II SA/Sz 505/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]. 1. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 i 1a w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013r., poz. 966 ze zm.), działający z upoważnienie Prezydenta Miasta SCŚ - odmówił A. W. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca") przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Organ I instancji wyjaśnił, że A.W. zwróciła się wnioskiem z dnia [...] r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego celem częściowego pokrycia wydatków na mieszkanie położone przy [...]. Pismem z dnia 24 października 2016 r. wnioskodawczyni została poinformowana, że w dniu [...] r. zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. Jednocześnie ww. piśmie poinformowano stronę, że podczas wywiadu pracownik odbiera oświadczenie o stanie majątkowym od wszystkich pełnoletnich członków gospodarstwa domowego, w związku z czym nieobecność w wyznaczonym terminie będzie potraktowana jako odmowa złożenia oświadczenia. Organ I instancji podkreślił, że wywiad nie został przeprowadzony, bowiem nie zastano wnioskodawczyni w miejscu zamieszkania. W związku z powyższym organ I instancji przyjął, że nastąpiła odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, co stanowiło podstawę do odmowy przyznania stronie dodatku mieszkaniowego. 2. Kwestionując wydaną decyzję Skarżąca złożyła od niej odwołanie, w którym wskazała, że musiała zająć się sprawami swojej zmarłej matki i w tym czasie przebywała w jej mieszkaniu. W dniu [...] r. zachorowała i przez tydzień nie mogła wyjść z domu. Oświadczyła, że próbowała dodzwonić się do S C Ś w dniach [...] r., jednak dodzwoniła się dopiero w dniu [...]r., i wówczas dowiedziała się o decyzji Organu I instancji. Jednocześnie odwołująca załączyła kserokopię aktu zgonu swojej matki, z którego wynika, że W. W. zmarła dnia [...] r. oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że A.W. była chora w okresie od dnia [...] r. 3. Rozpoznając złożone odwołanie decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013r., poz. 966 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu wskazanej decyzji Kolegium przedstawiło dotychczasowy stan faktyczny sprawy. Podniesiono, że pismem z dnia [...] wnioskodawczyni została poinformowana o tym, że w dniu [...] r zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. Jednocześnie poinformowano stronę postępowania, iż podczas wywiadu środowiskowego pracownik odbiera oświadczenie o stanie majątkowym od wszystkich pełnoletnich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy, w związku z czym nieobecność w wyznaczonym terminie będzie potraktowana jak odmowa złożenia oświadczenia. Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Odmowę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego traktuje się na równi z odmową złożenia stosownego oświadczenia. W oparciu o znajdujący się w sprawie materiał dowodowy Organ ustalił, że w wyznaczonym terminie, przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe z uwagi na fakt, iż drzwi mieszkania były zamknięte. Pracownice C Ś pukały i dzwoniły do drzwi, lecz nikt im nie otworzył. Z uwagi jednak na okoliczność, że pismo pomimo prawidłowego doręczenia nie zostało odebrane przez Stronę Organ I instancji powtórzył czynności i ponownie pismem z dnia[...] r.. poinformował A. W. o tym, że w dniu [...] zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. Jednakże w wyznaczonym terminie, przeprowadzenie kolejnego wywiadu nie było możliwe z uwagi na fakt, iż drzwi mieszkania były zamknięte. Powołując się na przepis art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. z 2013 r. poz. 586) Organ II instancji stwierdził, że oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawczyni i innych członków gospodarstwa domowego można żądać wyłącznie w toku przeprowadzania wywiadu. Zdaniem Kolegium, wskazane przepisy nakładają na wnioskodawczynię wymóg współdziałania z organem właściwym w sprawach dodatków mieszkaniowych w celu dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych, zaś kwestionowanie podejmowanych przez niego działań w realizacji obowiązków ustawowych można poczytywać, na co słusznie wskazał organ I instancji, za odmowę, o której mowa w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie Organu I instancji, w sytuacji niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego niezbędnego do wydania decyzji pozytywnej. Odnosząc się do argumentów zawartych w odwołaniu Kolegium w oparciu o protokół z dnia [...] r. stwierdziło, że pracownicy S C Ś w dniu [...] byli pod wskazanym przez wnioskodawczynię adresem przy ul. [...], jednak pomimo pukania i dzwonienia nikt im nie otworzył drzwi. Zdaniem Organu odwoławczego wnioskodawczyni wiedząc o planowanym wywiadzie środowiskowym winna była dołożyć szczególnej staranności, aby doprowadzić do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Kolegium zwróciło uwagę, że Organ I instancji pouczył wnioskodawczynię, w jaki sposób może się kontaktować w razie pytań i wątpliwości. Jednocześnie Organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom Skarżącej, że od chwili zachorowania nie mogła dodzwonić się do C Ś. W ocenie Kolegium, skoro Skarżąca zachorowała, to winna przebywać w domu i ewentualnie poinformować pracowników SCŚ o tym fakcie oraz przełożyć termin przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. 4. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją Skarżąca złożyła od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że spełnia warunki do przyznania jej żądanego świadczenia. Jednocześnie wyjaśniła, że w związku z wypadkiem losowym nie była obecna w miejscu zamieszkania dnia [...] r. Ponadto podała, że ze względu na pomyłkę w adresie kierowanej do niej przesyłki nie otrzymała zaskarżonej decyzji Kolegium. Wskazała, że została ona wysłana na inny adres ul. [...], podczas gdy skarżąca mieszka pod adresem ul. [...]. 5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji odmawiającej A.W. przyznania dodatku mieszkaniowego dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i procesowym wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcia organów obu instancji nie odpowiadają prawu. 7. Podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", zgodnie z którym, upoważniony przez organ, o którym mowa w ust. 1, pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych: ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych, odmowa zaś złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Dodatkowo wyjaśnienia wymaga, że żądanie oświadczenia o stanie majątkowym nie jest obligatoryjne, bowiem dokumenty obrazujące stan majątkowy, od którego zależy przyznanie dodatku mieszkaniowego należy, co do zasady, dołączyć do wniosku co wynika z art. 7 ust. 1 ustawy. Ponadto z § 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz. U. 2013 r., poz. 589), wydanego na podstawie art. 7 ust. 15 ww. ustawy, wynika, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy i na jego podstawie ustala się faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy. Analiza akt niniejszej sprawy doprowadziła do stwierdzenia, że dnia [...] r. doręczono Skarżącej zawiadomienie informujące o terminie i godzinie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania, czyli w dniu [...] r. w godzinach od 10 – 14. Z uwagi na nieobecność Skarżącej w mieszkaniu nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu w wyznaczonym przez Organ terminie. Na tej podstawie Organy obu instancji uznały, że miała miejsce odmowa złożenia przez skarżącą oświadczenia o stanie majątkowym. 8. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, wbrew stanowisku Organów, niemożność przeprowadzenia wywiadu nie może być potraktowana jako odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, bowiem nie można stwierdzić wyraźnego, niebudzącego wątpliwości uchylania się wnioskodawczyni od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Należy zwrócić uwagę, że w zawiadomieniu o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego zawarta była informacja, że podczas wywiadu zostanie odebrane oświadczenie o stanie majątkowym, że odmowa przeprowadzenia wywiadu jest równoznaczna z odmową złożenia takiego oświadczenia, jednocześnie był podany telefon kontaktowy do C Ś. Z oświadczenia Skarżącej, zawartego w odwołaniu wynika, że mimo choroby, potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim, podjęła próby telefonicznego skontaktowania się z organem w dniach [...] r., lecz skutecznie dodzwoniła się dopiero w dniu [...] r. W ocenie Sądu, za odgórne i nie znajdujące potwierdzenia w aktach sprawy należy przyjąć stanowisko Organu, który "nie dał wiary" twierdzeniom wnioskodawczyni, że nie mogła dodzwonić się do organu. 9. Ponadto zdaniem Sądu, brak jest podstaw do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego z powołaniem się na treść art. 7 ust. 4 ustawy, w sytuacji gdy nieobecność wnioskodawczyni w miejscu zamieszkania, a w konsekwencji niemożność przeprowadzenia wywiadu w wyznaczonym terminie, wynikła z przyczyn od niej niezależnych – nagłej choroby i w związku z tym przebywała poza miejscem zamieszkania. Za niezasadny i gołosłowny należy uznać argument Organu, że skoro Skarżąca zachorowała to winna przebywać w domu i ewentualnie poinformować o tym fakcie pracowników organu oraz przełożyć termin przeprowadzenia wywiadu. 10. W okolicznościach przedmiotowej sprawy postępowanie Skarżącej nie potwierdza, aby uchylała się ona wyraźnie od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, uniemożliwiając ustalenie jej stanu majątkowego. Należy mieć bowiem na uwadze, że wynikającą z nagłej choroby nieobecność w miejscu zamieszkania w terminie wyznaczonym na przeprowadzenie wywiadu, którą próbowała usprawiedliwić kontaktując się telefonicznie z organem nie można było potraktować jako równoznacznej z odmową złożenia oświadczenia o stanie majątkowym uzasadniającą odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego stosownie do art. 7 ust. 4 ustawy. 11. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania administracyjnego Skarżąca podejmowała działania wskazujące na chęć współpracy z organem, przedkładała dokumenty do których była wzywana, w tym decyzje w sprawie przyznania jej świadczeń z pomocy społecznej oraz zaświadczenie z ZUS potwierdzające wysokość osiąganego przez nią dochodu z tytułu otrzymywanej renty. 12. Podsumowując stwierdzić należy, że dostrzeżone nieprawidłowości przy wydaniu zarówno zaskarżonej, jak też poprzedzającej ją decyzji, obligują Sąd do wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego. Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy winny uwzględnić ocenę prawną i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 13. Z tych względów, orzeczono stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ww. ustawy p.p.s.a.