II SA/Sz 497/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel /spr./,, Asesor WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant st.sekr.sąd. Maria Rosochacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] numer [...] Burmistrz Miasta i Gminy odmówił S. J. przyznania dodatku mieszkaniowego, w uzasadnieniu decyzji stwierdzając, iż rodzina wnioskodawcy składa się z [...] osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, gdyż sam fakt [...] nie stanowi o wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego. Ponadto zgodnie z art.5 ust.5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych dodatek nie przysługuje, gdyż powierzchnia użytkowa lokalu jest większa niż 30 powierzchni normatywnej a udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu przekracza [...] Od decyzji tej S. J. odwołał się podnosząc, iż jego [...] J. S. zamieszkuje wspólnie z rodziną w lokalu nr [...] w [...] i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Często wszyscy domownicy wyjeżdżają w poszukiwaniu pracy i trudno zastać kogoś w domu, a powiadomienia, że wywiad środowiskowy zostanie przeprowadzony, nie otrzymali. Następnie, bezpośrednio do organu odwoławczego, odwołujący się złożył trzy oświadczenia sąsiadów potwierdzające fakt zamieszkiwania [...] wspólnie z [...] S. J.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] numer [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podniósł, iż rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili orzekania, uwzględniając nowe okoliczności faktyczne. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w oparciu o treść art.5 ust.1 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz.U. Nr 71, poz.734 ) odmówił stronie przyznania dodatku mieszkaniowego. Orzekając nie włączył [...]– J. S. do gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Na podstawie art.4 ww. ustawy " przez gospodarstwo domowe rozumie się lokatora samodzielnie zajmującego lokal lub lokatora, jego małżonka i inne osoby wspólnie z nim stale zamieszkujące i gospodarujące, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tego lokatora." Z akt sprawy wynika, że w okresie od [...] do [...] J. S. była zameldowana na pobyt stały w miejscowości [...]. W podanym okresie czasu, trzykrotnie była zameldowana na pobyt czasowy w [...]. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na wysunięcie tezy, że J. S. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego ze S. J. i jego rodziną. Potwierdza to złożone przez S. J. oświadczenie z dnia [...], w którym pod odpowiedzialnością karną podał, iż jego czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów przez niego uzyskanych, a także przeprowadzony w dniu [...] wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, w trakcie którego żona oświadczyła, że matka w większości przebywa u swoich córek i nie łoży finansowo na utrzymanie rodziny, tylko od czasu do czasu zakupuje odzież dla dzieci, nie wymieniła też dochodów swojej matki. Kolejnymi dowodami potwierdzającymi, iż J. S. nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodziną skarżącego są oświadczenia złożone pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania przez pięć osób będących najbliższymi sąsiadami wnioskodawcy. Z tych pięciu osób jedna prosiła o wycofanie oświadczenia, gdyż nie chce wchodzić w konflikt z sąsiadem. Ponadto organ podkreślił, iż z ustaleń Ośrodka Pomocy Społecznej wynika, że S. J. nigdy nie powiadomił organu o zamieszkiwaniu i wspólnym prowadzeniu gospodarstwa domowego z [...], choć od blisko [...] lat rodzina korzysta z pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium przedstawione dowody wykluczają prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego J. S. z rodziną S. J.. W tej sytuacji Kolegium nie dało wiary trzem oświadczeniom złożonym przez osoby podające się za sąsiadów odwołującego, gdyż oświadczenia te zostały złożone bez rygoru zawartego w treści przepisu art.233 § 1 kk. Zgodnie z art.5 ust.5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: - 30% albo - 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Z akt sprawy wynika, powierzchnia zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku [...] w [...] wynosi [...] m2. Górny próg powierzchni użytkowej lokalu dla gospodarstwa [...] osobowego wynosi [...] m2. Tym samym powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez skarżącego przekracza powierzchnię normatywną o [...] m2. W tym miejscu nieodzownym staje się podkreślić, iż powierzchnia zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego przekracza również powierzchnię normatywną dla gospodarstwa 5 osobowego. W tym przypadku, powierzchnia normatywna wynosi [...] m2, zaś górny próg powierzchni wynosi [...]m2. To oznacza, że i przy takiej liczbie członków gospodarstwa domowego, powierzchnia lokalu zajmowanego przez S. J. przekracza powierzchnię normatywną o [...]m2. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bez uprzedniego powiadomienia, organ powołując się na przepisy ustawy i rozporządzeń wykonawczych stwierdził, iż nie ma obowiązku wcześniejszego powiadamiania o terminie przeprowadzenia wywiadu. W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało decyzję organu I instancji za zgodną z prawem. Następnie postanowieniem z dnia [...] numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało sprostowania wydanej decyzji stwierdzając, iż niewłaściwie wpisano w uzasadnieniu górny próg powierzchni normatywnej lokalu mieszkalnego zajmowanego przez S. J. oraz powierzchnię, o jaką lokal przekracza powierzchnię normatywną, a także błędnie wpisano powierzchnię normatywną dla gospodarstwa 5 osobowego i wywód dotyczący ustalenia, że również przy rodzinie pięcioosobowej, powierzchnia lokalu zajmowanego przez S. J. przekracza powierzchnię normatywną. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez S. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podniósł, iż organ odwoławczy nie uwzględnił oświadczeń przedstawionych w toku postępowania, nie dając im wiary z tego powodu, iż nie zostały złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej. Niedopuszczenie dowodu z przesłuchania świadków zaoferowanych przez skarżącego stanowi naruszenie art.75 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) Sąd właściwy jest do kontroli decyzji administracyjnych tylko w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Tak więc uchylenie decyzji administracyjnych przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ). W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów. Zgodnie z art.75 Kodeksu postępowania administracyjnego jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Jak z powyższego wynika forma oświadczenia przewidziana została dla strony i to tylko w sytuacji określonej w cytowanym przepisie. Art.79 Kpa ustanawia jedną z gwarancji realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu. Nakłada on na organ administracji obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem, a stronie daje prawo brania udziału w przeprowadzeniu dowodu, zadawania pytań świadkom, biegłym i stronom oraz składania wyjaśnień. Następną gwarancją realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym jest wprowadzenie warunku, od spełnienia którego uzależnione jest uznanie przez organ okoliczności faktycznej za udowodnioną. Warunkiem tym jest stworzenie przez organ przesłanek realizacji przez stronę prawa do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów ( art.81 Kpa ) i tylko wyjątkowo organ może odstąpić od zapewnienia realizacji tego prawa przez stronę. W niniejszej sprawie organy oparły swoje rozstrzygnięcie na dowodach zgromadzonych w wyniku postępowania prowadzonego z naruszeniem przedstawionych powyżej zasad. Zamiast przesłuchać świadków z zachowaniem wymaganych reguł, zastosowano formę przyjęcia oświadczenia od świadków, nie powiadamiając strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dało wiary przedstawionym przez stronę trzem oświadczeniom złożonym przez osoby podające się za sąsiadów skarżącego tylko z tego powodu, iż oświadczenia te złożone zostały bez rygoru zawartego w treści przepisu art.233 § 1 Kodeksu karnego. Zgodnie z art.78 Kpa żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania, które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Odmowa przeprowadzenia dowodu ze świadków przedstawionych przez stronę nastąpiła więc z naruszeniem art.78 Kpa, tym bardziej, że większość oświadczeń przyjętych przez organ I instancji nie zawierała stosownego pouczenia o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, gdyż powoływała art.247 Kodeksu karnego – jeżeli obowiązującego obecnie to przepis ten dotyczy przestępstwa znęcania się, natomiast Kodeks karny, w którym art.247 regulował zasady odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, przestał obowiązywać z dniem 31sierpnia 1998 r. W świetle powyższego przeprowadzone postępowanie administracyjne naruszyło zasadę ogólną czynnego udziału strony, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że zgodnie z art.113 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji może z urzędu lub na wniosek strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zdaniem Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając postanowienie o sprostowaniu zaskarżonej decyzji naruszyło art.113 Kpa. Postanowienie nie tylko bowiem sprostowało oczywiste omyłki lecz także usunęło z uzasadnienia decyzji tę jego część, która zawierała błędne ustalenia faktyczne. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. ), orzekł jak w sentencji.