II SA/Sz 510/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata Z. C. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. uchylającą w całości decyzję organu I instancji orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu położonego w T. przy ul. [...] i przekazującą do ponownego rozpoznania sprawę. Wezwany do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...] zł skarżący wniósł na piśmie wniosek o umorzenie żądanego wpisu. Powyższe potraktowano jako wniosek o przyznanie prawa pomocy i wezwaniem z dnia [...]r. w trybie art. 258 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do usunięcia braków formalnych ww. wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi skarżący nadesłał dwa formularze PPF, z czego w jednym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata natomiast w drugim wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Mając na uwadze, że w pismach kierowanych do Sądu skarżący podnosił, iż nie stać go na pokrycie kosztów sądowych, referendarz sądowy przyjął, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i ten wniosek poddał rozpoznaniu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jest w trudnej sytuacji życiowej i finansowej. Aktualnie odbywa [...]. Z powodu niepłacenia alimentów, komornik dokonał zajęcia jego dochodu. W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności skarżący wykonuje nieodpłatnie prace na rzecz aresztu. Z. C. nie posiada żadnego majątku. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej skarżącego, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie. W świetle powyższego na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a, należało orzec jak w sentencji.