II SA/Sz 517/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki /spr./ Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk - Meder Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wyrównania równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego z dnia [...] r., Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. We wniosku z dnia [...]r. J. O. Oddziałowy Działu [...] ZK [...] wystąpił do Dyrektora Zakładu Karnego z wnioskiem o wypłacenie wyrównania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny określonych w ustawie o Służbie Więziennej za okres od dnia [...]r. do dnia [...]r. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...], Dyrektor Zakładu Karnego działając na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej /Dz.U. Nr 61, poz. 283/ - odmówił uwzględnienia wniosku złożonego przez J. O. W uzasadnieniu organ stwierdził, że decyzją Nr [...] z dnia [...]r. Dyrektora Zakładu Karnego z dniem [...]r. przyznano zainteresowanemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w wysokości [...] stawki diety na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej i obowiązujących wówczas przepisów wykonawczych tj. zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 kwietnia 1997r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłaty funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Przyznany równoważnik był następnie zmieniany stosownie do aktualnego stanu prawnego. Wobec tego brak jest podstaw do wyrównania otrzymanego świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. O., Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, decyzją z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 104,127 § 2 i 138 § 2 kpa oraz art. 89 ust.1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ odwoławczy przedstawił przebieg służby zainteresowanego oraz dotychczasowy tok postępowania i wskazał, że zgodnie z art.89 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Zainteresowany od dnia [...]r. spełniał ustawowe warunki i taki równoważnik otrzymywał, a jego wysokość uregulowana była w kolejnych przepisach wykonawczych do powołanej ustawy. Ponieważ świadczenie to przyznane było na podstawie obowiązujących przepisów i na podstawie decyzji właściwych organów, to brak jest podstaw do zmiany jego wysokości. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożył J. O. wskazując, że jest ona krzywdząca i została wydana na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją RP. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że art. 89 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej nie dokonuje podziału funkcjonariuszy na samotnych i posiadających rodzinę, a co za tym idzie brak jest podstaw do różnicowania wysokości wypłat równoważnika z tytułu braku mieszkania, a poza tym organy obu instancji bezpodstawnie powołują, się na uregulowania prawne niższej rangi niż powołana ustawa. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dostarczyła podstaw do uznania skargi za zasadną, choć z innych przyczyn niż powołane przez skarżącego. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ , Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną /§ 1/, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W rozpatrywanej sprawie, z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, zaistniała konieczność wyjścia poza zarzuty skargi, bowiem zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa stanowiącym określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa przyczynę nieważności decyzji, rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powyższy wniosek wynika z następujących okoliczności faktycznych i prawnych. Okolicznością w sprawie bezsporną jest funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Dyrektora Zakładu Karnego przyznającej zainteresowanemu równoważnik pieniężny z tytułu braku mieszkania w odkreślonej wysokości - wskazanej w § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 czerwca 2001 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania funkcjonariuszom Służby Więziennej równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania. Przedmiot sprawy administracyjnej wszczynanej na wniosek strony wyznacza treść wniosku. Skarżący we wniosku z dnia [...]r. wystąpił o wypłatę wyrównania równoważnika otrzymanego za brak lokalu mieszkalnego. Z treści wniosku podobnie jak i z całości przedstawionych Sądowi akt administracyjnych nie wynika, aby wniosek strony dotyczył wyrównania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego z tego powodu, że nie otrzymał on w pełnej wysokości kwoty, jaka została ustalona na podstawie decyzji, ostatecznej przyznającej prawo do przedmiotowego świadczenia. Wniosek skarżącego z dnia [...]r. skierowany do Dyrektora Zakładu Karnego dotyczył wyrównania równoważnika pieniężnego do kwoty, która przysługuje funkcjonariuszom posiadającym członków rodziny. Skarżący domagał się zatem zmiany (weryfikacji) decyzji ostatecznej tego organu wydanej w przedmiocie równoważnika. W tej sytuacji wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy nie było możliwe w zwykłym trybie postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 110 Kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Z zasady trwałości decyzji ostatecznej, sformułowanej w art. 16 § 1 Kpa wynika, że decyzja ostateczna może być uchylona lub zmieniona tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Tak więc w sprawie, której dotyczył wniosek J. O. wydana została decyzja ostateczna, a nie zostało wszczęte, w trybie przepisów zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowanie mające na celu zmianę tej decyzji /art. 155 kpa/, nie nastąpiło wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, jak też nie toczyło się postępowanie o stwierdzenie jej nieważności, to brak uruchomienia któregokolwiek z tych nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej uniemożliwiał wydanie, w zgodzie z prawem, nowej decyzji w tej samej podmiotowo i przedmiotowo sprawie. Niedopuszczalne było w tej sytuacji wydanie nowej decyzji załatwiającej sprawę co do istoty i z nią, tożsamej. Odnosi się to również do decyzji negatywnie załatwiającej żądanie weryfikacji tejże decyzji ostatecznej bez prawnych podstaw do jej wzruszenia. Rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty zawarte w decyzji ostatecznej stwarza powagę rzeczy osądzonej (res iudicata), okoliczność ta nie zezwala, na ponowne rozstrzygniecie danej sprawy (ne bis in idem). Naruszenie tej zasady, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Przesłanką zastosowania tego przepisu jest bowiem zarówno tożsamość sprawy rozstrzygniętej inną decyzją, jak również istnienie w dacie wydania kolejnego rozstrzygnięcia, decyzji załatwiającej tę samą sprawę co do jej istoty. Dlatego niezależnie od zarzutów skargi, należało z przyczyny o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w myśl art.145 § 1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy.