II SA/Sz 52/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a : 1/ przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu w kwocie powyżej [...] zł, 2/ w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Skarżący I.B. wezwany do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. w przedmiocie rozszerzenia uprawnień kombatanckich, złożył na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą samotną, nie posiadając własnego mieszkania zamieszkuje w mieszkaniu nieżyjącego ciotecznego brata. Jego miesięczny dochód stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto. Pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał I.B. do nadesłania dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania ( faktury opłat za czynsz, prąd, gaz), kosztów leczenia i innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz wyciągów z posiadanych kont bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał kserokopie paragonów fiskalnych opłat za posiłki, paragonów fiskalnych za zakupy w sklepie [...] i innych, dodatkowo nadesłał dowody potwierdzające opłaty za telewizję, telefon, prąd, czynsz oraz faktury VAT z tytułu zakupu lekarstw. Odnośnie wyciągów z rachunku bankowego skarżący oświadczył, że takiego nie posiada. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych zważył: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr.153,poz.1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3 cyt. artykułu). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania ( art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 cyt. ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, że zwolnienie z obowiązku opłacania kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, natomiast zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Badanie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych należy oprzeć na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem ( np. osoby pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych środków utrzymania. Podkreślenia wymaga też fakt, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi, a zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia – w sytuacji, gdy są one dochodem budżetu państwa – stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania powinności finansowych. Mając na uwadze wskazane regulacje oraz wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, należy uznać, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem poniesienia opłat sądowych. Za odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie przemawia fakt, że skarżący otrzymuje miesięcznie stały dochód w wysokości [...] tys. zł, udokumentowane niezbędne miesięczne wydatki ponoszone na zakup żywności, lekarstw oraz utrzymanie mieszkania, kształtują się na poziomie ok. [...]zł. Jednakże mając na względzie wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi wynoszący 200 zł i wykazane możliwości finansowe wnioskodawcy, należy stwierdzić podstawy dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym , tj. obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – wpisu od skargi, w części przekraczającej kwotę 100 zł. Z przesłanych dokumentów i wskazanych przez wnioskodawcę okoliczności wynika, że jest on w stanie zgromadzić środki i uiścić w przedmiotowej sprawie tytułem należnej opłaty od skargi kwotę 100 zł, bez uszczerbku utrzymania siebie, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak w sentencji postanowienia.