II SA/Sz 52/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk Meder, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 39 ust. 1, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.) odmówił przyznania pomocy w zakresie zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że dochód rodziny wnioskodawczyni z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]zł i jest wyższy od kryterium dochodowego stanowiącego kwotę [...] zł. Wobec powyższego w ocenie organu brak jest podstawowej przesłanki do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Kierownik jednocześnie rozważył - wobec stwierdzenia, że w rodzinie występuje niepełnosprawność oraz bezrobocie - zachodzi szczególny przypadek, określony w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który uzasadniałby przyznanie pomocy specjalnej. Uznał jednak, że nie ma podstaw do przyznania świadczenia specjalnego ze względu na ograniczone środki finansowe Ośrodka. Wskazał na dużą liczbę osób i rodzin ubiegających się i uprawnionych do bezzwrotnych świadczeń i wyjaśnił, że w pierwszej kolejności zaspokajane są podstawowe potrzeby osób pozostających bez źródeł dochodu, bądź z dochodem poniżej kryterium dochodowego. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji wskazał, że budżet Ośrodka na zadania własne gminy na [...] r. wynosi [...]zł. Z kwoty tej pokrywany jest koszt wyżywienia dzieci w szkołach, który rocznie wynosi ok. [...]zł, koszt pobytu dzieci w przedszkolach [...]zł oraz koszt pobytu osób w domach pomocy społecznej w wysokości ok. [...]zł. Po odliczeniu tych kwot pozostaje [...]zł, które Ośrodek może przeznaczać na pomoc w formie zasiłków celowych. Wobec tego, że z pomocy Ośrodka korzysta rocznie około [...]środowisk, na każde z nich przypada miesięczna kwota pomocy w wysokości ok. [...] zł. Ponadto organ wskazał, że rozważył przyznanie pomocy w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", stosownie do którego pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej we [...]r. wynosił [...]zł i przekraczał 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej tj. kwotę [...]zł organ pierwszej instancji rozstrzygnął o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Kwestionując rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji K. S. wniosła odwołanie podnosząc, że zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca, bowiem nie została rozpatrzona w oparciu o art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W ocenie odwołującej się nie udzielenie pomocy osobie, która się do niej kwalifikuje, ze względu na ograniczone możliwości Ośrodka stanowi naruszenie prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3 ust. 4 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), a także art. 3, art. 5, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że strona prowadzi dwuosobowe gospodarstwo wspólnie z niepełnosprawnym synem, a dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]zł. Na dochód rodziny składa się: dodatek mieszkaniowy - [...]zł, zasiłek pielęgnacyjny - [...] zł, zasiłek rodzinny - [...] zł, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka – [...] zł , renta rodzinna [...]zł, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego [...]zł. Wobec tego dochód na osobę w rodzinie wynosi [...]zł, a zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe w kwocie [...] zł. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo odniósł się do przepisów ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" uznając, że dochód strony przekracza ustalone kryterium dochodowe. Zdaniem organu drugiej instancji Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]trafnie rozważył również sprawę w kontekście art. 41 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionym przypadku osobie lub rodzinie może być przyznana pomoc, mimo ustalenia dochodu przekraczającego kryterium dochodowe przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości Ośrodka. Kolegium przytoczyło treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz wyjaśniło, że stosownie do treści art. 39 powołanej wyżej ustawy przyznanie zarówno zasiłku celowego jaki i zasiłku celowego specjalnego nie stanowi obowiązku organu. K. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję Kolegium. Skarżąca podniosła, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w wyniku błędu, na niekorzyść strony wobec kilkukrotnego rozpatrzenia wniosku strony z dnia [...]r. ponadto skarżąca podniosła, że decyzja Nr [...]z dnia [...]r., o której mowa w decyzji SKO z [...]r. Nr [...]"nie była przedmiotem odwołania do II instancji". Skarżąca podniosła, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są wydane dwie decyzje MOPS w [...]z dnia [...]r. Nr [...]– po rozpatrzeniu wniosku [...]r. oraz z dnia [...]Nr [...]po rozpatrzeniu wniosku z [...]r., które to decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazując, że skarżąca nawiązuje w treści skargi do decyzji MOPS w [...]z dnia [...]r. nie będącej przedmiotem rozstrzygania przez Kolegium. Sąd postanowieniem, wydanym na rozprawie dnia [...]r., na podstawie art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. dopuścił z urzędu, celem wyjaśnienia zarzutu skargi dowód: - z wyroku WSA z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 30/09 oraz z zawartych w aktach tej sprawy akt administracyjnych decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Nr [...]oraz decyzji SKO w [...]z dnia [...]r. Nr [...], - z postanowienia WSA z dnia 23 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Sz 91/09 oraz z zawartych w aktach tej sprawy akt administracyjnych decyzji organu I instancji z dnia [...]r. Nr [...]oraz decyzji SKO w [...]z dnia [...]r. Nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa ani w sposób zarzucany skargą, ani w żaden inny sposób. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd w pierwszej kolejności badał zgodność przedmiotu rozstrzygnięcia z treścią wniosku, bowiem taka potrzeba zaistniała ze względu na sposób sporządzania przez K. S. w jednym piśmie procesowym kilku wniosków. Zawarcie w jednym piśmie kilku żądań, a zwłaszcza wniesienie kilku środków zaskarżenia w jednym piśmie odnośnie do kilku toczących się równolegle spraw administracyjnych spowodowało, przy występującym jednocześnie braku precyzji w treści pism, że wyłoniła się także potrzeba zbadania przedmiotu odwołania i przedmiotu skargi. Zasadą postępowania administracyjnego jest, że w sprawach wszczynanych na wniosek strony, przedmiot postępowania administracyjnego zainicjowanego tym wnioskiem wynika z żądania zawartego w podaniu ( art. 63 § 2 w związku z art. 61 § 1 Kpa). K. S. pismem opatrzonym datą sporządzenia: "[...]r." wniosła w pkt 1-4 o zwrot kosztów poniesionych na syna studenta za [...]r., w pkt 5 wniosku zażądała "zapłaty za gaz w kwocie [...]zł (termin zapłaty [...])", a w pkt 6 wniosła żądanie "o przyznanie wyżywienia dla rodzica na stołówce w [...]". Organ I instancji, odpowiednio do tak sformułowanych żądań rozstrzygnął sprawy w przedmiocie zasiłku celowego wydając odrębne decyzje co do każdego rodzaju pomocy wskazanego w opisanym wyżej wniosku. Miedzy innymi, organ ten w dniu [...]r. wydał dwie decyzje, z których jedna Nr [...]miała za przedmiot zasiłek celowy na pokrycie kosztów zużycia gazu, a przedmiotem drugiej decyzji Nr [...]był zasiłek celowy na żywność. Odwołaniem sporządzonym [...]r. opatrzonym datą wpływu do organu I instancji "[...]" K. S. wniosła odwołanie, jak stwierdziła, "od bardzo krzywdzącej decyzji administracyjnej", po czym wymieniła numery obu wyżej wskazanych decyzji. Powyższa okoliczność oraz zawarty w odwołaniu zarzut, że "W jednej i tej samej sprawie strona pokrzywdzona o przyznanie jej dożywiania (obiady co m-c); o pomoc zwraca się kolejny raz a pani kierownik łamie przepisy tj. nie rozpatrując przedmiotową sprawę w oparciu o art. 5 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Pomoc państwa w zakresie dożywiania" świadczą o prawidłowym odczytaniu przez Kolegium pisma strony jako odwołanie i zakwalifikowaniu tego odwołania jako wniesionego w obu sprawach zakończonych decyzjami wydanymi tego samego dnia. Tak wiec w odniesieniu do sprawy wszczętej wnioskiem K. S. o przyznanie zasiłku celowego na żywność (obiady), przed wniesieniem skargi do sądu zachowany został administracyjny tok instancji, bowiem wbrew odmiennym sugestiom skarżącej, pismo strony z dnia [...]r. zostało prawidłowo odczytane przez organ II instancji, jako odwołanie wniesione również w niniejszym przedmiocie. Tak więc, w świetle powyższych okoliczności, stawiany skargą zarzut, że decyzja organu I instancji wydana [...]r. w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego na żywność nie była przedmiotem odwołania do II instancji, jest chybiony. Niniejsza sprawa sądowo-administracyjna jest więc wywołana wniesieniem przez K. S., z zachowaniem terminu trzydziestodniowego, skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...]r. w sprawie dodatku celowego na żywność. Celem jednak wyjaśnienia wątpliwości wynikających z twierdzeń skarżącej co do przedmiotu postępowania oraz granic odwołania i skargi sąd z urzędu przeprowadził na rozprawie dowód z akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawach sygn. akt. IISA/Sz 30/09 oraz II SA/Sz 91/09 ze skarg K. S. na decyzje ostateczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Na tej podstawie Sąd ustalił, że : - przedmiotem sprawy sądowo-administracyjnej sygn. akt II SA/Sz 91/09 była decyzja SKO z dnia [...]r. o Nr [...]uchylająca i przekazująca do ponownego rozpoznania decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]Nr [...] z dnia [...]r. odmawiającą przyznania zasiłku celowego na żywność wydaną po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]r. W sprawie tej Sąd wydał w dniu [...]r. postanowienie odrzucające skargę K. S.; - przedmiotem sprawy sądowo-administracyjnej sygn. akt II SA/Sz 30/09 była decyzja SKO z dnia [...]r. o Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]Nr [...] z dnia [...]r. odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku z dnia [...]r. W sprawie tej Sąd w dniu 11 marca 2009 r. wydał wyrok oddalający skargę. Z powyższych ustaleń wynika zatem, że nie zachodzi tożsamość przedmiotowa decyzji ostatecznej z dnia [...]r. wydanej w sprawie wniosku strony z [...]r. będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, bowiem decyzje ostateczne z dnia [...]r. i z dnia [...]r. wydane zostały w przedmiocie innego wniosku, tj. wniosku z dnia [...]r., co trafnie podniosło Kolegium w odpowiedzi na skargę. Reasumując, stwierdzić trzeba, że organy administracji publicznej obu instancji orzekały w niniejszej sprawie na podstawie i w przedmiocie określonym we wniosku osoby ubiegającej się o pomoc i zgodnie z wolą strony, ponadto, że wyczerpany został administracyjny tok instancji, a także że nie zachodzi ani bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, ani naruszenie powagi rzeczy osądzonej. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności treść wywiadu rodzinnego dowodzi, że wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzedzone zostało ustaleniem istotnych w sprawie faktów w sposób prawidłowy tak pod względem okoliczności mających znaczenie prawne (skład gospodarstwa domowego, dochód rodziny, dochód na osobę w rodzinie, kryterium dochodowe), jak i rachunkowym. Konkluzja tych ustaleń, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe jest prawidłowa. Wbrew wywodom skarżącej, w takiej sytuacji, odmowa przyznania zasiłku celowego nie narusza prawa, a przeciwnie, zgodna jest z przepisem art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który dotyczy zasiłku celowego będącego nieobowiązkową formą pomocy, ale daje podstawę, z mocy ust. 1 ustawy, na jej przyznanie tylko osobom, których dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Wskazany natomiast w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej specjalny zasiłek celowy, pozwala na odejście od kryterium dochodowego, ale nie nakłada na organ obowiązku przyznania tego świadczenia, lecz jedynie daje taką możliwość w szczególnie uzasadnionym przypadku. Orzekanie na podstawie art. 41 ust. 1 omawianej ustawy odbywa się na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Luz decyzyjny wynikający z uznaniowego charakteru decyzji wymaga jednak od organu każdorazowego wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, a więc zarówno tych które obrazują indywidualną sytuację wnioskodawcy, co zasadnie podkreślił organ I instancji, jak i tych, które leżą po stronie samego organu decyzyjnego, przy jednoczesnym respektowaniu określonych w ustawie celów pomocy społecznej. Lektura pisemnych uzasadnień decyzji organów obu instancji w części dotyczącej motywów odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego wskazuje, że w tej konkretnej sprawie odpowiednio wyważone zostały wszystkie, wyżej wskazane okoliczności, jakie należało mieć na względzie przy wydawaniu decyzji uznaniowej. W rezultacie nie ma podstaw do podważenia toku rozumowania organu i skutecznego zakwestionowania zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Nie ma też racji skarżąca zarzucając nie rozpatrzenie wniosku w aspekcie przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.). W podstawie prawnej decyzji organów obu instancji powołane zostały odpowiednie przepisy tej ustawy, a w uzasadnieniach tych decyzji organy zawarły ustalenia dotyczące dochodu na osobę w rodzinie skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W świetle tych ustaleń nie ulega wątpliwości, że dochód ten jest wyższy od przewidzianego wskazaną ustawą kryterium dochodowego determinującego prawo do pomocy przewidzianej tym aktem normatywnym. Tak więc i w tym zakresie zaskarżona decyzja prawa nie narusza. W tym stanie sprawy należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.