II SA/Sz 490/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. i T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF B. S. i T. S. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że ich wspólny miesięczny dochód wynosi [...] zł i składa się na niego renta w wysokości [...] zł i emerytura w kwocie [...] zł. Miesięczne wydatki kształtują się na poziomie [...] zł i składają się na nie: czynsz – [...] zł, energia elektryczna i gaz – [...] zł, telefon stacjonarny – [...] zł, telefon komórkowy – [...] zł, Internet – [...] zł, TV kablowa – [...] zł, pożyczka i kredyt – [...] zł, spłata Lasów Państwowych – [...] zł, podatek od nieruchomości za działkę [...] – [...] zł, energia elektryczna działki [...] – [...] zł, ubezpieczenie samochodu – [...] zł, paliwo – [...] zł, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł, leki – [...] zł, środki czystości – [...] zł. Małżonkowie prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, nie mają nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz działka budowlana w [...] i działka budowlana o pow. [...]. Nadto w skład majątku małżeństwa wchodzi samochód osobowy [...] r. o wartości ok. [...] . zł. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) powoływanej dalej jako P.p.s.a. każdy z wnioskodawców został wezwany do przedłożenia : - wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wszystkich dorosłych członków rodziny kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania ( np. czynsz, prąd, woda, gaz) i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez oboje skarżących emerytur/rent w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii umowy pożyczki i kredytu wraz z harmonogramem spłat rat, - decyzji w sprawie podatku od nieruchomości działki budowlanej położonej w [...] na rok 2013 w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, przy czym złożenie żądanych dokumentów przez jednego z małżonków zwalnia z tego obowiązku drugiego małżonka. Mimo upływu zakreślonego terminu wnioskodawcy żądanych dokumentów nie nadesłali. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. W niniejszej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący pomimo skutecznie doręczonego wezwania nie uprawdopodobnili swojej złej sytuacji finansowej, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy. Wnioskodawcy byli bowiem zobowiązani do przedłożenia dokumentów obrazujących ich sytuację majątkową, jednak dokumentów tych nie przedłożyli. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o informacje znajdujące się w urzędowym formularzu PPF oraz akta sprawy. Z informacji zawartych w formularzu nie wynika aby skarżący znajdowali się w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawcy dysponują stałym miesięcznym dochodem w wysokości [...] zł, a miesięczne niezbędne wydatki wg oświadczenia zawartego w formularzu wynoszą ok. [...] zł – tj. czynsz – [...] zł, energia elektryczna, gaz – [...] zł, telefon – [...] zł, telefon kom. – [...] zł, TV kablowa – [...] zł. Stwierdzić należy, że skarżący nie podjęli nawet minimalnego wysiłku w celu wykazania swej złej sytuacji finansowej. Natomiast samo subiektywne przekonanie stron, że znajdują się w złej kondycji finansowej jest niewystarczające do przyznania prawa pomocy. Reasumując w ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazali, że nie są w stanie uiścić kwoty [...] zł tytułem należnego wpisu sądowego od wniesionej skargi. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.