II SA/Sz 502/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2005r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie macierzyńskiego zasiłku okresowego oraz macierzyńskiego zasiłku jednorazowego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej na podstawie art. 43 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 31 ust. 6-10 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), odmówił przyznania E. K. macierzyńskiego zasiłku okresowego oraz macierzyńskiego zasiłku jednorazowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, że E. K. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...]. Pozostaje zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, pobiera jedynie zasiłek rodzinny na dziecko. Konkubent prowadzi działalność gospodarczą i pobiera rentę pomniejszoną o potrącenia alimentacyjne. Dochód rodziny za miesiąc [...] wynosił [...] zł i pomniejszony został o faktycznie uiszczone alimenty w wysokości [...] zł na córki [...]. Zatem łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł, przy kryterium dochodowym wynoszącym dla rodziny skarżącej [...] zł. Zostało więc ono przekroczone o [...] zł. W dalszej części decyzji organ wskazał, że w uzupełniającym postępowaniu dowodowym ustalono, że kwota [...] zł, uzyskana od rodziców tytułem pożyczki do chwili obecnej nie została zwrócona, tym samym konieczność jej spłaty nie obciążała budżetu rodziny a zatem jej kwota stanowiła w w/w okresie faktyczne źródło utrzymania rodziny. W trakcie zbierania materiału powyższą kwotę dwukrotnie skarżąca określała jako pomoc rodziców, natomiast po otrzymaniu decyzji odmownej skarżąca zmieniła oświadczenie w tym zakresie. Nadto Kierownik OPS uzasadnił, że analiza wydatków rodziny w wymienionym okresie wskazuje na dysproporcję między deklarowanym dochodem a wydatkami ponoszonymi przez rodzinę, ponieważ przy dochodzie wynoszącym [...] zł, wyniosły one [...] zł. Odnośnie zobowiązań alimentacyjnych konkubenta na córkę [...] uzyskano kserokopię pokwitowań wywiązywania się z tego obowiązku. Nadto z dokumentu tego wynika, że ani w [...] ani w [...] nie były one wypłacane. W dniu [...] A. K. złożyła oświadczenie, że alimenty wypłaca jej [...], co wskazuje na systematyczną pomoc rodziców P. K.. O fakcie tym pracownik socjalny nie został poinformowany. W konkluzji Kierownik OPS wskazał, ze w trakcie postępowania składano rozbieżne informacje i oświadczenia pozostające w całkowitej sprzeczności do sporządzanych wcześniej, a stanowiska były zmieniane w zależności od okoliczności. Nadto odmowa podyktowana jest przekroczeniem kryterium dochodowego rodziny oraz brakiem współpracy przejawiającej się utrudnianiem w ustaleniu jednoznacznej sytuacji rodziny i wydania na tej podstawie stosownej decyzji. E. K. nie zgodziła się z przedmiotową decyzją. W odwołaniu stwierdziła, że wbrew twierdzeniu organu, kwota [...] zł uzyskana od rodziców tytułem jednorazowej zwrotnej pożyczki, nie była źródłem dochodu jej rodziny, ponieważ musiała zostać spłacona, co niekorzystnie wpłynęło na budżet domowy. Konkubent z powodu braku dochodu posiada zadłużenie wobec ZUS na kwotę [...] zł i z tytułu nie płaconych alimentów na kwotę [...] zł. Skarżąca podniosła, że kwota [...]zł, którą organ przyjął jako dochód uzyskiwany przez konkubenta z prowadzonej działalności gospodarczej nie jest dochodem, tylko stanowi przychód, a zgodnie z art. 2a pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w odniesieniu do osób prowadzących działalność gospodarczą oraz osób z nim współpracujących za dochód przyjmuje się wysokość podaną w oświadczeniu, potwierdzonym przez urząd skarbowy. Oświadczenia takiego nie ma z uwagi na brak dochodu. E. K. stwierdziła nadto, że nieprawdziwe jest twierdzenie organu o braku współpracy powodującej utrudnienia w ustaleniu materiału do określenia dochodu, bowiem zarówno ona oraz jej konkubent przedstawili wszelkie możliwe dokumenty. Jednocześnie dodała, że sytuacja materialna jej rodziny uległa pogorszeniu z powodu skreślenia konkubenta z ewidencji instruktorów nauki jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 31 ust. 6-10 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia [...] o pomocy społecznej utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że zgodnie z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji E. K. zamieszkuje z konkubentem i wychowuje wspólne dziecko. Konkubent ma żonę i troje dzieci na które płaci alimenty oraz na czwarte dziecko ze związku pozamałżeńskiego. Na dwoje dzieci płaci alimenty za pośrednictwem Banku Alimentacyjnego a na dwoje pozostałych ze środków własnych. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, dochód konkubenta stanowi renta w wysokości [...] zł, z kwoty tej otrzymuje tylko [...] zł z powodu potrącenia na alimenty. Od [...] konkubent stracił dodatkową pracę zarobkową z powodu złego stanu zdrowia. Systematyczną pomoc finansową skarżąca i konkubent otrzymują od Jego rodziców. Kolegium wskazało, że skarżąca nie współpracuje prawidłowo z pracownikiem socjalnym, ponieważ mimo, że zobowiązują ją do tego przepisy nie podaje wszystkich informacji o rzeczywistej sytuacji majątkowej a wyjaśnienia co do zakresu pomocy świadczonej przez rodziców konkubenta są sprzeczne. Dochód skarżącej wynoszący [...]zł miesięcznie przekracza kryterium dochodu określonego dla jej rodziny, które wynosi [...]zł i nie uprawnia do świadczeń pomocy społecznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E. K. wniosła o zmianę skarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego macierzyńskiego zasiłku okresowego oraz macierzyńskiego zasiłku jednorazowego. Skarżąca zarzuciła organom orzekającym w sprawie, że ustalenia na których oparto obie decyzje są błędne, ponieważ: - błędnie uznano, że wykazana przez Nią pożyczka stanowiła dochód rodziny, - pomoc rodziców konkubenta jest sporadyczna a nie systematyczna, - błędnie wyliczono koszty i dochód "zaokrąglając" ceny, - w oparciu o błędne wyliczenia zarzucono jej rodzinie przekroczenie kryterium dochodowego, - organ błędnie ustalił fakty dotyczące nie wykupionych recept, odzieży dla dziecka oraz niewłaściwego użytkowania pojazdu samochodowego, - bezzasadnie zarzucił skarżącej i konkubentowi utrudnianie postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według zgodności z prawem materialnym jak i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła do stwierdzenia, że skargę uznać należy za zasadną. Słusznie skarżąca zarzuca, że organy obu instancji nieprawidłowo ustaliły dochód przypadający na członka jej rodziny, bowiem do dochodu rodziny skarżącej doliczona została pożyczka w kwocie [...] zł. Zdaniem Sądu stanowisko organów nie jest trafne i nie znajduje uzasadnienia w przepisie art. 2a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Przepis ten zawiera ustawową definicję dochodu rodziny, wskazując że jest to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Mimo że definicją tą objęto bardzo szeroki zakres uzyskiwanych dochodów, to jednak nie ma podstawy do przyjęcia, że obejmuje również zaciągniętą pożyczkę. Pożyczka z istoty swej jest świadczeniem zwrotnym i niezależnie od tego w jakim czasie zostanie zwrócona nie może być uznana jako dochód rodziny. Organy obu instancji uzasadniając odmowę przyznania skarżącej zasiłku celowego powołały się również na brak prawidłowej współpracy z pracownikiem socjalnym i składanie sprzecznych oświadczeń co do zakresu pomocy świadczonej przez rodziców konkubenta. Uzasadnienia w tej części nie są jednoznaczne, ponieważ organy nie powołały się na żaden przepis ustawy o pomocy społecznej. Przepis 6 ust. 1a upoważnia organ do odmowy przyznania świadczenia mimo spełniania kryteriów do jego otrzymania wówczas, gdy występują określone nimi sytuacje m.in. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji. Jednakże odmawiając przyznania pomocy, organ jest obowiązany wykazać, na jakiej podstawie oparł swoje twierdzenia i w czym wyrażają się przesłanki odmowy. Ograniczenie się przez organy do samego stwierdzenia, że takie sytuacje mają miejsce, jest niewystarczające, godzi to bowiem w zasady określone przepisami art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Tylko wyjaśnienie wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych po wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz danie temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji można uznać za zgodne z prawem. Jakkolwiek E. K. odmówiono przyznania pomocy powołując się na okoliczności, o których mowa w przepisie art. 6 ust. 1a, to nie wyjaśnione zostało w czym przejawia się brak współdziałania, o którym mowa w tym przepisie. Dotyczyć ma on rozwiązywania trudnej sytuacji, a nie trudności w ustaleniu przez pracownika socjalnego faktów. Reasumują Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, odmawiająca skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego, oparte zostały na niewłaściwej wykładni przepisów ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, w szczególności przepisu art. 2a ust. 1 pkt 2 oraz przepisów art. 7 i 77 kpa. Oznacza to, że wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym Sąd uchylił je na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 152 ww. ustawy.