II SA/Sz 517/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca B.M. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu podała, że jest emerytką otrzymującą miesięcznie emeryturę w wysokości [...] zł netto. Na jej utrzymaniu pozostaje mąż, który jest w okresie przedemerytalnym bez pracy i prawa do zasiłku. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, oszczędności, jak też przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego, skarżąca oświadczyła, że dom położony w [...] przy ul. [...] stanowi jej własność, a otrzymała go w spadku po rodzicach, przedłożyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego, z którego wynika, że w 2014 r. jej przychód wyniósł [...] zł , dochód brutto [...] zł. Dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, skarżąca nie przesłała oświadczając, że wynoszą one miesięcznie: [...], pozostała kwota przeznczona jest na utrzymanie i przeżycie. Odnośnie konta bankowego skarżąca oświadczyła, że posiada je wyłącznie na potrzeby przekazywania na nie świadczenia emerytalnego przez ZUS , innych wpływów nie posiada. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla niej nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem B.M. znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni jest emerytką, na jej utrzymaniu pozostaje mąż, który nie ma żadnych źródeł dochodu. Dochód dwuosobowej rodziny wynosi miesięcznie ok. [...] zł. netto, a same wydatki związane z bieżącymi opłatami wynoszą ok. [...] zł. Do tego należy mieć na uwadze wydatki ponoszone na zakup lekarstw, opału, czy wyżywienie. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jej możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.