II SA/Sz 511/18

Dnia 29 maja 2018 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. Ł.- Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić radcę prawnego W. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji nakładające na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...]zł, w związku z uchylaniem się od wykonania obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w W. nr [...] z dnia [...] r. W skardze zawarto wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu, z uwagi na zawiły charakter sprawy. Skarżąca podała w uzasadnieniu wniosku, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury w kwocie [...]zł netto miesięcznie, a jej zobowiązania i wydatki stałe wynoszą [...] zł miesięcznie. Na wydatki te składa się rata kredytu hipotecznego zaciągniętego na kupno mieszkania przy ul. [...] w M. w wysokości [...] zł miesięcznie (do spłaty pozostało [...] zł), odsetki od debetu w ROR (debet wynosi [...] zł), raty trzech kredytów zaciągniętych w [...] wynoszące ok. [...] zł miesięcznie (kwota zadłużenia [...] zł), rata kredytu w [...] [...] zł miesięcznie (kredyt [...] zł), rata pożyczki z ZFŚS z Urzędu Miejskiego w M. [...] zł, energia elektryczna ok. [...] zł miesięcznie, ubezpieczenie w W. [...] zł miesięcznie, kablówka/Internet [...] zł miesięcznie, czynsz za mieszkanie [...] zł miesięcznie, telefon [...] zł miesięcznie, prywatna rehabilitacja i leki na struny głosowe i osteoporozę ok. [...] zł miesięcznie, zastrzyki kolagenowe po [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, że posiada mieszkanie o wartości [...] zł w którym mieszka i mieszkanie przy ul. [...] w którym zameldowany jest jej syn J. z rodziną (o wartości ok. [...] zł), a także samochód osobowy marki [...] z 2000 r. o wartości ok. [...] zł. Wnioskodawczyni podała, że w 2013 r. po operacji tarczycy straciła głos, obecnie mówi ale rehabilitacja i leki są dość kosztowne, nie przysługuje na nie refundacja. Ponadto, w 2017 r. skręciła obie nogi, choruje na osteoporozę i zmiany zwyrodnieniowe, zwłaszcza w kolanach. Wyjaśniła, że na rehabilitację z NFZ trzeba czekać ok. pół roku, dlatego najczęściej korzysta z zabiegów prywatnie, co jest bardzo kosztowne. Koszt jednego zastrzyku w kolano wynosi [...] zł, a potrzebne są jednorazowo trzy zastrzyki w każde kolano, co daje kwotę [...]zł. Po opłaceniu wydatków stałych skarżącej pozostaje [...] zł miesięcznie na pozostałe wydatki. Do wniosku skarżąca dołączyła dowody potwierdzające jej problemy zdrowotne, zestawienie transakcji na jej rachunku bankowym za okres od 6 marca 2018 r. do 30 marca 2018 r, dowód potwierdzający kwotę raty kredytowej w [...] ([...] zł), harmonogram spłat innego kredytu w tym samym Banku (rata [...] zł), harmonogram spłat kredytu w [...] (rata [...] zł). W myśl art. 245 § 1, § 2 i § 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Z wniosku, akt sprawy, a także przedłożonych dowodów wynika, że skarżąca mieszka w M. przy ul. [...] w należącym do niej mieszkaniu o wartości ok. [...] zł. Wydatki wnioskodawczyni związane z utrzymaniem tego mieszkania i leczeniem wynoszą ok. [...] zł miesięcznie (energia elektryczna [...] zł, czynsz [...] zł, kablówka/Internet [...] zł, telefon [...] zł, prywatna rehabilitacja strun głosowych i leki [...] zł, zastrzyki kolagenowe po [...] zł). Pozostałe wydatki stałe skarżącej to wydatki na spłatę rat kredytów i pożyczek zaciągniętych przede wszystkim na kupno mieszkania przy ul. [...] w M., w którym skarżąca nie zamieszkuje. Jak wyjaśniła, w mieszkaniu tym zameldowany jest jej syn z rodziną. Wydatki te trudno uznać za konieczne koszty utrzymania skarżącej, są to raczej wydatki inwestycyjne. Utrzymanie konieczne obejmuje, co oczywiste, wydatki związane z potrzebami mieszkaniowymi wnioskodawcy, ale dotyczy to mieszkania w którym wnioskodawca mieszka. Skarżąca ma [...] lat, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w kwocie [...]zł miesięczne. Jej wydatki stałe związane z koniecznymi kosztami utrzymania i kosztami leczenia wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Pozostałe wydatki stałe wyszczególnione we wniosku nie mogą być zaliczone do koniecznych kosztów utrzymania skarżącej. Koszty sądowe jakie obciążają skarżącą na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis stały od skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). Oceniając złożony wniosek pod kątem spełnienia przesłanek ustawowych należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała w sposób przekonujący, iż rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Wnioskodawczyni uzyskuje stałe dochody w postaci emerytury, ponosi koszty leczenia i koszty utrzymania mieszkania w którym mieszka, ale także spłaca także kredyty i pożyczki zaciągnięte na kupno drugiego mieszkania. Wydatki na mieszkanie nie wykorzystywane do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wnioskodawczyni, nie mogą być uznane za wydatki niezbędne do zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych. Skarżąca ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe, uzyskuje stały dochód i brak jest podstaw do uznania, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jej skargą. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę wynikającej z art. 200 p.p.s.a. i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 11/15,LEX nr 1628844). Reasumując stwierdzić należy, że jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wyjątkowo trudna sytuacja materialna wnioskodawcy, nie pozwalająca na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło, by skarżąca w sytuacji takiej się znajdowała. Natomiast wniosek o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego należało uwzględnić, ponieważ wiek, stan zdrowia i sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwalają jej na sfinansowanie kosztów wynagrodzenia i wydatków radcy prawnego lub adwokata z własnych środków finansowych. Z tych względów wniosek o ustanowienie pełnomocnika należało uwzględnić. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.