II SA/Sz 51/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk Meder, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę K. S. wnioskiem z dnia [...] r. zwróciła się do Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]o przyznanie jej zasiłku celowego na potrzeby bytowe z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zużycia gazu. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) odmówił przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny wnioskodawczyni z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]zł i jest wyższy od kryterium dochodowego stanowiącego kwotę [...] zł. Wobec powyższego w ocenie organu brak jest podstawowej przesłanki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Kierownik jednocześnie rozważył, czy - wobec stwierdzenia, że w rodzinie występuje niepełnosprawność oraz bezrobocie - zachodzi szczególny przypadek, określony w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który uzasadniałby przyznanie pomocy specjalnej. Jednakże stwierdził, że ze względu na ograniczone środki finansowe Ośrodka, dużą liczbę osób i rodzin ubiegających się i uprawnionych do bezzwrotnych świadczeń, w pierwszej kolejności zaspokajane są podstawowe potrzeby osób pozostających bez źródeł dochodu, bądź z dochodem poniżej kryterium dochodowego. Organ wyjaśnił, że budżet Ośrodka przeznaczony w [...]r. na zadania własne gminy wynosi [...]zł. Z kwoty tej pokrywany jest koszt wyżywienia dzieci w szkołach, który rocznie wynosi ok. [...]zł, koszt pobytu dzieci w przedszkolach w wysokości [...]zł oraz koszt pobytu osób w domach pomocy społecznej w wysokości ok. [...]zł. Po odliczeniu tych kwot pozostaje [...]zł, które Ośrodek może przeznaczać na pomoc w formie zasiłków celowych. Wobec tego, że z pomocy Ośrodka korzysta rocznie około [...]środowisk, na każde z nich przypada miesięczna kwota pomocy w wysokości ok. [...] zł. Jednak o sposobie rozdysponowania tych środków decyduje ostatecznie indywidualna sytuacja każdej osoby ubiegającej się o pomoc. Kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji K. S. wniosła odwołanie podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. W ocenie odwołującej się nie udzielenie pomocy osobie, która się do niej kwalifikuje, ze względu na ograniczone możliwości Ośrodka stanowi naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 4 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo wspólnie z niepełnosprawnym synem, a dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]zł. Na dochód rodziny składa się: dodatek mieszkaniowy - [...]zł, zasiłek pielęgnacyjny - [...] zł, zasiłek rodzinny - [...] zł, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...] zł , renta rodzinna - [...]zł. Wobec tego dochód na osobę wynosi [...]zł, a zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe w kwocie [...]zł. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji trafnie rozważył sprawę w kontekście art. 41 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionym przypadku osobie lub rodzinie może być przyznana pomoc, mimo ustalenia dochodu przekraczającego kryterium dochodowe przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości Ośrodka. Kolegium przytoczyło treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowiącego, że potrzeby osób i rodzin, korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej i wyjaśniło w jego kontekście, że przyznanie pomocy uzależnione jest nie tylko od spełnienia przesłanek ustawowych, ale przede wszystkim od przyznanych z budżetu państwa środków finansowych na pomoc społeczną przy uwzględnieniu ilości osób ubiegających się o przyznanie tej pomocy. Organ drugiej instancji wskazał, że stosownie do treści art. 39 powołanej wyżej ustawy, przyznanie zarówno zasiłku celowego jaki i zasiłku celowego specjalnego nie stanowi obowiązku organu. K. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję Kolegium. Skarżąca podniosła, że jej rodzina żyje w niedostatku. Zarzuciła, zarówno zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji, brak jakichkolwiek ustaleń co do rozwiązania trudnej sytuacji życiowej wnioskodawczyni w kategoriach szczególnie uzasadnionego przypadku. W ocenie skarżącej powyższy brak stanowi o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa, a w szczególności art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez nie podjęcie przez organ kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu całego materiału dowodowego oraz nie załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Zdaniem skarżącej nie udzielenie pomocy społecznej osobie kwalifikującej się z uwagi na ograniczone możliwości ośrodka stanowi naruszenie prawa. Ponadto skarżąca wniosła o sprostowanie decyzji SKO w [...]z dnia [...]r. Nr [...], a także wskazała, że sprawa dotyczy decyzji SKO w [...]z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup żywności (obiadów), która zapadła po ponownym rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [...]r., który był już przedmiotem rozstrzygnięcia Kolegium decyzją z dnia [...]r. Nr [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny sposób. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd w pierwszej kolejności badał zgodność przedmiotu rozstrzygnięcia z treścią wniosku, bowiem taka potrzeba zaistniała ze względu na sposób sporządzania przez K. S. w jednym piśmie procesowym kilku wniosków. Zawarcie w jednym piśmie kilku żądań, a zwłaszcza wniesienie kilku środków zaskarżenia w jednym piśmie odnośnie do kilku toczących się równolegle spraw administracyjnych spowodowało, przy występującym jednocześnie braku precyzji w treści pism, że wyłoniła się także potrzeba zbadania przedmiotu odwołania i przedmiotu skargi. Zasadą postępowania administracyjnego jest, że w sprawach wszczynanych na wniosek strony, przedmiot postępowania administracyjnego zainicjowanego tym wnioskiem wynika z żądania zawartego w podaniu (art. 63 § 2 w związku z art. 61 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). K. S. pismem opatrzonym datą sporządzenia: "[...]r." wniosła w pkt 1-4 o zwrot kosztów poniesionych na syna studenta za [...]r., w pkt 5 wniosku zażądała "zapłaty za gaz w kwocie [...]zł (termin zapłaty [...])", a w pkt 6 wniosła żądanie "o przyznanie wyżywienia dla rodzica na stołówce w [...]". Organ I instancji, odpowiednio do tak sformułowanych żądań rozstrzygnął sprawy w przedmiocie zasiłku celowego wydając odrębne decyzje co do każdego rodzaju pomocy wskazanego w opisanym wyżej wniosku. Miedzy innymi organ ten w dniu [...]r. wydał dwie decyzje, z których jedna Nr [...]miała za przedmiot zasiłek celowy na pokrycie kosztów zużycia gazu, a przedmiotem drugiej decyzji Nr [...]był zasiłek celowy na żywność. Odwołaniem sporządzonym [...]r. opatrzonym datą wpływu do organu I instancji "[...]" K. S. wniosła odwołanie, jak stwierdziła, "od bardzo krzywdzącej decyzji administracyjnej", po czym wymieniła numery obu wyżej wskazanych decyzji. Powyższa okoliczność oraz zawarty w odwołaniu zarzut naruszenia prawa poprzez "nie udzielenie pomocy społecznej osobie, która się do niej kwalifikuje, z uwagi na ograniczone możliwości ośrodka" świadczą o prawidłowym odczytaniu przez Kolegium pisma strony jako odwołanie i zakwalifikowaniu tego odwołania jako wniesionego w obu sprawach zakończonych decyzjami wydanymi tego samego dnia. Podobna sytuacja zaistniała na etapie wniesienia skargi do sądu, bowiem i w tym przypadku skarżąca jednym pismem procesowym zaskarżyła kilka decyzji administracyjnych, a dokładnie cztery decyzje ostateczne, co spowodowało, konieczność potraktowania tego pisma przez sąd jako 4 skargi wniesione na 4 różne decyzje ostateczne. Niniejsza sprawa sądowo-administracyjna jest więc wywołana wniesieniem przez K. S., z zachowaniem terminu trzydziestodniowego, skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]w sprawie dodatku celowego na pokrycie kosztów zużytego gazu. Z powyższej relacji wynika zatem, że organy administracji publicznej obu instancji orzekały w przedmiocie określonym we wniosku i zgodnie z wolą strony wyczerpany został administracyjny tok instancji, a skarga do sądu obejmuje również decyzję ostateczną wydaną we wskazanym wyżej przedmiocie. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego a w szczególności treść wywiadu rodzinnego dowodzi, że wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzedzone zostało ustaleniem istotnych w sprawie faktów w sposób prawidłowy tak pod względem okoliczności mających znaczenie prawne (skład gospodarstwa domowego, dochód rodziny, dochód na osobę w rodzinie, kryterium dochodowe), jak i rachunkowym. Konkluzja tych ustaleń, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe jest prawidłowa. Wbrew wywodom skarżącej, w takiej sytuacji, odmowa przyznania zasiłku celowego nie narusza prawa, a przeciwnie, zgodna jest z przepisem art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 7287), który dotyczy zasiłku celowego będącego nieobowiązkową formą pomocy, ale zezwala na jej przyznanie tylko osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Wskazany natomiast w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej specjalny zasiłek celowy, pozwala na odejście od kryterium dochodowego, ale nie nakłada na organ obowiązku przyznania tego świadczenia, lecz jedynie daje taką możliwość w szczególnie uzasadnionym przypadku. Orzekanie na podstawie art. 41 ust. 1 omawianej ustawy odbywa się na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Luz decyzyjny wynikający z uznaniowego charakteru decyzji wymaga jednak od organu każdorazowego wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a więc zarówno tych które obrazują indywidualną sytuację wnioskodawcy, co zasadnie podkreślił organ I instancji, jak i tych, które leżą po stronie samego organu decyzyjnego, przy jednoczesnym respektowaniu określonych w ustawie celów pomocy społecznej. Lektura pisemnych uzasadnień decyzji organów obu instancji w części dotyczącej motywów odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego wskazuje, że w tej konkretnej sprawie odpowiednio wyważone zostały wszystkie, wyżej wskazane okoliczności, jakie należało mieć na względzie przy wydawaniu decyzji uznaniowej. W rezultacie nie ma podstaw do podważenia toku rozumowania organu i skutecznego zakwestionowania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. W tym stanie sprawy należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.