II SA/Sz 51/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. na Zakład Usług Komunalnych Spółka z o.o. z siedzibą w N. w przedmiocie odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości postanawia: odrzucić skargę. M. J. wystąpił (drogą elektroniczną) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na Z. Spółka z o.o. z siedzibą w N. (zwanej dalej: "Spółką") w przedmiocie odbierania odpadów komunalnych z terenu nieruchomości skarżącego. Skarżący zarzucił w skardze czynności błędne i niezgodne z obowiązującymi przepisami, wykonywanymi na zlecenie Burmistrza N. przez Spółkę, a związanymi w szczególności z odbiorem odpadów biodegradowalnych w terminie. Z treści skargi wynika, że skarżący podjął działania mające na celu zobowiązanie Spółki do wykonywania czynności odbioru odpadów zgodnie z obowiązującymi, krajowymi przepisami i zasadami. Skarżący podnosił, że nie otrzymał odpowiedzi we wskazanej sprawie. Końcowo skarżący zwrócił się do Sądu o podjęcie czynności zgodnie z posiadanymi kompetencjami. Do skargi skarżący dołączył korespondencję prowadzoną w sprawie odbioru odpadów komunalnych. W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. W pierwszej kolejności Spółka podniosła, że sprawa odpadów z nieruchomości skarżącego nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Czynności odbioru odpadów komunalnych nie są czynnościami z zakresu administracji publicznej dotyczącymi uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Spółka podniosła, że nie wydała też żadnego aktu, który mógłby być skutecznie zaskarżony do sądu administracyjnego. Z tych względów Spółka wniosła o odrzucenie skargi. Jeżeli na gruncie przekazanego materiału Sąd znalazłby podstawę do przyjęcia swojej właściwości do rozpoznania skargi, Spółka wniosła o jej oddalenie. Według Spółki, nie istnieją żadne okoliczności faktyczne, które pozwoliłyby na ocenę, że zachowania Spółki były niezgodne z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Skarga okazała się niedopuszczalna. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza, czy sprawa będąca jej przedmiotem należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Poddanie w przywołanym przepisie wykonywania administracji publicznej kontroli sądu administracyjnego nie oznacza, że cała działalność administracji publicznej została taką kontrolą objęta. Ograniczenie jej zakresu wynika z treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej: "p.p.s.a."), który enumeratywnie wylicza formy działania administracji publicznej podlegające kontroli przez sądy administracyjne. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Jak wynika ze skargi M. J. jej przedmiotem jest działalność Z. Spółka z o.o. w N. , która na zlecenie Burmistrza N. realizuje zadania polegające na zapewnieniu odbierania odpadów komunalnych z nieruchomości skarżącego. W ocenie Sądu, nie można uznać, że w sprawie mamy do czynienia z przejawem działalności bądź zaniechania podmiotu w zakresie sprawowania administracji publicznej, która przybiera formę określoną w art. 3 § 2 p.p.s.a. Badając formę działania Z. , której nienależyte wykonywanie obowiązku zarzuca skarżący, wyjaśnić należy, że materialnoprawną podstawę stosunków prawnych pomiędzy stronami w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2021 r., poz. 888 ze zm., zwanej dalej "ustawą o utrzymaniu czystości...". W myśl art. 3 ust. 1 wskazanej ustawy, utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności m.in. tworzą warunki do wykonywania prac związanych z utrzymaniem czystości i porządku na terenie gminy lub zapewniają wykonanie tych prac przez tworzenie odpowiednich jednostek organizacyjnych, obejmują wszystkich właścicieli nieruchomości na terenie gminy systemem gospodarowania odpadami komunalnymi, nadzorują gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym realizację zadań powierzonych podmiotom odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, czy zapewniają selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmujące co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady (art. 3 ust. 2). Z wymienionymi obowiązkami gmin, skorelowane są obowiązki właścicieli nieruchomości. W myśl art. 5 ust. 1 wskazanej ustawy, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez m.in. wyposażenie nieruchomości w worki lub pojemniki, przeznaczone do zbierania odpadów komunalnych, utrzymanie tych pojemników w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym oraz utrzymanie w odpowiednim stanie sanitarnym i porządkowym miejsc gromadzenia odpadów, zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1, pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Jak wynika z art. 6c ust. 1 wskazanej ustawy, gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (art. 6c ust. 2 wskazanej ustawy). W zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi gmina zapewnia właścicielom nieruchomości pozbywanie się wszystkich rodzajów odpadów komunalnych, przy czym rozumie się przez to odbieranie odpadów z terenu nieruchomości, o których mowa w art. 6c ust. 1 i 2, przyjmowanie odpadów przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz zapewnianie przyjmowania tych odpadów przez gminę w inny sposób (art. 6r ust. 2d wskazanej ustawy). Stosownie do art. 6s ustawy o utrzymaniu czystości..., w przypadku gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 wskazanej ustawy. Biorąc pod uwagę, że skarżący w skardze kwestionuje działanie podmiotu zobowiązanego do odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości – Z. Spółka z o.o. z siedzibą w N., Sąd wskazuje, że ustawodawca zawarł ściśle uregulowanie obowiązków takich podmiotów i konsekwencji, jakie mogą płynąć z faktu ich nierealizowania. Zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości..., działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców. Rejestr działalności regulowanej w tym obszarze prowadzi wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W myśl art. 9e ust. 1 wskazanej ustawy, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości: 1) selektywnie zebranych odpadów komunalnych bezpośrednio lub za pośrednictwem innego zbierającego odpady do instalacji odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią sposobów postępowania z odpadami, o której mowa w art. 17 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach; 2) niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych bezpośrednio do instalacji komunalnej. W przypadku, gdy wójt, burmistrz lub prezydent miasta stwierdzi rażące naruszenie warunków wymaganych prawem do wykonywania działalności regulowanej przez przedsiębiorcę wydaje decyzję o zakazie wykonywania przez przedsiębiorcę działalności objętej wpisem (art. 9j ust. 1 pkt 3 wskazanej ustawy). Decyzja taka podlega natychmiastowemu wykonaniu. Skutkuje ona wykreśleniem przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta przedsiębiorcy z rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych (art. 9j ust. 1b i 1c wskazanej ustawy). Sąd administracyjny ocenia zasadność zastosowania określonych przepisów prawa oraz dokonuje ich interpretacji wyłącznie w związku z rozpoznawaniem skarg wnoszonych na skonkretyzowane akty, czynności lub bezczynność organów administracji publicznej, mieszczące się w katalogu określonym w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. W świetle przedstawionych regulacji prawnych, brak jest zdaniem Sądu, obowiązku podejmowania jakichkolwiek czynności lub wydania aktu z zakresu administracji publicznej przez podmiot zobowiązany w zakresie odbioru odpadów komunalnych, która przybiera formę podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej. W konsekwencji stwierdzić należy, że złożona w niniejszej sprawie skarga okazała się niedopuszczalna, jako nie należąca do właściwości sądu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd skargę odrzucił, o czym orzekł, jak na wstępie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.