II SA/Sz 503/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Małgorzata Frej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2007 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 10 w związku z art. 14 ust. 3 pkt 1 , art. 15, art. 27 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102 poz. 651) przyznał J. L. zasiłek pielęgnacyjny od dnia 1 października 2003 r. do dnia 31 grudnia 2003 r. w wysokości 141,70 zł. miesięcznie. W dniu 27 grudnia 2006 r. J. L. złożył wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 30 listopada 2002 r. do 30 września 2003 r. wskazując, że Sąd Okręgowy w K. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 27 października 2003 r. zaliczył go do znacznego stopnia niepełnosprawności w okresie od 30 listopada 2002 r. do 31 grudnia 2003 r. Z tych względów od dnia 30 listopada 2002 r. przysługuje mu prawo do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 20 ust. 3 w związku z art. 16 ust. 1 , ust. 3 pkt 3 , art.24 ust.4 , art.32 ust.2, art.72 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz.992 ze zm.) umorzył postępowanie wszczęte na wniosek z dnia 27 grudnia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 30 listopada 2002 r. do 30 września 2003 r. jest bezprzedmiotowe, ponieważ brak jest normy prawnej pozwalającej na merytoryczne rozstrzygnięcia wniosku. Ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. weszła w życie 1 maja 2004 r. W związku z powyższym zasadne jest umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. W odwołaniu od tej decyzji J. L. podniósł, że w okresie wskazanym w osnowie wniosku pozbawiony był zasiłku pielęgnacyjnego i nie miał środków finansowych pozwalających na całodzienne utrzymanie, pomimo istnienia uprawnienia do ich utrzymania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że w okresie, za jaki przyznanie zasiłku strona się ubiega, zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego regulowała ustawa dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych, która została uchylona 1 maja 2004 r. Od tego dnia obowiązuje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Wszelkie decyzje administracyjne z tego zakresu winny być wydawane w oparciu o nowy stan prawny. Zgodnie z art. 16 ust. 1 i 3 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek ten przysługuje m.in. osobie niepełnosprawnej powyżej 16 roku życia jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność ta powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 30.11.2002 r. do dnia 30.09.2003 r. jest bezprzedmiotowe, bowiem brak jest podstawy prawnej pozwalającej na wsteczne przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie J. L. podtrzymał zarzuty zawarte w odwołaniu i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 30.11.2002 r. do dnia 30.09.2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 tej ustawy kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracyjnych w merytorycznym załatwieniu sprawy dlatego wniosek zawarty w skardze "o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 30.11.2002 r. do 30.09.2003 r. nie mógł zostać uwzględniony". Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów odmiennych niż podnosi strona skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.- zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Granice sprawy w rozumieniu powyższego przepisu wyznacza przedmiot rozstrzygnięcia w zaskarżonej ostatecznej decyzji organu odwoławczego. Przedmiotem rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie jest umorzenie postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącego w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 30.11.2002 r. do 30.09.2003 r. na postawie art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji zobowiązany jest do załatwienia sprawy będącej przedmiotem prowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego w formie decyzji, chyba że przepisy Kodeksu stanowią inaczej. Zgodnie z art. 104 § 2 kpa decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub części (decyzje merytoryczne) albo w inny sposób kończą postępowanie w danej instancji ( decyzje pozamerytoryczne). Do ostatniej kategorii decyzji należą decyzje o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 kpa. Przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego jest bezprzedmiotowość postępowania, co zobowiązuje właściwy organ administracji do ustalenia istnienia tej przesłanki. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji uznały, że postępowanie w sprawie jest bezprzedmiotowe, "bowiem brak jest normy prawnej pozwalającej na wsteczne przyznanie wnioskowanego przez stronę świadczenia". W piśmiennictwie i orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę na konieczność i celowość rozróżnienia między bezprzedmiotowością postępowania a bezzasadnością żądania strony. W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 1995 r. , III ARN 50/95. OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150 stwierdzono, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpoznania jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 kpa przewidujący tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego nie może być interpretowany rozszerzająco. Powyższy przepis ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 10 stycznia 1989 r., SA/Wr 957/88, ONSA 1989, Nr 1, poz. 22 i z dnia 16 stycznia 1992 r., SA 1289/01, ONSA 1992, Nr 1, poz. 17 w których stwierdził, że brak przesłanek do uwzględnienia wniosku nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art.105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku. Nie przesądzając ostatecznego sposobu załatwienia sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem art. 105 § 1 kpa skoro w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Dotknięte taką wadą decyzje podlegają uchyleniu w myśl przepisów art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy, zmykając drogę do koniecznego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W konsekwencji organ I instancji winien rozpoznać sprawę i wydać decyzję merytoryczną. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku. -