawaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię i zastosowanie, skutkujących uchyleniem decyzji. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (j.t.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2134, zwanej dalej "ustawą o pomocy państwa w wychowaniu dzieci"). Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, członek rodziny nabył prawo do świadczenia wychowawczego w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Zgodnie z postanowieniami art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. W świetle art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast, w myśl art. 2 pkt 4 ww. ustawy, jeżeli jest w niej mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny, przy czym dochód członka rodziny - w myśl pkt 2 tego artykułu - oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a. Dochód uzyskany stosownie do art. 2 pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci oznacza uzyskanie dochodu spowodowane m. in. podjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że w rodzinie skarżącego doszło do uzyskania dochodu spowodowanej podjęciem zatrudnienia przez żonę skarżącego od dnia 1 grudnia 2018 r. w [...] Ustalenie tej okoliczności doprowadziło orzekające organy do stwierdzenia, że zmieniła się sytuacja dochodowa rodziny skarżącego mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, co dało podstawę do wydania w pierwszej i w drugiej instancji decyzji z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci o uchyleniu decyzji z dnia [...] r. nr [...] przyznającej skarżącemu świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko – syna [...] Istotnie, w art. 7 ust. 1-3a ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ustawodawca przewidział regulacje umożliwiające korektę dochodu rodziny z uwagi na zaistniałe zdarzenia zmian w strukturze dochodów rodziny tak, by możliwe było ustalenie dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Zdaniem Sądu, organy nie dokonały jednak prawidłowej wykładni powyższych przepisów i możliwości ich zastosowania w odniesieniu do ustalonego stanu faktycznego. Przepis art. 2 pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci stanowi, że dochód uzyskany oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem żaden z organów nie zauważył, że praca żony skarżącego w [...] nie była jej nowym zatrudnieniem, lecz kontynuacją zatrudnienia. Z akt sprawy wynika bowiem, że żona skarżącego zawarła z [...] umowę o dzieło na okres 1 marca 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. Wskazać w tym miejscu należy, że zatrudnienie może być podejmowanie poprzez zawarcie umowy o pracę, taką formę przybrało zatrudnienie żony skarżącego od 1 grudnia 2018 r., tj. stosunku pracy. Możliwe jest także zawarcie umowy zlecenia i wreszcie zawarcie umowy cywilno-prawnej, np. umowy o dzieło. Osoba wykonująca pracę na rzecz podmiotu, z którym zawarła którakolwiek ze wskazanych umów pozostaje w zatrudnieniu, niezależnie od rodzaju zawartej umowy. Z powyższego wynika, że żona skarżącego nie podjęła zatrudnienia lecz jej kontynuowała u innego pracodawcy. Taki stan faktyczny nie może być oceniany jako uzyskanie zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 20 lit. c ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zdaniem Sądu, w świetle brzmienia tego przepisu, bez znaczenia jest fakt, że nastąpiła zmiana pracodawcy i wysokości wynagrodzenia. Istotne jest to, że nie wystąpiła taka sytuacja, iż żona skarżącego nie pracowała i podjęła pracę. W ocenie Sądu, tylko taki stan faktyczny mógłby zostać uznany za uzyskanie zatrudnienia. Na podstawie powyższych rozważań należy stwierdzić, że organy błędnie ustaliły, iż w sprawie wystąpiła podstawa do weryfikacji ostatecznej decyzji z dnia [...] r. w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a jedynie wystąpienie tej podstawy uprawniało organy do wydania decyzji uchylającej rozstrzygnięcie przyznające prawo do świadczenia wychowawczego. Jednocześnie wskazane powyżej uchybienia, których dopuściły się organy w toku prowadzonego postępowania, nie pozostawiają wątpliwości, że rozpoznanie sprawy nastąpiło z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na jej wynik. Konsekwencję zaś wadliwe ustalonego stanu faktycznego w niniejszej sprawie stało się niewłaściwie zastosowanie normy prawa materialnego zawartej w art. 27 ust. 1 powołanej ustawy. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów dojazdu do Sądu orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.