II SA/Sz 512/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego J. C. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta K., decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 2 ust.1, art. 3 ust.1-4, art.4, art. 5 ust. 1,2,4,5, art. 6 ust.1-10, art. 7 ust.1 i 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2013 r., poz.966 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz.1817 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku J. C., odmówił wnioskodawcy przyznania dodatku mieszkaniowego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, z zastrzeżeniem ust. 2 dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych; 2) członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkującym na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego; 3) osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Prezydent Miasta K. podał, że w dniu [...] r. J. C. złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego na lokal położony przy ul. [...] w K. Na wniosku administrator ZBM w K. potwierdził, że wnioskodawca nie posiada tytułu prawnego do ww. lokalu mieszkalnego oraz zaznaczył, że umowa najmu dotycząca tego lokalu obowiązywała do dnia [...] r. Organ zaznaczył, że wraz z wnioskiem J. C. przedłożył wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII Ca 274/12 oraz wydane przez ZBM K. skierowanie z dnia 10 września 2013 r. do zawarcia umowy najmu na lokal socjalny położony przy ul. [...] w K. W ocenie organu I instancji z załączonych do wniosku dokumentów wynikało, że od dnia [...] r. J. C. nie posiadał tytułu prawnego do zajmowanego lokalu oraz prawa do lokalu zamiennego lub socjalnego, co powoduje, że nie spełniał jednego z warunków określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Prezydent Miasta K. wskazał nadto, że wnioskodawca w dniu 3 stycznia 2017 r. złożył pismo dotyczące wyjaśnienia przyczyn utraty tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, które to pismo zgodnie z właściwością zostało przekazane do Zarządu Budynków Mieszkalnych w K. W ocenie Prezydenta powyższe pismo nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy i w konsekwencji organ ten wydał decyzję w oparciu o zgromadzone w toku postępowania materiały. Od powyższej decyzji J. C. złożył odwołanie wskazując, że w dniu 3 stycznia 2017 r. złożył do protokołu wniosek o wyjaśnienie sprawy tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Nadmienił, że nadal zamieszkuje w lokalu przy ul. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wskazało, że J. C. zamieszkuje w lokalu socjalnym, który otrzymał na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w K. VII Wydział Cywilny z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII Ca 274/12. Umowa najmu na zajmowany lokal przy ul, [...] w K. zawarta została na czas oznaczony, tj. do [...] r. W skierowaniu do zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu zaznaczono, że przedłużenie umowy najmu na kolejne okresy uzależnione będzie od spełniania przez użytkownika lokalu określonych kryteriów dochodu. W aktach sprawy nie ma dokumentu potwierdzającego przedłużenie umowy najmu na zajmowany lokal. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że strona zajmuje lokal bez tytułu prawnego, a tym samym dodatek mieszkaniowy nie może zostać jej przyznany. Końcowo organ ten podał, że na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w Zarządzie Budynków Mieszkalnych ustalił, że toczy się postępowanie w sprawie zawarcia umowy najmu na zajmowany przez stronę lokal, jednak dopiero z chwilą podpisania umowy J. C. będzie mógł ponownie wystąpić o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego. Powyższa decyzja została zaskarżona przez J. C. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta K., a także o przeprowadzenie dowodów z akt lokalowych, znajdujących się w Zarządzie Budynków Mieszkalnych w K., na okoliczność, że w dniu [...] r. złożył wniosek do Prezydenta Miasta K. o przydzielenie mu lokalu socjalnego spełniającego warunki techniczne przypisane lokalu dla osoby niepełnosprawnej, opisane w wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt VII Ca 274/12 oraz z załączonych do skargi dokumentów. Ponadto, wniósł o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na jego rzecz poniesionych kosztów w sprawie. W uzasadnieniu skargi J. C. przedstawił okoliczności związane z wydaniem wyroków Sądów Rejonowego (sygn. akt I C 579/10 z dnia 22 listopada 2011 r.) i Okręgowego w K. (sygn. akt VII Ca 274/12 z dnia 26 kwietnia 2012 r.) orzekających o jego eksmisji i o przysługującym mu prawie do otrzymania lokalu socjalnego i opisał przebieg postępowania w sprawie. Skarżący zarzucił, że Kolegium, podobnie jak organ I instancji, nie wypowiedziało się czy jest on osobą oczekującą na przysługujący mu lokal zamienny albo socjalny - jako osoba, co do której właściwa komisja orzekła o stopniu niepełnosprawności. Ponadto, Kolegium nie ustaliło, na podstawie karty świadczeń znajdującej się w aktach organu I instancji, wysokości jego dochodów, tj. czy są niższe niż 125% najniższej emerytury, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski", jak również nie pozyskało informacji od Zarządu Budynków Mieszkalnych w K. dlaczego właściciel lokalu nie wystąpił do sądu z pozwem o jego eksmisję. Jego zdaniem, Kolegium ograniczyło się do przeprowadzenia rozmowy telefonicznej z Zarządem Budynków Mieszkalnych w K. i ustaliło, że toczy się postępowanie w sprawie zawarcia umowy najmu na zajmowany przez niego lokal. Z powyżej opisanej czynności Kolegium nie sporządziło jednak stosownego dokumentu odzwierciedlającego treść tej rozmowy, a także kto udzielił wyjaśnień. Końcowo J. C., powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Po618/07), podniósł, że osoba, mająca status osoby niepełnosprawnej, a w związku z tym mająca zagwarantowane orzeczenie w ewentualnym wyroku eksmisyjnym uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego, nie traci prawa do dodatku mieszkaniowego z powodu wskazanego w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. Do skargi załączył orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. J. C. złożył formalny wniosek o zwieszenie postępowania sądowego w sprawie do czasu rozstrzygnięcia przez NSA sprawy z jego skargi kasacyjnej, złożonej w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 322/16. Sąd postanowił, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. odmówić zawieszenia postępowania sądowego. Skarżącego pouczono, że od powyższego postanowienia zażalenie nie przysługuje. Skarżący podtrzymał twierdzenia zawarte w skardze, wniósł o zwrot kosztów dojazdu i przedłożył bilet "Przewozy Regionalne [...] do S. w kwocie [...] zł. Ponadto wskazał, że w sierpniu 2014 r. otrzymał pismo z ZBM w K. wzywające do przedłożenia dokumentów dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej. Skarżący podał, że kolejna umowa najmu nie została zawarta, ponieważ stwierdzono, że nie wywiązał się z obowiązku dostarczenia dokumentów o jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Ostatecznie dokumenty te znalazły się, łącznie z pismem Prezydenta Miasta K., z którego wynika, że dalej kwalifikuje się do przydzielenia lokalu socjalnego. Nowa umowa najmu nie została jeszcze zawarta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień, bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o powyższe przepisy, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sądowej kontroli poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. Na mocy powyższych decyzji odmówiono skarżącemu przyznania dodatku mieszkaniowego w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.). Przepis ten stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych; 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego; 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych; 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem; 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z ww. tytułów (art. 2 ust. 1 ww. ustawy). Zaznaczyć trzeba, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych w pierwszej kolejności wskazuje, że ww. dodatek przysługuje najemcom lokali mieszkalnych. W rozpatrywanej sprawie skarżący J. C. wystąpił o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego, wskazując we wniosku adres zamieszkania przy ul. [...] w K. Organy orzekające w sprawie (zarówno w zaskarżonej, jak i w poprzedzającej ją decyzji) przyjęły, że skarżący nie spełnia warunku do przyznania dodatku mieszkaniowego, ponieważ nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu oraz prawa do lokalu zamiennego lub socjalnego. Organy wskazały, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że J. C. utracił tytuł prawny do ww. lokalu z dniem [...] r. W ocenie organów w chwili wystąpienia o świadczenie, tj. w dniu 1 grudnia 2016 r. J. C. nie był już najemcą lokalu przy ul. [...] w K. Powyższa okoliczność została przez organy uznana za udowodnioną na podstawie adnotacji administratora Zarządu Budynków Mieszkalnych w K. na wniosku strony z dnia 1 grudnia 2016 r. o treści: "Brak tytułu prawnego na zajmowany lokal. Umowa najmu do [...] r." Jednocześnie Kolegium wskazało, że w aktach sprawy brak jest dokumentu potwierdzającego przedłużenie umowy najmu zajmowanego lokalu. W ocenie Sądu organy przedwcześnie uznały, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania mu dodatku mieszkaniowego. Podkreślić trzeba, że zadaniem Sądu jest ustalenie, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy był wystarczający do wydania aktu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie przeprowadzone przez organy administracyjne postępowanie wyjaśniające nie sprostało powyższym wymaganiom, przez co naruszono art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. Z protokołu przesłuchania J. C. z dnia [...] r., sporządzonego przez organ I instancji wynika, że w sprawie wystąpiła nowa okoliczność, bowiem Zarząd Budynków Mieszkalnych w K. w piśmie z dnia [...] r., znak: [...] przyznał, że J. C. złożył w terminie do 30 września 2014 r. wymagane ustawą dokumenty w celu przedłużenia umowy najmu aneksem. Kwestii tej nie wyjaśnił jednak organ I instancji w decyzji z dnia [...] r., wskazując jedynie, że nie miała ona wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy również pominął tę okoliczność. Kolegium podało natomiast, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że toczy się postępowanie w sprawie zawarcia umowy najmu na zajmowany przez skarżącego lokal. W aktach sprawy brak jest jednak dokumentów potwierdzających przeprowadzone przez organ czynności. W świetle powyższego stwierdzić należało, że za podstawę wydania zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji przyjęto stan faktyczny ustalony na podstawie niepełnego materiału dowodowego. Tymczasem strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowych działań, czy zaniedbania organów administracyjnych. Podsumowując, zdaniem Sądu, organy błędnie przyjęły, że okoliczność braku tytułu prawnego do zajmowanego przez J. C. lokalu była bezspornie ustalona. Ocena skuteczności wygaśnięcia umowy najmu nie została bowiem dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, jaki powinien zostać zgromadzony. W sprawie nie przeprowadzono bowiem postępowania dowodowego w podstawowym dla jej rozstrzygnięcia zakresie, co konsekwentnie podnosił skarżący, zarówno w trakcie postępowania administracyjnego, jak i na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. Kluczowe znaczenie dla tej oceny będzie natomiast miało ustalenie, czy Skarżący był przed wygaśnięciem umowy najmu wzywany do przedłożenia dokumentów pozwalających na ustalenie, czy w dalszym ciągu spełniał wymogi do zajmowania lokalu socjalnego (art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (Dz. U. z 2016 r. 1610 – j.t.) oraz czy z obowiązku tego wywiązał się we wskazanym przez organ terminie. Jeżeli tak to rzeczą organu powinno być ustalenie, z jakich przyczyn nie doszło do zawarcia ze Skarżącym kolejnej umowy najmu lokalu, który w dalszym ciągu zajmuje, a przede wszystkim, czy w dacie wygaśnięcia umowy najmu istniały przesłanki do zawarcia kolejnej umowy najmu. Jest to istotne z punktu widzenia oświadczenia złożonego przez Skarżącego na rozprawie, z którego wynika, że żądane dokumenty zostały przez niego złożone w terminie. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli na pełną ocenę spełniania przez Skarżącego przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego, zwłaszcza, że jak wskazuje organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji obecnie toczy się postępowanie w sprawie zawarcia kolejnej umowy najmu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 ustawy P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania obejmujących zwrot kosztów dojazdu skarżącego do Sądu rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.