II SA/Sz 518/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Ciesielska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...]r. Nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. na rzecz skarżącego M. K. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi M. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. jest decyzja Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Weterynarii w S. z dnia [...] r. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: M. K., na podstawie decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] r., nr [...], prowadzi Ośrodek rehabilitacji zwierząt, zlokalizowany na terenie posesji przy ul. [...] w S. W dniu [...] r. dyżurny Straży Miejskiej w G. poinformował skarżącego o rannym dziku znajdującym się na terenie działki leśnej w miejscowości D. Zwierzę było zaplątane w siatkę. M. K. udał się do D., skąd zabrał ranne zwierzę, a następnie przetransportował je do ośrodka, skąd następnie dzik został przewieziony do przychodni weterynaryjnej przy ul. [...] w S. Zwierzę było w ciężkim stanie i trakcie oczekiwania na przyjęcie padło, co wynika z załączonego do akt administracyjnych oświadczenia lekarza weterynarii. Dzik nie został wyjęty z samochodu i nie został wniesiony do gabinetu weterynaryjnego. W celu potwierdzenia zgonu i jego przyczyny (okazało się, że przyczyną była rana postrzałowa z broni myśliwskiej), lekarz wykonał badanie i zdjęcie rtg na części załadunkowej samochodu. Zwierzę po wykonaniu badania i potwierdzeniu zgonu zostało przez M. K. przewiezione do działającego przy Zakładzie Usług Komunalnych, Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w S. przy al. [...] w S., celem utylizacji. W dniu [...] r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie działalności nadzorowanej w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego bez dokonania obowiązkowej rejestracji. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Powiatowy Inspektor Weterynarii, na podstawie art. 85a ust. 1 pkt 1, art. 85b i art. 85e ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2014 r., poz. 1539), § 3 pkt 1 lit. a tiret drugi rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 maja 2014 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia określone w przepisach o ochronie zdrowia zwierząt oraz chorób zakaźnych zwierząt dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego i produktami pochodnymi (Dz. U. z 2014 r. poz. 629) i art. 23 ust.1rozporządzenia z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (Dz. Urz. UE L 300 14 listopada 2009 r. str. 1 ze zm.), nałożył na skarżącego karę pieniężną z wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. wskazał, że M. K. złożył w dniu [...] r. wniosek o zezwolenie na prowadzenie działalności nadzorowanej, polegającej na przewozie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kat. 1 przy użyciu środka transportu obecnie wykorzystywanego w transporcie żywych zwierząt. W związku z faktem, iż pojazd nie spełniał przewidzianych przepisami wymogów w dniu [...] r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. wydał decyzję odmawiającą udzielenia zezwolenia na prowadzenie opisanej wyżej działalności. W dniu 27 października 2014 r. organ I instancji powziął informację o dostarczeniu, w dniu 24 października 2014 r., przez skarżącego padłego dzika do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt przy al. [...] w S., które jest podmiotem uprawnionym do przyjmowania i czasowego przechowania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego. W toku wszczętego w tej sprawie postępowania ustalono, że dzik został dostarczony przez M. K., który wystawił dokument handlowy stosowany przy przewozie na terytorium RP produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi lub produktów pochodnych o numerze [...], w którym wagę dzika określono na 80 kg. Organ stwierdził, że M. K. podpisał dokument handlowy jako podmiot zbywający, do czego był uprawniony, ale w miejscu przeznaczonym na podpis przewoźnika potwierdził wykonanie czynności, do której wykonania nie był uprawniony. W ocenie organu skarżący świadomie, pomimo braku zezwolenia na transport ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kat. 1, odebrał zwłoki padłego dzika z gabinetu weterynaryjnego i przetransportował do schroniska, czym naruszył obowiązujące przepisy. M. K. złożył odwołanie od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. do Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w S. W uzasadnieniu podniósł, że kara została nałożona na Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt, który nie prowadzi działalności gospodarczej. Jego prowadzeniem zajmuje się osoba fizyczna, a zatem nie było podstaw do nałożenia kary na ośrodek. Skarżący zakwestionował również ustalenia dotyczące odbioru padłego dzika z gabinetu weterynaryjnego. Nadto skarżący podniósł, że zawsze stosuje się do zaleceń Powiatowego Lekarza Weterynarii i niezwłocznie po stwierdzeniu zgonu zwierzęcia takie przypadki są zgłaszane. Pomimo podejmowanych przez niego interwencji w różnych organach do dnia dzisiejszego nie wskazano podmiotu, który podejmowałby zwierzę w przypadku jego padnięcia w środku transportu. Skarżący wskazał ponadto, że rozładowanie martwego dzika na parkingu przy gabinecie weterynaryjnym przyczyniłoby się do naruszenia przepisów dotyczących postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego. Poinformowanie Powiatowego Lekarza Weterynarii o zdarzeniu było utrudnione ze względu na późną porę. Wojewódzki Lekarz Weterynarii w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ nie podzielił wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia podmiotu, na który nałożono karę, wskazując, iż w dokumencie handlowym wystawionym przez skarżącego, on sam wskazał Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt w pozycji, którą powinien wypełnić przewoźnik, świadomie zatem naraził ośrodek na odpowiedzialność. Organ uznał, że Powiatowy Lekarz Weterynarii poczynił prawidłowe ustalenia odnoszące się do okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności wagi zwierzęcia. Organ nie podzielił zarzutów odnoszących się do ustalonego stanu faktycznego, w szczególności dotyczących odbioru padłego zwierzęcia z gabinetu weterynaryjnego i powołując się na przepisy dotyczące postępowania z produktami ubocznymi pochodzenia zwierzęcego uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skardze, M. K. podniósł zarzuty: - obrazy prawa materialnego wyrażające się w błędnej wykładni art. 23 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1774/2002, art. 85a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, art. 4 i 53 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1774/2002 i przyjęciu, że mają one zastosowanie w niniejszej sprawie; - obrazę przepisów postępowania – art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dzik padł w trakcie badania na części załadunkowej pojazdu, po godzinach urzędowania służb weterynaryjnych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Do skargi załączył dokumenty, z których wynika kiedy i w jakich okolicznościach dzik został odnaleziony, a także uzupełniające oświadczenie lekarzy z przychodni weterynaryjnej, z którego wynika, że zwierzę nie zostało wyjęte z części załadunkowej pojazdu, którym zostało przywiezione. Ze względu na duże rozmiary dzika oraz ryzyko wystąpienia afrykańskiego pomoru świń, a także ze względu na inne zwierzęta leczone w gabinecie nie było możliwe pozostawienie zwierzęcia ani w przychodni, ani na należącym do przychodni parkingu. Z oświadczenia wynika także, że próbowano skontaktować się telefonicznie z Powiatowym Lekarzem Weterynarii (wskazano numer stacjonarny). Oświadczenie podobnej treści złożył również M. L. – wolontariusz Ośrodka Rehabilitacji Zwierząt. Wojewódzki Lekarz Weterynarii w S. wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. pełnomocnik organu – A. B. wyjaśniła, że Wojewódzki Lekarz Weterynarii nie tworzy procedur w sprawie podejmowania transportu martwych zwierząt od osób fizycznych. Informacja o braku procedur została przekazana skarżącemu na piśmie. Procedury powinna tworzyć gmina. Informacja o firmach, które zajmują się transportem martwych zwierząt znajduje się na stronie internetowej Głównego Lekarza Weterynarii. Na stronie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii znajdują się linki przekierowujące na listę. Skarżący wyjaśnił, że Gmina S. ma podpisaną umowę z firmą [...], ale umowa ta nie dotyczy odbioru martwych zwierząt ze środka transportu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy P.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Sądowa kontrola zgodności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. wykazała, iż naruszają one prawo w stopniu powodującym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Skarżący został ukarany za prowadzenie działalności nadzorowanej w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego bez dokonania rejestracji albo uzyskania zatwierdzenia lub warunkowego zatwierdzenia. Definicję produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego zawiera art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. (Dz.u.UE.L.2009.300.1). Pod pojęciem tym należy rozumieć całe zwierzęta martwe lub ich części, produkty pochodzenia zwierzęcego lub inne produkty otrzymane ze zwierząt nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, w tym komórki jajowe, zarodki i nasienie. Obróbka i przewóz produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego powinny być dokonywane, stosownie do art. 4 wskazanego wyżej rozporządzenia, w sposób określony jego przepisami. Odpowiedni system, gwarantujący, że produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego są: a) gromadzone, identyfikowane i przewożone bez zbędnej zwłoki oraz b) poddawane obróbce, stosowane lub usuwane zgodnie z rozporządzeniem, zapewniają, stosownie do art. 4 ust. 4 rozporządzenia państwa członkowskie. Gospodarowanie produktami ubocznymi stanowi działalność nadzorowaną, podlegającą reżimowi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r., w szczególności w zakresie warunków dotyczących gromadzenia, identyfikacji i przewozu. Organ zakwalifikował dostarczonego przez skarżącego do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w S. dzika, jako produkt uboczny pochodzenia zwierzęcego, co w konsekwencji oznaczało poddanie postępowania z martwym zwierzęciem reżimowi rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. Rozważenia w tej sytuacji wymagało, czy w realiach niniejszej sprawy przewiezienie martwego dzika do podmiotu zajmującego się czasowym przechowaniem, stanowiło wykonywanie działalności nadzorowanej. Zarówno organ I jak i II instancji przyjęły, że skarżący świadomie złamał przepisy, bowiem dokonał przewozu padłego zwierzęcia pojazdem do tego nieprzystosowanym, nie posiadając przy tym zezwolenia na prowadzenie takiej działalności. U podstaw takiego stanowiska legło, wyartykułowane w decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S., a następnie powielone w decyzji organu II instancji, przekonanie, że skarżący odebrał martwego dzika z przychodni weterynaryjnej, a następnie przewiózł go do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w S., pomimo tego, iż nie posiadał stosownego zezwolenia na transport produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Zarówno Powiatowy Lekarz Weterynarii w S., jak i Wojewódzki Lekarz Weterynarii nie ustosunkowali się w żaden sposób do twierdzeń skarżącego, z których wynikało, że zwierzę padło w oczekiwaniu na wizytę przed gabinetem weterynaryjnym i nie było wyjmowane ze środka transportu. Organ II instancji, pomimo tego, że skarżący podnosił w odwołaniu, że zwierzę nie było wyjmowane z części załadunkowej pojazdu, którym zostało przywiezione, uznał jedynie, że wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie, nie dokonując ich analizy w zestawieniu z innymi zgromadzonymi w sprawie dowodami, w szczególności oświadczeniem lekarza weterynarii. W ocenie sądu wyjaśnienia złożone przez skarżącego, w zakresie okoliczności podjęcia dzika, a następnie przewiezienia go do gabinetu zasługują na wiarę. Zostały bowiem potwierdzone przedłożonymi przez skarżącego dokumentami. W szczególności wiarygodne są twierdzenia skarżącego, że przywiezione do gabinetu zwierzę było żywe i padło w trakcie oczekiwania na wizytę. Wynika to zarówno z oświadczenia skarżącego złożonego w toku postępowania administracyjnego jak również oświadczenia podpisanego przez dwóch lekarzy weterynarii z przychodni weterynaryjnej, do której zwierzę zostało dostarczone przez skarżącego. Poza wszelką wątpliwością pozostaje również okoliczność, iż zwierzę nie zostało wyjęte z pojazdu, którym zostało przywiezione. Potwierdza to i skarżący i lekarze weterynarii, którzy wykonali badanie dzika na części załadunkowej pojazdu i podpisali oświadczenie z dnia [...] r. Jest to w świetle okoliczności sprawy dość oczywiste, zważywszy na rozmiary i wagę zwierzęcia. Okoliczność ta ma, w ocenie sądu, istotne znaczenie, jednak nie została ona należycie oceniona ani przez organ I ani II instancji. Właściwa ocena faktu, iż zwierzę zostało przywiezione do przychodni żywe i dopiero po stwierdzeniu zgonu zostało przetransportowane do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w S. przesądza o tym, że był to przypadek jednostkowy, a sytuacja była wyjątkowa. Zważywszy na późną porę i brak możliwości, a także celowości pozostawienia padłego zwierzęcia na terenie przychodni, bądź przylegającego do przychodni parkingu, jedynym rozsądnym i słusznym rozwiązaniem było przewiezienie go do Schroniska dla Bezdomnych Zwierząt w S., które dysponuje chłodnią. Sąd uznał za wiarygodne twierdzenia skarżącego, a także lekarzy weterynarii, iż podjęto próbę skontaktowania się z Powiatowym Lekarzem Weterynarii, jednak ze względu na późną porę nie udało się nawiązać kontaktu. Co prawda z akt sprawy wynika, że na stronie internetowej Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. umieszczono numery telefonów dyżurnych, jednak nie wskazano w jakich godzinach są one dostępne, natomiast organ nie przedstawił żadnego wiarygodnego dowodu, z którego wynikałoby, że pracownicy organu I instancji dyżurują przez całą dobę. Nie przedstawiono również żadnego dowodu, z którego wynikałoby, że skarżący miał możliwość zlecenia wykonania przewozu firmie profesjonalnie zajmującej się przewozem zwłok zwierząt. Z akt postępowania wynika natomiast, iż skarżący sygnalizował już wcześniej, że istnieją poważne trudności, związane z odbiorem zwierząt padłych w transporcie. Skarżący wywodził jednocześnie, że zawsze w takich sytuacjach stosował się do zaleceń Powiatowego Lekarza Weterynarii. Z pisma Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] r., stanowiącego odpowiedź na zgłaszane przez skarżącego problemy wynika natomiast wprost, że brak jest procedur postępowania w takich przypadkach, a właściwą do ich utworzenia jest gmina. W realiach niniejszej sprawy ocenie podlegało przede wszystkim, czy jednorazowe wykonanie przewozu martwego zwierzęcia stanowi wykonywanie nadzorowanej działalności polegającej na przewozie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Art. 85a ust. 1 pkt 1 u.o.z. stanowi, że karze pieniężnej podlega ten, kto prowadzi działalność nadzorowaną w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego lub produktów pochodnych bez dokonania rejestracji albo uzyskania zatwierdzenia lub warunkowego zatwierdzenia. W myśl art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz.584 ze zm.), działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Prowadzenie działalności oznacza, w ocenie sądu, ciągłe wykonywanie czynności, w tym przypadku polegających na przewozie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Dyspozycję przepisu może zatem wypełnić podmiot/osoba fizyczna, która regularnie zajmuje się działalnością objętą koniecznością dokonania rejestracji albo uzyskania zatwierdzenia lub warunkowego zatwierdzenia, pomimo tego, że nie dopełniła obowiązków wynikających z przepisów prawa. W ocenie sądu nie stanowił prowadzenia działalności nadzorowanej jednorazowy przewóz martwego zwierzęcia, w sytuacji wyżej opisanej. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że była to sytuacja incydentalna i w żaden sposób nie związana z zawodowym i ciągłym wykonywaniem przewozu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Organ prowadząc postępowanie nie wyjaśnił z czego wywodzi, że działanie skarżącego stanowiło prowadzenie działalności nadzorowanej, w szczególności nie wykazał, aby podobne sytuacje miały miejsce wcześniej, a transport padłego dzika był jednym z elementów tej działalności. Nie poczynił również prawidłowych ustaleń w zakresie okoliczności sprawy związanych z wykonaniem badania padłego zwierzęcia na części załadunkowej pojazdu, a także możliwości przekazania go podmiotowi prowadzącemu działalność nadzorowaną w tym zakresie. Sąd podziela opinię organu, iż produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego stanowią potencjalne zagrożenie dla ludzi i stąd konieczne jest przestrzeganie określonych przepisami wymagań związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa obrotu tymi produktami. Jednak w omawianej sprawie organ powinien rozważyć ryzyko wystąpienia potencjalnego zagrożenia w przypadku pozostawienia martwego zwierzęcia w pojeździe do czasu podjęcia reakcji przez odpowiednie służby, która w tym przypadku, zważywszy na sygnalizowane przez skarżącego problemy i przede wszystkim dosyć późną porę mogła być rozciągnięta w czasie. Niezależnie od powyższych rozważań należy zauważyć, że zarówno organ I jak i II instancji dokonując kwalifikacji martwego dzika jako produktu ubocznego pochodzenia zwierzęcego nie wzięły pod uwagę art. 2 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. (Dz.u.UE.L.2009.300.1). Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.