II SA/Sz 489/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata R.G. kwotę [...]zł ([...]) powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy. Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. i Miasta S. z siedzibą w S. decyzją z dnia [...]. nr [...] na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2005r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru / Dz. U. Nr 6, poz. 40 z późn. zm./, art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. z UE, Nr L 345 z 20 listopada 2004r.), art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm./, po rozpoznaniu wniosku A. Ż. z dnia 15 maja 2006r., odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu: 1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 1367,59 zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, w którym stwierdzono niezgodności; 2. uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 1551,58 zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 15 maja 2006r. A. Ż. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych- łąk o powierzchni 7,01 ha. Organ przeprowadził kontrolę w terenie przy udziale wnioskodawczyni w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości w postaci zawyżenia powierzchni działek rolnych uprawniających do otrzymania płatności bezpośrednich o 4,95 ha. Producent rolny złożył wyjaśnienia, że w skutek blokady cieków wodnych dokonanych przez bobry nie było możliwe użytkowanie łąk. Organ podał, że podstawą odmowy przyznania płatności bezpośrednich i nałożenia sankcji był art. 138 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców oraz art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Zgodnie z tymi przepisami, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni stwierdzonej lub różnica ta wynosi ponad 20% i wynika z nieścisłości popełnionych umyślnie, za dany rok nie przysługuje żadna pomoc. Kwota nałożonych sankcji jest odejmowana z płatności, do których producent rolny byłby uprawniony w okresie trzech lat kalendarzowych. A. Ż. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wyjaśniła, że przedmiotowe płatności jej się należą, bowiem bobry uniemożliwiły jej działalność rolniczą na gruntach wskazanych we wniosku. Nałożenie na nią przez organ sankcji jest krzywdzące i niesprawiedliwe. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 2 ust. 1 i ust. 6, art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w związku art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U. Nr 35, poz. 217/, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005r. zmieniające rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej / Dz. U. Nr 36, poz. 326/, art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, art. 15 pkt 1, art. 22 ust. 2, art. 25 i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, po rozpatrzeniu odwołania A. Ż. od decyzji Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. i Miasta S. z siedzibą w S. z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w trakcie kontroli w dniu 25 sierpnia 2006r. stwierdzono nieprawidłowości w związku z powierzchnią działek ujętych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów, zaś obecna A. Ż. nie zgłosiła do protokołu kontroli żadnych zastrzeżeń. We wniosku zgłoszono grunty o powierzchni 7,01 ha, zaś powierzchnia gruntów nieuprawnionych do przedmiotowej płatności wynosiła 4,95 ha. Organ podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne, zaś warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha. Przyznanie producentowi rolnemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest możliwe po spełnieniu łącznie następujących warunków: 1/ producent rolny jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i posiada grunty rolne, 2/ grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej i przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, 3/ producent rolny jest posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, 4/ pojedyncza działka rolna, na której prowadzona jest uprawa posiada powierzchnię nie mniejsza niż 0,1 ha. Organ podał, że na podstawie § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie, co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca- w przypadku łąk. Organ stwierdził, że w toku kontroli ustalono, iż na przedmiotowych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza, tj. nie wykonano żadnych prac związanych z koszeniem okrywy roślinnej i jej usunięcia. Na zadeklarowanych działkach stwierdzono wieloletnie samosiejki drzew i roślin wieloletnich ( dokumentacja fotograficzna), co świadczy o tym, że grunty rolne nie były utrzymywane przez producenta w dobrej kulturze rolnej. Z uwagi na wyjaśnienie strony, że w czasie składania wniosku łąki nie były zalane, organ wskazał, iż w w/w wniosku producent rolny składa oświadczenie, że w przypadku zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na przyznanie płatności bezpośrednich poinformuje o tym Agencję. Organ przytoczył przepisy prawne umożliwiające stronie wycofanie wniosku lub jego zmianę. Organ podał też sposób wyliczenia różnicy powierzchni działek zgłoszonej we wniosku i ustalonej podczas kontroli. W związku tym, iż stwierdzona różnica przekroczyła 50% nieprawidłowości, płatność nie została przyznana i producent został wykluczony z przywileju uzyskania płatności w ciągu kolejnych trzech lat oraz nałożono na niego sankcje administracyjne, zgodnie z art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. A. Ż. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję. Wskazała, że pozbawienie jej płatności bezpośrednich przez organ było bezprawne, bowiem utrudnienia w korzystaniu z gruntów nie nastąpiły z jej winy, ale w skutek zalania łąk spowodowanego działalnością bobrów. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 53 ust. 1 stawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U. Nr 35, poz. 217/, do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. 27 lutego 2007r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dlatego też rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostało oparte o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Zgodnie z art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Płatności obejmują: 1) jednolitą płatność obszarową; 2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy: chmielu i innych roślin. Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego. Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję (art. 3a w/w ustawy). W pkt IX wniosku A. Ż. złożyła oświadczenie, że znane jej są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a także zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich; o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy- wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego; utrzymywania gruntów rolnych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest, min.: uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk. . W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zgłoszonych przez A. Ż. we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 50 %, dlatego też organ odmówił przyznania płatności bezpośrednich i nałożył sankcje. Spełnione zostały przesłanki z art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. W ocenie Sądu, sankcje wyliczono prawidłowo, mnożąc różnicę pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a ustalonym (7,01ha-2,06ha = 4,95ha) a stawką płatności obszarowej do jednego ha wynoszącą na rok 2006 – w przypadku stawki jednolitej płatności obszarowej 276,28zł oraz 313,45zł w przypadku stawki uzupełniającej płatności obszarowej. Zarzut skargi związany z niemożliwością wykorzystania rolniczo zgłoszonych gruntów na skutek działalności bobrów jest bezzasadny, bowiem to na producencie rolnym spoczywa obowiązek zgłoszenia prawidłowego obszaru działek uprawnionych do w/w płatności, utrzymywanego w dobrej kulturze rolnej oraz obowiązek poinformowania Agencji o zaistnieniu okoliczności mających wpływ na przyznanie w/w płatności. Zasady zgłaszania i szacowania szkód wyrządzonych przez dzikie zwierzęta w uprawach rolnych regulowane są odrębnymi przepisami prawnymi, które nie mają znaczenia przy rozstrzyganiu tej sprawy. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organy ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku a uprawnionym do otrzymania w/w płatności oraz nieutrzymywania przez skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej znajdują potwierdzenie w protokole kontroli jak i w dołączonej doń dokumentacji oraz zdjęciach. Z opisanych co do czasu i miejsca ich wykonania zdjęć wynika, że na wskazanych gruntach nie znajdują się uprawy, nie wykonano na nich zabiegu koszenia, a obszar był porośnięty wieloletnią roślinnością, w tym samosiejkami wierzby. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy i § 18 ust.1 pkt 1 lit.c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm. ).