II SA/Sz 504/17

WyrokWSA w Szczecinie2017-06-14

Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Katarzyna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zasiłek pielęgnacyjny i dodatek dyferencyjny przysługują w Polsce, jeśli ojciec dziecka pobiera świadczenia rodzinne w innym kraju UE, a dziecko mieszka z matką w Polsce?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie wywiązały się z obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności nie ustaliły, czy dziecku przysługuje zasiłek pielęgnacyjny według ustawodawstwa kraju, w którym ojciec pobiera świadczenia, uwzględniając kryterium zamieszkania dziecka. Sąd podkreślił, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem o charakterze gwarancyjnym, a jego przyznanie nie może prowadzić do całkowitego pozbawienia osoby niepełnosprawnej tego świadczenia, co byłoby sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej.
Stan faktyczny
Skarżąca W. R. domagała się przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku dyferencyjnego dla swojej niepełnosprawnej córki N. R. Organy administracji odmówiły przyznania świadczeń, powołując się na przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i fakt, że ojciec dziecka pracuje w H. i pobiera tam świadczenia rodzinne. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym błędną wykładnię art. 16 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazując, że świadczenia w H. nie przysługują jej córce ze względu na brak zamieszkania na terenie H. Sprawa była już przedmiotem rozpoznania WSA, który uchylił poprzednie decyzje i wskazał na konieczność wyjaśnienia kwestii prawa do świadczeń w H. z uwzględnieniem kryterium zamieszkania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Z.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku dyferencyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa Z. z dnia [...] r. nr [...]. Marszałek Województwa Z. decyzją z dnia [...] r., nr [...] odmówił W. R. prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku dyferencyjnego dla dziecka – N. R., od dnia 1 sierpnia 2015 r. Uzasadniając decyzję organ I instancji, powołując się na przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wskazał, że pierwszeństwo do świadczeń rodzinnych leży po stronie H. Zgodnie z pismem z h. instytucji właściwej w sprawie, ojciec dziecka zatrudniony jest w H. od dnia [...] r. i uprawniony był do h. świadczeń rodzinnych w okresach: od dnia 1 kwietnia 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2013 r., od dnia 1 czerwca 2013 r. do chwili obecnej. Pobieranie świadczeń według ustawodawstwa h. zostało potwierdzone przez stronę w oświadczeniu z dnia 24 września 2015 r. Jednocześnie organ wskazał, że porównując kwotę świadczenia polskiego i zagranicznego stwierdzić należało, że kwota świadczenia h. była wyższa i nie było możliwości przyznania W. R. dodatku dyferencyjnego. W. R. odwołała się od decyzji organu I instancji. W odwołaniu zarzuciła naruszenie art. 16 ust 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że zasiłek pielęgnacyjny dla N. R. nie przysługuje ze względu na fakt, że ojciec dziecka uprawniony jest do h. świadczeń rodzinnych. Ponadto, zarzuciła naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego prowadzące do błędnego przyjęcia, że odpowiednik zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje jej według przepisów h. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 15a, art 16 ust. 5a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518), dalej jako "u.ś.r.", art. 3 ust. 1 lit. j, art. 68 ust. 1 lit. a, art. 90 i art. 91 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2004.166.1) oraz art. 60, art. 96 i art. 97 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2009.284.1), utrzymało w mocy wyżej opisaną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium w pierwszej kolejności przytoczyło treść przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji. Następnie organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, że w dniu 13 lutego 2015 r. do ROPS w S. wpłynęło pismo z h. instytucji właściwej – [...] informujące, że ojcu dziecka zostały przyznane świadczenia rodzinne na dzieci: K. R., N. R. oraz I. R., w okresach od 1 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r. i od 1 czerwca 2013 r. do chwili obecnej; odpowiednio w kwocie od 1 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r.- [...], od 1 czerwca 2013 r. do 30 czerwca 2013 r.- [...], od 1 lipca 2013 r.- [...] kwartalnie i od 1 kwietnia 2014 r. i nadal w kwocie [...] kwartalnie, czyli miesięcznie stanowi to kwotę [...]. Organ odwoławczy podał dalej, że z informacji uzyskanej na stronie internetowej h. instytucji SVB wynika, że z dniem 1 stycznia 2015 r. zniesiony został dodatek, a wprowadzono zasiłek w podwójnej wysokości na dziecko niepełnosprawne mieszkające w domu rodzinnym. Szczegółowe informacje dotyczące otrzymania powyższego świadczenia (również w j. polskim) można uzyskać na stronie internetowej www.svb.nl. W tej sytuacji, zdaniem organu, stronie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją dziecka N. R. przysługiwało świadczenie według ustawodawstwa h. - jako kraju zobowiązanego w pierwszej kolejności do wypłaty świadczeń rodzinnych ze względu na miejsce pracy ojca dziecka. W Polsce natomiast strona mogłaby uzyskać prawo do dodatku dyferencyjnego w sytuacji, gdyby polskie świadczenia rodzinne przewyższały kwotowo świadczenia wypłacane przez instytucję h. Z uwagi jednak na to, że kwota świadczenia h. jest wyższa niż świadczenia p., brak było podstaw do przyznania dodatku dyferencyjnego. Kolegium podkreśliło, że powyższe stanowisko zgodne jest z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2206/14. W. R. wniosła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., zarzucając naruszenie: - art. 16 ust. 5a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny dla N. R. ze względu na fakt, że ojciec dziecka uprawniony jest do h. świadczeń rodzinnych; - przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności przepisów art. 6, 7, 77 § 1 oraz 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego dostępnego materiału dowodowego oraz błędne przyjęcie, że odpowiednik zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje jej według przepisów h., mimo wskazówek udzielonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wyroku z dnia 30 czerwca 2016r.,sygn.akt II SA/Sz 253/16. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Uzasadniając skargę W. R. zarzuciła, że argumentacja organów podniesiona w decyzjach poprzednio przez nią zaskarżonych, tj. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. była analogiczna, jak w obecnie zaskarżonej decyzji Marszałka Województwa Z. z dnia [...]. i w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. W ocenie skarżącej, organy powoływały się na te same przepisy i dokonały ponownie takiej samej wykładni, dochodząc do takich samych wniosków. Podkreśliła, że podstawą skargi do sądu był fakt, że jej mąż nie otrzymuje świadczenia pielęgnacyjnego (ani żadnego odpowiednika tego świadczenia) w H., ponieważ zgodnie z obowiązującymi tam przepisami dziecko musi zamieszkiwać na terenie H., aby takie świadczenie przysługiwało. Tymczasem ona niezmiennie mieszka z trójką dzieci (w tym z niepełnosprawną N. R.) w P., w związku z czym świadczenie w H. jej córce nadal nie przysługuje. W. R., powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 253/16 i zalecenia w nim zawarte, wskazała, że organ, wydając ponownie zaskarżoną decyzję w szczególności zaniechał ustalenia, czy członkom rodziny niepełnosprawnej N. R. przysługuje w H. świadczenie będące odpowiednikiem zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy oświadczeniach rodzinnych. Zamiast tego organ, wbrew stanowisku sądu, stwierdził, że ta okoliczność jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ, ponownie jedynie na podstawie strony internetowej, stwierdził autorytarnie, że skarżąca na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją N. R. może ubiegać się o świadczenie według ustawodawstwa h., jako kraju zobowiązanego w pierwszej kolejności do wypłaty świadczeń rodzinnych ze względu na miejsce pracy ojca, co nie jest prawdą. Końcowo podała, że z polskiego tłumaczenia strony internetowej wskazanej przez organ wynika, że jednym z trzech warunków, które trzeba spełnić, aby w H. uzyskać odpowiednik zasiłku pielęgnacyjnego jest to, że cyt.: "dziecko mieszka u Ciebie w domu", przez co rozumie się dom na terenie H. Obecnie ani skarżącej, ani jej mężowi w H. nie przysługuje zatem żadne świadczenie związane z niepełnosprawnością N. R. Skarżąca zauważyła, że dla niej oczywistym jest to, że zasiłek w podwójnej wysokości przysługujący z tytułu niepełnosprawności córki w H. byłby wyższy, niż zasiłek pielęgnacyjny w P., więc gdyby faktycznie była taka możliwość, ojciec N. R. korzystałby z tego świadczenia w H. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. skarżąca poparła skargę i wskazała, że jej mąż nie składał wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w H., ponieważ wiązałoby się to z koniecznością przetłumaczenia wielu dokumentów, a to wiąże się z kosztami. Poza tym jej mąż musiałby być tam zameldowany na stałe, a takiego zameldowania nie posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 - j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Marszałka Województwa Z. w S. z dnia [...] r., odmawiającą przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku dyferencyjnego dla dziecka N. R. od dnia 1 sierpnia 2015 r. Dokonana według kryterium zgodności z prawem ocena zaskarżonej decyzji doprowadziła do uznania, że narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W niniejszej sprawie skarżąca domagała się ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na rzecz małoletniej N. R., posiadającej orzeczenie o niepełnosprawności, jak również prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dzieci K. R., N. R. i I. R. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt postępowania, wniosek skarżącej został przekazany Marszałkowi Województwa Z. w związku z ustaleniem, że ojciec dzieci pracuje na terenie H. i w związku z tym zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Organ ten, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego uznał, że skarżącej nie przysługuje zasiłek pielęgnacyjny i dodatek dyferencyjny na dziecko N. R. decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania tego świadczenia od dnia 1 sierpnia 2015 r. Następnie Samorządowego Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania W. R., decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Sprawa była również przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., który wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 253/16 uchylił obie decyzje, wskazując w uzasadnieniu, że podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był dokument urzędowy, sporządzony w języku angielskim, z którego wynikało, że ojciec dzieci jest uprawniony do h. świadczeń rodzinnych na dzieci w tym N. R., w okresach od 1 kwietnia 2013 r. do 30 kwietnia 2013 r. i od 1 czerwca 2013 r. do chwili obecnej. Sąd wskazał, że w aktach brak jest tłumaczenia tego dokumentu wobec czego nie sposób stwierdzić jednoznacznie, czy organ prawidłowo zinterpretował jego treść. Sąd zwrócił również uwagę na to, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, nie wyjaśniły, czy członkom rodziny skarżącej (niepełnosprawnej córce) przysługuje w H. świadczenie będące odpowiednikiem zasiłku pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w sytuacji gdy niepełnosprawne dziecko zamieszkuje z matką na terenie P. i ma orzeczoną niepełnosprawność przez polskie organy orzecznicze. Okoliczność, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. ma o tyle istotne znaczenie, że - stosownie do art. 153 p.p.s.a. zarówno organy jak i Sąd ponownie rozpoznające sprawę są związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu, które zapadło poprzednio w tej sprawie. Wyjaśnić również należy, że Sąd orzekający w poprzednim składzie nie przesądził o tym, że świadczenie, którego przyznania domaga się skarżąca jej przysługuje, ale udzielił organom szczegółowych wskazówek co do tego, jakie okoliczności winny zostać wyjaśnione, aby organy mogły dokonać prawidłowej oceny materiału dowodowego i ocenić, czy w świetle tych nowych ustaleń skarżąca winna zasiłek pielęgnacyjny otrzymać. Realizując wytyczne Sądu organ uzyskał tłumaczenie przysięgłe dokumentu potwierdzającego uzyskiwanie przez S. R. świadczeń rodzinnych na dzieci K. R., N. R. i I. R. W odniesieniu do kwestii związanych z tym, czy na rzecz N. R. przysługuje świadczenie będące odpowiednikiem zasiłku pielęgnacyjnego, organ I instancji nie czynił żadnych dodatkowych ustaleń, wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji, że "w oparciu o informacje zawarte na stronie internetowej instytucji h., dostępnej również w języku polskim, stwierdzono, iż z dniem 1 stycznia 2015 r. został zniesiony dodatek na dziecko niepełnosprawne (TOG), wymagające dodatkowej opieki ze względu na chorobę lub niepełnosprawność. Od 1 stycznia dzieci mieszkające w domu rodzinnym, wymagające intensywnej opieki, mogą otrzymywać zasiłek rodzinny w podwójnej wysokości". Z kolei organ II instancji powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 2206/14 wyjaśnił, że w przypadku złożenia wniosku o przyznanie świadczenia podlegającego przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zastosowanie ma wyrażona w art. 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 29 kwietnia 2004 r. nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L2004.166.1), zwanego dalej "rozporządzeniem 883/2004", zasada pierwszeństwa. Zadaniem organu jest zatem ustalenie, które z państw członkowskich jest właściwe do wypłaty świadczeń. Podkreślono przy tym, że przepisy w tym zakresie nie podlegają harmonizacji, a zatem państwo członkowskie uznane za właściwe wypłaca świadczenia ustalone według przyjętych własnych regulacji prawnych. Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z przytoczonym poglądem NSA brak jest podstaw do porównywania poszczególnych przysługujących świadczeń, porównaniu podlega jedynie globalna ich wysokość, co z kolei stanowić może podstawę do przyznania dodatku dyferencyjnego, w przypadku gdyby okazało się, że świadczenia wypłacone w kraju pierwszeństwa są niższe aniżeli te które uprawniony otrzymałby w drugim kraju członkowskim. Porównaniu w niniejszej sprawie poddano – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wysokość zasiłku pielęgnacyjnego, który przysługiwałby skarżącej w H. i wysokość tego świadczenia na terenie RP. Z taką argumentacją organu nie można się zgodzić. W pierwszej kolejności wskazać bowiem należy, że organ nie wywiązał się z nałożonego wyrokiem WSA w S. z dnia 30 czerwca 2015 r., obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności, które mają wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ograniczając się jedynie do przetłumaczenia z języka h. dokumentu potwierdzającego fakt otrzymywania i wysokość świadczeń rodzinnych wypłacanych S. R. na terenie H. Całkowicie natomiast organ zaniechał wyjaśnienia, czy N. R. przysługuje zasiłek pielęgnacyjny według ustawodawstwa h., w sytuacji gdy zamieszkuje ona na terenie P., do czego był zobowiązany zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Należy się zgodzić z organem, iż w przypadku, gdy świadczenia rodzinne podlegają przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, zastosowanie ma zasada pierwszeństwa (art. 68 ust. 1 rozporządzenia 883/2004), która w niniejszej sprawie została zastosowana prawidłowo. Dokonując natomiast oceny w zakresie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i powołując się na wyrok NSA umknęło organowi, iż został on wydany w odmiennym stanie faktycznym. Ojciec dziecka ubiegał się o przyznanie tego świadczenia w kraju pierwszeństwa ([...]), ale odmówiono mu jego przyznania ze względu na fakt, iż dziecko nie spełniało ustalonych ustawodawstwem tego kraju kryteriów. W niniejszej sprawie mąż skarżącej, pracujący i pobierający świadczenia rodzinne na dzieci w H. nie ubiegał się o przyznanie tego świadczenia, bowiem jak twierdzi, przysługuje ono tylko dzieciom zamieszkującym z rodzicem na terenie H. Kryterium przyznania świadczenia, oprócz ustalonej i potwierdzonej przez tamtejszy organ właściwy niepełnosprawności, jest zatem dodatkowy warunek związany z zamieszkiwaniem dziecka na terenie kraju, w którym dokonywana jest wypłata świadczenia. Organ nie dokonał analizy art. 16 ust. 1 i ust. 5a u.ś.r. uznając, że porównaniu podlega globalna wysokość świadczeń pobieranych na terenie H. i tych, które przysługiwałyby skarżącej na terenie kraju. W ocenie Sądu jest to rozumowanie błędne, bowiem zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem szczególnego rodzaju, czemu polski ustawodawca dał wyraz określając w art. 16 ust. 1 u.ś.r., że jest on przyznawany w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a w ust. 5a tego przepisu wskazując, że osobom, o których mowa w ust. 2 i 3 (niepełnosprawnemu dziecku, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osobie, która ukończyła 75 lat, osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia), zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli członkom rodziny przysługują za granicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tych osób, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Podkreślenia wymaga także, że ustawodawca przewidział dla osób legitymujących się orzeczeniami o niepełnosprawności odrębne zasady przyznawania w art. 24a ust. 3, i 24 ust. 4 u.ś.r., biorąc pod uwagę właśnie specyfikę tych świadczeń i konieczność zapewnienia osobom niepełnosprawnym i wymagającym opieki, ciągłości dostępu do zasiłku pielęgnacyjnego, jako jednego z elementów zapewnienia właściwej opieki i rehabilitacji oraz niezbędnych leków. Temu, w ocenie Sądu, ma również służyć regulacja zawarta w art. 16 ust. 5a u.ś.r. Skoro zatem ustawodawca przewidział, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli członkom ich rodziny przysługują świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tych osób za granicą, to a contrario, jeżeli członkom rodziny takie świadczenie za granicą nie przysługuje, wówczas przysługuje na podstawie przepisów krajowych. Analiza cytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem o jasno sprecyzowanym celu i przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja regulacji dotyczących zasad przyznawania tego świadczenia ma charakter gwarancyjny, a zatem ich wykładnia nie może prowadzić do całkowitego pozbawienia osoby niepełnosprawnej tego świadczenia. Byłoby to, w ocenie Sądu, sprzeczne z wyartykułowaną w Konstytucji RP (art. 2) zasadą sprawiedliwości społecznej oraz art. 69 Konstytucji RP, który nakłada na władze publiczne obowiązek udzielenia pomocy osobom niepełnosprawnym w zabezpieczeniu egzystencji. Jak już wspomniano organy obu instancji nie sprostały wynikającemu z uzasadnienia wyroku WSA w S. z dnia 30 czerwca 2016 r. obowiązkowi wnikliwego wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Na marginesie jedynie należy zauważyć, że – przy założeniu, iż pogląd wyrażony w cytowanym orzeczeniu NSA ma zastosowanie w niniejszej sprawie, z uzasadnień obu decyzji nie sposób wywnioskować jakie świadczenia i w jaki sposób organ porównał, przyjmując, że skarżącej nie przysługuje prawo do dodatku dyferencyjnego. Organ I instancji wskazał, że porównaniu poddał kwotę pobieranych przez S. R. świadczeń w H. z kwotą zasiłku pielęgnacyjnego przysługującego według prawa polskiego. Organ II instancji natomiast ogólnikowo jedynie stwierdził, że skarżącej dodatek dyferencyjny nie przysługuje ponieważ kwota świadczenia h. jest wyższa niż świadczenia p. Nie przytoczono jednak żadnej szczegółowej argumentacji w tym zakresie, nie wskazano w szczególności, które świadczenia i w jakiej wysokości przyjęto do porównania – czy tylko kwoty zasiłków pielęgnacyjnych, czy kwotę łącznie otrzymywanych przez S. R. świadczeń rodzinnych, czy łączna kwotę świadczeń, która przysługiwałaby mu na rzecz N. R. w kraju i w H. Oznacza to, że uzasadnienia obu decyzji zostały sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Okoliczność powyższa ma jednak w niniejszej sprawie drugorzędne znaczenie. W pierwszej kolejności bowiem rzeczą organu będzie ustalenie, czy N. R. przysługuje prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na terenie H., a następnie zastosowanie art. 16 ust. 5a u.ś.r., przy przyjęciu, że spełnia ona kryteria, o których mowa w art. 16 ust. 2 i 3 tej ustawy. W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., a także 107 § 3 k.p.a. Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o ich uchyleniu. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, bowiem skarżąca była w niniejszej sprawie zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło