II SA/Sz 490/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej,, Asesor WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania I. oddala skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokat B.K. kwotę [...] ([...]) powiększoną o kwotę należnego podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy. Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. i Miasta S. z siedzibą w S. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej / Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm./, § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich / Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm./ i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego / Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm./, art. art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30 kwietnia 2004r.) w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) / Dz. U. L 153 z 30 kwietnia 2004r. z późn. zm./, po rozpoznaniu wniosku A. Ż. z dnia 15 maja 2006r., odmówił przyznania płatności ONW na rok 2006. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 15 maja 2006r. A. Ż. złożyła wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 dotyczący łąk o powierzchni 7,01 ha. Organ przeprowadził kontrolę w terenie przy udziale wnioskodawczyni w wyniku, której stwierdzono nieprawidłowości w postaci zawyżenia powierzchni działek rolnych uprawniających do otrzymania tej płatności o 4,95 ha. Producent rolny złożył wyjaśnienia, że w skutek blokady cieków wodnych dokonanych przez bobry nie było możliwe użytkowanie łąk. Organ podał, że zgodnie z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zwanym dalej w skrócie "rozporządzeniem ONW", dla celów przyznania płatności ONW istotne jest, aby działki rolne położone były na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zaś wysokość płatności uzależniona jest od usytuowania działek w ramach poszczególnych stref ONW oraz wielkości powierzchni działek zadeklarowanych i użytkowanych przez producenta rolnego jako grunty orne, sady, łąki i pastwiska trwałe. W stosunku do działek istnieje wymóg prowadzenia na nich działalności rolniczej zgodnej z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Na mocy art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) przy przyznawaniu przedmiotowej płatności stosuje się art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. W świetle art. 51 ust. 1 w/w rozporządzenia , jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany we wniosku przekracza stwierdzony, który spełnia wszystkie warunki określone w zasadach przyznawania płatności ONW, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego po kontroli na miejscu pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeżeli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru. Natomiast jeżeli różnica ta przekracza 20 % stwierdzonego obszaru dla danej grupy upraw, producentowi rolnemu nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Organ podał, że w sprawie po kontroli stwierdzono obszar uprawniony do tej płatności o wielkości 2,06 ha. Różnica pomiędzy areałem zgłoszonym przez stronę we wniosku a stwierdzonym wyniosła 4,95 ha czyli powyżej 20 %, dlatego też organ odmówił przyznania producentowi rolnemu tej płatności. A. Ż. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wyjaśniła, że przedmiotowa płatność jej się należy, bowiem bobry uniemożliwiły jej działalność rolniczą na gruntach wskazanych we wniosku. Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej / Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm./, § 2 ust. 1 i ust. 2, § 4, § 6 ust. 4 i 4a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich / Dz. U. Nr 73, poz. 657 z późn. zm./, § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej /Dz. U. Nr 65, poz. 600 z późn. zm./, art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, po rozpatrzeniu odwołania A. Ż. od decyzji Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu P. i Miasta S. z siedzibą w S. z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w trakcie kontroli w dniu 25 sierpnia 2006r. stwierdzono nieprawidłowości w związku z powierzchnią działek ujętych we wniosku o przyznanie płatności ONW, zaś obecna A. Ż. nie zgłosiła do protokołu kontroli żadnych zastrzeżeń. We wniosku zgłoszono grunty o powierzchni 7,01 ha, zaś powierzchnia gruntów nieuprawnionych do przedmiotowej płatności wynosiła 4,95 ha. Organ podał, że producentowi rolnemu przysługuje przedmiotowa płatność po spełnieniu łącznie następujących warunków: 1/ producent rolny jest posiadaczem gospodarstwa rolnego i posiada grunty rolne, 2/ grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej i przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, 3/ producent rolny jest posiadaczem działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, 4/ pojedyncza działka rolna, na której prowadzona jest uprawa posiada powierzchnię nie mniejsza niż 0,1 ha. Organ podał, że na podstawie § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie, co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca- w przypadku łąk. Organ stwierdził, że w toku kontroli ustalono, iż na przedmiotowych działkach nie była prowadzona działalność rolnicza, tj. nie wykonano żadnych prac związanych z koszeniem okrywy roślinnej i jej usunięcia. Na zadeklarowanych działkach stwierdzono wieloletnie samosiejki drzew i roślin wieloletnich ( dokumentacja fotograficzna), co świadczy o tym, że grunty rolne nie były utrzymywane przez producenta w dobrej kulturze rolnej. Z uwagi na wyjaśnienie strony, że w czasie składania wniosku łąki nie były zalane, organ wskazał, iż w w/w wniosku producent rolny składa oświadczenie, że w przypadku zmiany okoliczności faktycznych mających wpływ na przyznanie płatności bezpośrednich poinformuje o tym Agencję. Organ przytoczył przepisy prawne umożliwiające stronie wycofanie wniosku lub jego zmianę. Organ podał też sposób wyliczenia różnicy powierzchni działek zgłoszonej we wniosku i ustalonej podczas kontroli. W związku tym, iż stwierdzona różnica przekroczyła 20% nieprawidłowości, płatność nie została przyzna zgodnie z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. A. Ż. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję. Wskazała, że pozbawienie jej płatności bezpośrednich przez organ było bezprawne, bowiem utrudnienia w korzystaniu z gruntów nie nastąpiły z jej winy, ale w skutek zalania łąk spowodowanego działalnością bobrów. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, pomoc finansową na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwana dalej "płatnością ONW", przyznaje się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar. Za działalność rolniczą, o której mowa wyżej, uważa się produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego i reprodukcyjnego, produkcję warzywniczą, roślin ozdobnych i grzybów uprawnych, sadownictwo, hodowlę i produkcję materiału zarodowego ssaków, ptaków i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu przemysłowego fermowego oraz chów i hodowlę ryb. Płatność ONW jest udzielana producentowi rolnemu do położonych na obszarach ONW działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, sady, łąki trwałe oraz pastwiska trwałe w wysokości zależnej od usytuowania działek w ramach poszczególnych stref ONW oraz wielkości powierzchni działek zadeklarowanych i użytkowanych przez producenta rolnego. Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W pkt IX wniosku A. Ż. złożyła oświadczenie, że znane jej są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego, a także zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności ONW; o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy- wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego; przestrzegania na obszarze całego gospodarstwa rolnego zwykłej dobrej praktyki rolniczej, zgodnie z przepisami dotyczącymi wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Działalność rolnicza jest prowadzona zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, jeżeli w gospodarstwie rolnym przestrzegane są wymagania określone § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, pomoc finansową na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Płatność ONW jest środkiem pomocowym przyznawanym producentom rolnym dodatkowo obok płatności bezpośrednich do gruntów na skutek niekorzystnego położenia gruntów, dlatego też grunty uprawnione do płatności ONW muszą spełniać też wymogi określone dla gruntów uprawnionych do płatności bezpośrednich. Tym samym stosuje się do nich przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, w tym § 1 ust. 1, tj. jest obowiązek koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk W niniejszej sprawie stwierdzona różnica pomiędzy obszarem zgłoszonych przez A. Ż. we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 20 % ( 7,01 ha-2,06ha ----------------------x 100%= 240,29%), 2,06 dlatego też organ odmówił przyznania płatności ONW. Spełnione zostały przesłanki z art. 51 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Zgodnie z nim, jeśli dla danej grup upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej, z wyjątkiem skrobiowych odmian ziemniaka i ich nasion zgodnie z odpowiednio art. 93 i 99 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 50 ust. 3 do 5 niniejszego rozporządzenia, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy jeśli różnica ta wynosi 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie zostanie przyznana żadna pomoc obszarowa. Systemy pomocy obszarowej oznaczają system płatności jednolitych oraz wszelkie inne systemy pomocy ustanowione zgodnie z tytułem IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, z wyjątkiem systemów ustanowionych zgodnie z rozdziałem 7, 11 oraz 12 tego tytułu /art. 2 pkt 12 w/w rozporządzenia/. Zarzut skargi związany z niemożliwością wykorzystania rolniczo zgłoszonych gruntów na skutek działalności bobrów jest bezzasadny, bowiem to na producencie rolnym spoczywa obowiązek zgłoszenia prawidłowego obszaru działek uprawnionych do w/w płatności, utrzymywanego w dobrej kulturze rolnej oraz obowiązek poinformowania Agencji o zaistnieniu okoliczności mających wpływ na przyznanie w/w płatności. Zasady zgłaszania i szacowania szkód wyrządzonych przez dzikie zwierzęta w uprawach rolnych regulowane są odrębnymi przepisami prawnymi, które nie mają znaczenia przy rozstrzyganiu tej sprawy. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organy ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku a uprawnionym do otrzymania w/w płatności oraz nieutrzymywania przez skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej znajdują potwierdzenie w protokole kontroli jak i w dołączonej doń dokumentacji oraz zdjęciach. Z opisanych co do czasu i miejsca ich wykonania zdjęć wynika, że na wskazanych gruntach nie znajdują się uprawy, nie wykonano na nich zabiegu koszenia, a obszar był porośnięty wieloletnią roślinnością, w tym samosiejkami wierzby. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm./ orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 tej ustawy i § 18 ust.1 pkt 1 lit.c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm. ).